Welcome Guest: S’enregistrer | Connexion
 
FAQ| Rechercher| Membres| Groupes
 
Erzurum (Garin) Merkez Yolgeçti (Tsithoğig) Köyü Ermenileri (A. S. / H.)
 
Poster un nouveau sujet   Répondre au sujet
Armenian on web Index du Forum -> D'hier à nos jours - Երեկ և այսօր - Dünden bugüne -> Les villes d'Arménie Occidentale
Sujet précédent :: Sujet suivant  
Auteur Message
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 12 242
Point(s): 37 914
Moyenne de points: 3,10

MessagePosté le: Jeu 21 Juil 2016 - 20:22
MessageSujet du message: Erzurum (Garin) Merkez Yolgeçti (Tsithoğig) Köyü Ermenileri (A. S. / H.)
Répondre en citant

Erzurum (Garin) Merkez Yolgeçti (Tsithoğig) Köyü Ermenileri

Türk Devleti ve tarihçileri, Ermeni varlığı izlerini Küçük Asya’dan silebilmek için halkına tarihini çarptırarak vermekte ve resmiyet kazandırmak için her çeşit yapmacık gerçekler öne sürmektedir.




Ermenilerin yaygın ve çoğunluk olarak yaşadıkları Garin, ‘türkleştirilmiş’ adı ile Erzurum veya Osmanlıca ile Arz-ı Rum Eyaleti (1), ekonomik, sosyal ve kültürel önemi yanınında Ermeni Dünyası’nın da başkentlerinden biri olmuştur. Ermeni Tarihinde Yüksek Hayk Eyaleti Dokuzuncu Sancağı olarak anılır (Բարձր Հայք նահանգի իններորդ գավառ – Աշխարացոյց). Geniş topraklar üzerine yayıldığı, tarihin değişik dönemlerinde vilayet, gelişim ve idare yönünden değişik devirler yaşamıştır. Genel olarak Erzurum Ovası’na yerleşmiş olan yerel Ermeni halkı, muhacirler, zoraki din değiştirmeler (2), istilacıların nüfusunu somut olarak irdelerken bu dönemler göz önünde bulundurmak gerekir. Bazı yerleşim yerleri hakkında yazılı, basılı verilerin yetersizliği ise engellerden biridir ; diğeri ise idarî bölümlerin devamlı yenilenmesi (3). 1828-1829, 1877-1878 Rus savaşları sonucu Ermenilerin göçü, 1895-1896 Hamidiye Alayları kırımları nüfusu azaltırken muhacirlerin sayısını artırır.

Ermeniler genellikle Erzurum Ovası’nda yaşarlardı. Kuzeyinde Anti-Pontus Dağları (Gâvur)-Dumlu (Անտիպոնտական), güneyinde Այծպտկունք (Palandöken Dağları, doğusunda Dziranyants Dağları (Ծիրանեաց լեռներով), Tercan, Bayburt, Sber, Tortum, Pasen (Դերջան Բաբերդ Սպեր Թորթում Բասեն) sancakları ile çevrili. Batı Fırat (Արեւմտեան Եփրատ) nehri (Karasu - Կարաու) ovayı ikiye böler (4).

Erzurum Kazası Köyleri :

