Welcome Guest: S’enregistrer | Connexion
 
FAQ| Rechercher| Membres| Groupes
 
DERSİM'İN MİLLÎ KURTULUŞU İÇİN KIRMANC–ERMENİ TEŞKİLATI (1864)
 
Poster un nouveau sujet   Répondre au sujet
Armenian on web Index du Forum -> D'hier à nos jours - Երեկ և այսօր - Dünden bugüne -> Dersim
Sujet précédent :: Sujet suivant  
Auteur Message
mafilou
Administrateur
Administrateur

En ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 088
Point(s): 40 308
Moyenne de points: 3,08

MessagePosté le: Mer 8 Fév 2017 - 05:52
MessageSujet du message: DERSİM'İN MİLLÎ KURTULUŞU İÇİN KIRMANC–ERMENİ TEŞKİLATI (1864)
Répondre en citant


DERSİM'İN MİLLÎ KURTULUŞU İÇİN KIRMANC–ERMENİ TEŞKİLATI (1864)


1864 yılında Dersim bölgesinde ‘‘Kırmanc–Ermeni istiklal teşkilatı’’ adlı bir örgütlenme ortaya çıktı. Bir heyet teşkil eden örgüt, ilk toplantısını, örgütün kurucularından biri olan, Seyit Rıza'nın babası Seyit İbrahim'in evinde gerçekleştirdi ve heyeti Trabzon üzerinden gemiyle İstanbul'a, Osmanlı hükümeti ile görüşmeye gönderdi. Kurulan heyetin amacı, Kırmanc-Alevi ve Ermeni nüfusunun çoğunluk olduğu Kırmanciye (Dersim) bölgesine Osmanlı yönetiminden özerklik talep etmekti. Ancak heyet Osmanlı yönetimi tarafından tutuklandı. Heyettekiler 2 sene hapiste kaldıktan sonra batılıların da müdahalesi ile serbest bırakıldılar ve Dersim'e geri döndüler.
Bu teşkilattan, Sovyetler döneminde Ermenistan'da yayımlanan, K. Çaçan'ın ‘‘Ermeni–Kürt Dostluğu’’ isimli eserinde bahsedilmekte ve Ermeni kaynaklarına-vesikalarına dayanılarak teşkilatın kurucuları, işleyişi ve faaliyetleri ile eylemleri hakkında bilgiler verilmektedir.

K. Çaçan'ın kitabındaki bilgiler şöyle :
1864 yazında Ermeni liderlerinden Atom Karapetyan, temsilcilerini Dırêjan'dan Yukarı Dersim'e, Seyit İbrahim'in (Seyit Rıza'nın babası) yanına gönderdi. Temsilciler, on gün Seyit İbrahim'in evinde kaldılar, kendisiyle görüştüler. Seyit İbrahim sonunda tüm aşiretlerin katılacakları bir toplantının yapılmasını önerdi. Toplantı 10 Ekim 1864'te Lertik köyünde başladı. Toplantıda temsilcileri İstanbul'a, Türk hükümetine gönderip Dersim'in kendi kendini idare etmesi hakkını barışçıl yollardan talep etme önerildi. Bazıları bu öneriye karşı çıkarak Dersim'in özyönetim statüsünü korumak için silaha sarılması önerisini getirdiler. Bu durum toplantıyı ikiye böldü, fakat sonunda bir heyet oluşturularak İstanbul'a gönderilmesi ve sorunun barışçıl yollarla çözülmesi kararı alındı. Yukarı Dersimliler bu karardan hoşnut değillerdi.