Էրզրումի (Կարինի) գավառակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Էրզրում (վարչական կենտրոն), Ալաջա, Աղա Խաշըխը Բերեվեր, Աղավեր, Ադդաշ, Աղորեն, Ամրաջուկ, Այնալըկալա, Աշկալա, Ապլհնտի, Առնքար, Արծաթի, Արշունի, Բագնի (միավորված յոթ գյուղեր են), Բազկառիճ, Բենիկ (Բինկա), Բերձոր, Բլուր, Բռնակապան, Բրդոնք, Գառվըր, Գարդապատ, Գեղախոռ, Գմբեթ (Կյումպեթ), Գոմեր, Գոմք, Գրչիք, Դավթա, Դինարիգոմ, Դվնիկ, Դերեզճուկ (Թավրիզճուկ), Երկան Մասուր, Երկնիստ, Զերեվանք (Ծիրանավանք), Զերտիկե, Էսեվանք, Էվրենլի, Ըղտաձոր, Թազա գյուղ (Թեփե գյուղ), Թեքեդերեսի (Թեքահովիտ), Թիթկիր (Դիդկիր) Թոսիկ, Թորդան, Թոփալ-Չավուշ, Թվանջ, Թուզջի (Տուսճի), Իլիջա (Ջերմուկ), Լիճ, Խանակե, Խաչկավանք, Խառակյոպեկ (Ղարակյոպեկ), Խառապեկ (Խառապեխ), Ծաղկի, Ծղկանց (Ծաղկանց), Ծվանց, Կամպիր Կան, Կարարս (Կար Արծն, Ղարարզ), Կենեփե (Կանեփ), Կես (Կեզ, Կերզ), Կըզըլքիլիսե, Կիրակոսակ, Կյոլեորեն, Կյունկեորմեզ, Կտավերանք, Կրճնկոց, Հայտարի, Հասան Մասուր, Հինծիկ, Հինձք, Ձիթհանք, Ձիթհող, Ղայաճա (Կայափա), Ղարահասան (Կարահասան), Ղուշչի (Խուշչի), Մեծ Մանսուր, Մեծ Գաղտառիճ, Մճրոնք, Մյուրտյուլուկ, Մյուլք, Մուխանտա, Մուտուրկու, Յարըմջա, Յոզբեկ, Յոնջալի, Նարդիվան, Նորաշեն, Շակավ, Շահ Մանսուր, Շիփեկ (Շեփիկ), Շխնոց, Շողիկ, Շոչիկ (Շաչեն), Չըրըքլի, Չիֆլիկ, Պատիշեն, Պալեն Բերդիկ (Գալըմբերդիկ), Ջիբաղ, Ջինիս, Ջրմուտ (Չըմըտ), Սաբդորան, Սալաձոր, Սարչամի (Սերչեմի), Սնկառիճ, Սոգյուտլու, Սոս, Սովուկ, Ջերմուկ, Տանձիկ, Տանձուտ, Ումուտում, Փոչիկ (Փոչջիկ), Փոքր Գաղտառիճ, Քարվոր, Քելեջուտ (Գայլահովիտ), Քյոշք (Քոշք), Քյոսե-Մեհմետ, Քևկիրի, Օձնի, Օրան, Օրթիզի։

Ermenilerden oluşan köyler :

Hovannes Der Mardirosyan (veya Ա-Դո) Van, Bitlis ve Erzurum vilayetleri adlı kitabında Erzurum Vilayeti’nde 389 Ermeni köyünde, 9 kazasın 200.000 Ermenin yaşadığını yazar. 1909 yılında Garin (Erzurum) Sancağı’nda 167 köyün 48’i tamamiyle Ermenilerden oluşmaktaydı (2768 aile) (5).


Անկառիչ

15  ընտանիք

Թեզեգյուլ

   2 ընտանիք

Ղուշչի,  Խուշչի (Ղուճի)

  6 ընտանիք

Աշկալա (Աշկալե)

34

Թեվրիզճիք

  3

Ջինիս (Ճինիս)

65

Արծաթի

30

Թիթկիր  (Դիդկիր)

  8

Մյուրտյուլուկ (Մեորդյուլյուք)

18

Արշունի

30

Թոփալ-Չավուշ

35

Մուտուրկու (Մուտուրկա)

134

Բլուր

37

Թվանջ (Թուանճ)

46

Յոզբեկ (Յոզպեք)

  6

Բրդոնք (Բրթոնք)

  7

Իլիջա, Իլիճե  (Ջերմուկ)

80

Նորաշեն (Նորշեն)

22

Գեղախոռ

37

Խաչկավանք

14

Շիփեկ (Շեփիկ)

45

Գոմք

45

Կամպիր  Կան

290

Շխնոց

60

Գրիչք

56

Կարա Հասան (Ղարահասան)

66

Չիֆլիկ (Չիֆթլիք)

191

Դինարիգոմ

49

Կայափա (Ղայաճա)

  8

Պատիշեն

34

Դվնիկ

80

Կարարս, Կարարս (Կար Արծն, Ղարարզ)

100

Սալաձոր

25

Երկան Մասուր

18

Կես (Կեզ, Կերզ)

130

Սոգյուտլու (Սոյութլու)

36

Երկնիստ

  9

Կըզըլքիլիսե

30

Սովուկ Ջերմուկ (Սոուղ Ջերմուկ)

41

Էվրենլի (Էպլենլի)

28

Կրճնկոց

22

Վերին գյուղ

20

Ըղտաձոր

50

Հինձք

20

Ումուտում

80

Թարքունի

75

Ձիթհող, Ձիթող

216

Օձնի

150



Yolgeçti Köyü - Ձիթող (Tsitoğ)

Günümüzde, Ձիթող (Tsitoğ) (6), yukarıda açıklanan resmi devlet tarihi siyaseti anlayışı ile Yolgeçti Köyü olarak adlandırılmakta, Erzurum Merkez, Yakutiye Dumlu Bucağı’nda bulunmakta. ‘Zeytin yurdu’ anlamındaki bu köy, T.C. eliyle bugünkü ismine Sitavuğ, Sitavuk değişimleriyle varmıştır. (7). 1880’de Eprikyan, Ermenice coğrafya sözlüğünde ‘Tsitoğ’ olarak bahsederken, 1928’de TC Dahiliye vekaleti ‘Sitavuğ’ a dönüştürür. Atatürk Üniversitesinden Doç. Dr. Ali Sinan BİLGİLİ, “Si” ve “tavuk” olmak üzere iki kelimeden meydana geldiğini uydurur. Bölgeye gelen Türk obasına ait tavukların gezindiği yer olması hasebiyle köy kurulurken Farsça üç sayısını da kullanarak bu isim verilmiş… (8).

Yolgeçti Köyü - Ձիթող (Tsitoğ) - Erzurum Ovası kuzeyindeki sazlık (Շամբ, ճահիճ ) alanında büyük köylerdendi. Yüksek konumda olmadığı için ilkbaharla birlikte sel eksik olmazdı. Köy toprağının büyük kısmı Mesid Bey’e aitti. Kendisi şehirde oturur, hasat zamanında ise köye gelip haracını toplardı. Onun topraklarıyla ise manastır kahya ve idari memurları olan dört Ermeni aile kendi tarım araçlarıile ile ilgilenirlerdi. Türk ve Kürt ağalar boyundurlukları altında tuttukları Ermenilere bilhassa ilkbahar ve yazın ağır koşullar yüklerlerdi. Ermeniler, onları kendi imkânları ile yazlığa götürmeye, koyun hediye etmeye mecburdular. Buna karşılık davul-zurna ile düğün yapmalarına izin verilirdi. Ağalar, Ermenilerin güvenliğini komşu Türk köylerinin saldırılarına karşı korurlardı.
Köy, Ermenilerin kültürel merkeziydi, orada bini aşkın kitaplarıyla kütüphane, okuma odası vardı ; Troşag (Դրոշակ), Horizon (Հորիզոն), Azadamard (Ազատամարտ), Haraç (Հառաչ ) gazete ve dergilerini bulmak mümkündü. 1900 yılında kurulan gençlik kolları tiyatro oyunları sahnelerlerdi. 120 öğrencisi ile Mesropyan (Մեսրոպեան) adında bir okul mevcuttu. Komşu köylerden gelen öğrencileri de barındırmak için ikinci bir okul daha mevcuttu ; toplam öğrenci sayısı 160 erkek, 160 kız olmak üzere 320’ye ulaşırdı. Ermenice, tarih, coğrafya, resim, imlâ, matematik, müzik, geometri eğitimi ile cumartesi günleri biçki-dikiş öğretilirdi.



1860 yılında inşa edilen Aziz Meryem Ana (Surp Asdvadzadzin - Սուրբ Աստուածածին) adında üç sunağı ola, bir kilisesi vardı ; 1990 yılı başlarında bu kilise tahrip edilip yıkılır http://team-aow.discuforum.info/t21011-Garin-Erzurum-Merkez-Tsitho-ig-Yolge-ti-K-y-Aziz-Meryem-Ana-Kilisesi.htm#p69708. Başpiskopos Mampre Sirunyan (Մամբրե արքեպիսկոպոս Սիրունյան 1889 -1966) burada vazife almıştır. Köy yakınlarında Kedevank (Գետեվանք – Madnavank Մատնավանք) Manastırı kalıntıları ile köy mezarlığıında Şehitlik (Նահատակ ) adında adak yeri bulunur (9).

Köy halkı tarım ve hayvancılıkla uğraşırdı. Taş yontmacılığı ve dokumacılık ise diğer mesleklerdendi.

1895 olaylarında köyde Muş ve Sasun’dan kaçan Ermeniler sığınak bulmuşlarsa da Hamidiye Alayları saldırı ve katliamlardan çok etkilenmiştir (10).

Tsithoğtsiyan ailesi ev-müzesi



1829 Adrianapolis Rus-Türk antlaşması ile kırım ve tehcir yolunda sağ kalabilen Ermeniler Doğu Ermenistan’a göç ederler (11). Rus işgali döneminde geri dönmüşlerse de 1918’de Jön Türkler idareyi ellerine geçirip talan ve katliam tekrar başlayınca Rus askerleri ile birlikte tekrar göç ederler (12). Gümrü’ye (Gyumri - Գյումրի) yerleşen göçmen Tsithoğtsiyan (13) ailesinden dört kardeşin 1872 yılında kırmızı tüf taşlarla inşa ettikleri ev günümüzde müzeye çevrilmiştir.




Dip notlar ve kaynaklar :

(1) - http://team-aow.discuforum.info/t693-Erzurum-Kazasi.htm
(2) - ԱՐԵՎՄՏՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՊԱՏՄԱ-ԺՈՂՈՎՐԴԱԳՐԱԿԱՆ ՆԿԱՐԱԳԻՐԸ ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԻ ՆԱԽՕՐԵԻՆ, Վէմ համահայկական հանդես Է (ԺԳ) տարի, թիվ 4 (52) հոկտեմբեր-դեկտեմբեր, 2015, էջ II
(3) - էրզրումի նահանգի վարչատարածքային բաժանումը 1878-1914թթ - http://www.armeniansgenocide.am/am/Encyclopedia_Of_armenian_genocide_erzrum…
(4) - Տարածվում էր Արևմտյան Եփրատի ակունքներում և մասամբ՝ վերին ավազանում (այդ հատվածում գետը կոչվում է Սև ջուր, թրք. Karasu)։ Սահմանակից էր արևելքից, Ծիրանյաց լեռներով՝ Բասենին, հարավ- արևելքից և հարավից, Այծպտկունքի լեռներով՝ Խնուսին և Դերջանին, հյուսիսից, Քոփի կամ Կապույտ լեռներով՝ Բայբուրթին (Բաբերդ)
և Իսպիրին (Սպեր), հյուսիս-արևելքից, Խաչափայտի կամ Ծաղկավետ լեռներով՝Թորթումին : Գեղամ Մ. Բադալյան, ԱՐԵՎՄՏՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՊԱՏՄԱ-ԺՈՂՈՎՐԴԱԳՐԱԿԱՆ ՆԿԱՐԱԳԻՐԸ ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԻ ՆԱԽՕՐԵԻՆ, Վէմ համահայկական հանդես Է (ԺԳ) տարի, թիվ 4 (52) հոկտեմբեր-դեկտեմբեր, 2015, էջ VI
(5) - (Մ. Դարբինյան, 1909 ի տվյալներով Կարին գաւարի 48 հայաբնակ գյուղեր, in: Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 5, Էջ 323
(6) - Yolgeçti, Tsithoğig, Tsithoğug, Tsitavuğ , Dzitogh , Dzit’ogh , Sitavuk, Sitavuğ, Sitavaz , Tsit'oğ, Ձիթողի, Ձիթող, Ձիթահող, Ձիթհող, Սիթավազ
(7) - http://www.nisanyanmap.com/?y=Yolgeçti &t=&lv=1&u=1&ua=0
(8) - http://www.frmartuklu.org/konu/yolgeçti-köyü-hakkında-bilgi-merkez-erzurum.…]
(9) - Գեղամ Մ. Բադալյան, ԱՐԵՎՄՏՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՊԱՏՄԱԺՈՂՈՎՐԴԱԳՐԱԿԱՆ ՆԿԱՐԱԳԻՐԸ ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԻ ՆԱԽՕՐԵԻՆ, Page X in Վէմ համահայկական հանդես Է (ԺԳ) տարի, թիվ 4 (52) հոկտեմբեր-դեկտեմբեր, 2015, ՀԱՎԵԼՎԱԾ
(10) - Հովհաննես ԶԱՏԻԿՅԱՆ, ԿԱՐԻՆԻ ՆԱՀԱՆԳԸ XIX ԴԱՐԻ ԵՐԿՐՈՐԴ ԿԵՍԻՆ, էջ 138-141
Գյուղն իր համախմբվածությունը ցուցաբերեց համիդյան կոտորածների շրջանում: Կազմակերպվեց ինքնապաշտպանություն, որին սկզբնական շրջանում մասնակցում էին նաև գյուղի թուրքերը, բայց հետո ստանալով հրահանգ՝ նրանք ևս խժդժություններ (ayaklanmalar) սկսեցին, բայց հայերի ճնշման տակ մնացին չեզոք դիրքերում: 1895թ. սեպտեմբերի 10-ին ընտրվեց պաշտպանական մարմին, և սկսվեց Ձիթողի հերոսական ինքնապաշտպանությունը: Զենքի կոչվեցին գյուղի բոլոր տղամարդիկ: Զենք չունեցողները զինվում էին գյուղատնտեսական գործիքներով: Պաշտպանությունն առավել ուժեղացավ, երբ սկսեցին ծխալ շրջակա հայկական գյուղերը: Թուրք բաշիբոզուկները տասնհինգ օր շարունակ
փորձում էին ներխուժել գյուղ, բայց հանդիպելով ուժեղ դիմադրության, կորուստներ կրելով՝ նահանջում էին: 100 ձիավոր թուրքեր անընդհատ փորձում էին խառնաշփոթություն ստեղծել, բայց հայերը, որ ամեն կողմում ունեին 40-50 զինյալներ, հաջողությամբ հետ էին մղում նրանց: Սուլթանական ներման հրամանը թեև գյուղը փրկեց արյունահեղությու-
նից, բայց ձիթողցիները քաջ գիտակցում էին, որ թուրքերը շուտով նորից կսկսեն իրենց հարձակումները: 1896թ. գարնանը սկսվեց կոտորածների նոր ալիքը: Գյուղն անսպասելիորեն շրջապատվեց, բայց հայերը շուտով կազմակերպվեցին և կանգնեցրին թշնամուն: Եռօրյա մարտերը ցույց տվեցին, որ հնարավոր չէ թափանցել գյուղ: Սկսվեցին սպառնալիքները, որոնց նույնպես պատրաստ էին հայերը: Ի վերջո, թուրքերը դիմում են իրենց հարազատ տարբերակին: Իբր, հաշտվելու նպատակով, բանակցությունների են հրավիրում հայերի ղեկավարներին, որոնք էլ, անհեռատես գտնվելով, ընդունում են հրավերը, գնում են բանակցությունների: Նրանց` թվով 30 հոգի, թուրքերը ձերբակալում են, բանտարկում, ենթարկում անմարդկային տանջանքների, ապա գրավում են գյուղը, թալանում ու կոտորում: Երկու-երեք շաբաթ անց թուրքական հարձակումը նորից է կրկնվում: Բանտարկվածների նկատմամբ դատ է կազմակերպվում, և շատերը 1-5 տարի ժամկետով ազատազրկվում են:
(11) - Վարդիթեր Կոճոլոզեան Յովհաննէսեան, Ձիթող դաշտի Կարնոյ, Բէյրութ, 1972
(12) - Մաղաքիա Օրմանյան «Ազգապատում» հ. 3, 2536
(13) - Tsithoğtsiyan ailesi ev-müzesi
(14) - http://www.arak29.am/duringgenocide/index.php?&iw=1&cntx=priestes&a…
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Dernière édition par mafilou le Mar 26 Juil 2016 - 20:40; édité 5 fois
Revenir en haut
Visiter le site web du posteur
Publicité






MessagePosté le: Jeu 21 Juil 2016 - 20:22
MessageSujet du message: Publicité

PublicitéSupprimer les publicités ?
Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 12 242
Point(s): 37 914
Moyenne de points: 3,10

MessagePosté le: Lun 25 Juil 2016 - 02:38
MessageSujet du message: Erzurum (Garin) Merkez Yolgeçti (Tsithoğig) Köyü Ermenileri (A. S. / H.)
Répondre en citant

Şehit olan din mensuplarından birkaçı :


Name
 Vilayet
Sanjak
Denom
Fate


English

Armenian


Fr. Sahag Elbegian
Erzerum (Karin)
Karin(Erzrum),Karin Plain,Dzitogh (Sitavaz) village
Apostolic
Martyr

Born 1815; ordained 1863; pastor at the Church of the Holy Mother of God.

Սահակ Քհն. Էլպեկեան
Կարին (Էրզրում)
Կարնոյ դաշտ, Ձիթող Սիթավազ
Առաքելական
Նահատակ

Ծն. 1815-ին: Ձեռնադր. 1863-ին Պաշտօնավարել է Սբ. Աստուածածին եկեղեցում:



English

Armenian


Fr. Ashod Avedian
Erzerum (Karin)
Karin(Erzrum),Karin Plain,Dzitogh (Sitavaz) village
Apostolic
Martyr

Born 1868 in Dzitogh (Sitavaz); ordained 1894; pastor at the Church of the Holy Mother of God.

Աշոտ Քհն. Աւետեան
Կարին (Էրզրում)
Կարնոյ դաշտ, Ձիթող Սիթավազ
Առաքելական
Նահատակ

Ծն.1868-ին Ձիթող (Սիթավազ): Ձեռնադր.1894-ին: Պաշտօնավարել է Սբ. Աստուածածին եկեղեցում:



English

Armenian


Fr. Apkar Englian
Erzerum (Karin)
Karin(Erzrum),Karin Plain,Dzitogh (Sitavaz) village
Apostolic
Martyr

Born 1859; pastor at the Church of the Holy Mother of God.

Աբգար Քհն. Ընկլեան
Կարին (Էրզրում)
Կարնոյ դաշտ, Ձիթող Սիթավազ
Առաքելական
Նահատակ

Ծն. 1859-ին: Պաշտօնավարել է Սբ. Աստուածածին եկեղեցում:



(14)
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Revenir en haut
Visiter le site web du posteur
Contenu Sponsorisé






MessagePosté le: Aujourd’hui à 09:09
MessageSujet du message: Erzurum (Garin) Merkez Yolgeçti (Tsithoğig) Köyü Ermenileri (A. S. / H.)

Revenir en haut
Montrer les messages depuis:   
Armenian on web Index du Forum -> D'hier à nos jours - Երեկ և այսօր - Dünden bugüne -> Les villes d'Arménie Occidentale Toutes les heures sont au format GMT + 1 Heure
Poster un nouveau sujet   Répondre au sujet
Page 1 sur 1
Sauter vers:  

 



Portail | Index | Créer un forum | Forum gratuit d’entraide | Annuaire des forums gratuits | Signaler une violation | Conditions générales d'utilisation
phpBB
Template by BMan1
Traduction par : phpBB-fr.com