Dersim'in elçileri 1865 yılı Mart'ında İstanbul'a doğru yola koyuldular. Fakat daha oraya varmadan, hainler aracılığıyla heyetin niçin gideceği haberi İstanbul'a ulaştırıldı. Heyet üyeleri İstanbul'a varır varmaz hükümet tarafından tutuklanarak hapse atıldı, ancak iki yıl sonra, 2 nisan 1867'de serbest bırakıldı.
O yıl Atom Karapetyan'ın başkanlığında Xıncoriye köyünde Ermeni ve Kırmanc liderlerinin katıldığı bir toplantı yapıldı. Toplantıda öz eleştirilerini yaparak eski yanlışlarını kabul ettiler, artık hiçbir zaman hükümete güvenmeme ve Dersim'in bağımsızlığı için yeni bir silahlı ayaklanma başlatma kararı aldılar. Bunun için de, Ermeniler ile Kırmanclar arasında örgütlü bir mücadelenin gelişmesi, Xol adlı silahlı saldırı müfrezelerin kurulması için çalışacak ‘‘Millî kurtuluş için Ermeni–Kırmanc teşkilatı’’ adlı bir örgütün kurulması gerekiyordu. 6 Ocak 1868'de 14 kişilik idarî heyetin kontrolünde teşkilatı hayata geçirdiler.

G. Halacyan'ın el yazmalarında bu 14 kişilik idarî kurulun üyelerinin adları var:
1- Haçik Minaciyan
2- Grigor Karapetyan
3- Halise'nin oğlu Cerdo
4- Qemer Mısto'nun oğlu İsmail
5- Ahlatlı Hemed'in oğlu Ali
6- Henli Miko'nun oğlu Usıv
7- Reyisli Omer'in oğlu Miko (Hakob)
8- Galli Hesen'in oğlu Temir
9- Sergis Pagdo'nun oğlu Pigdo
10- Sılêman Pero'nun oğlu İbraim
11- Azakans Adam'ın oğlu Nersik
12- Manukans Gabo'nun oğlu Manuk
13- Sılo Xıdo'nun oğlu Memed
14- Atom Grigor Karapetyan

Teşkilat'ın başkanlık heyeti, Haçik Minasyan, Halçêns Seko ve Atom Grigor Karapetyan 'dan meydana getirilmişti; üçlü bir idare vardı.
Başkanlık, kurulması planlanan ‘Xol Komutanlığı’na emir verme ve olağanüstü durumlarda Teşkilat'ın yerine de toplanma yetkisine sahipti.

Millî kurtuluş için Kırmanc–Ermeni teşkilatı'nın amaçları şunlardı:
1 ) Osmanlı'ya karşı her alanda savaşmak.
2 ) Dersim'de Ermeniler ile Kırmanclardan Xol (hol/qol) adlı silahlı saldırı birlikleri kurmak.
3 ) Yaşları 18 ile 30 arası olan Ermeni ve Kırmanclar Xol birliklerine katılabilecekler. Katılacakların aynı zamanda Xol komutanlığıyla beş kişilik komite tarafından seçilmiş olmaları gerekecek.
4 ) Her Xol birliği 25-50 insandan oluşacak. Bunlar, komutanlarının her emrini yerine getirmekle yükümlüdür. Komutan da teşkilatın her türlü talimatına uymak zorundadır. Xol komutanı ilk defaya mahsus olmak üzere komite tarafından atanacak, daha sonra Xol'un üyeleri komutanlarını kendileri seçecekler. Ancak seçimin komite tarafından onaylanmasi gerekecek.
5 ) Xol komutanı, yaşı 30'a varmış ve savaşta beş kez kahramanlık göstermiş kişiler arasından seçilebilecek.
6 ) Xol'un resmî dili Kırmancki, yani Zazaca olacak. Ancak Zazaca bilen Ermeniler Xol üyeliğine seçilebilecekler.
7 ) Xol'un yeri, eylem ve sırları hakkında düşmana bilgi veren üyelere komutanlık tarafından idam cezası verilecek.
8 ) Xol'un komite ile ilişkilerini ancak bir kişi bilecek.
9 ) Xol komutanı, eylemlerine ilişkin bilgileri ancak komite tarafından atanmış olan bu kişi aracılığıyla komite'ye iletebilecek.
10 ) Komite'ye ya da Xol'a üye olanlar, bir çoban gibi faaliyetlerini yürütecek, Dersim ve Balaban'ınn her yöresinden, olup bitenlerden haberdar olacak.
11 ) Komite özyönetimlerini koruyan Yukarı Dersim aşiret reisleriyle ilişkilerini geliştirecek, Xol'un eylemleri ve Osmanlı askerlerinin yaptıklarıyla ilgili olarak onları sürekli bilgilendirecek.
...
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Revenir en haut
Visiter le site web du posteur
Publicité






MessagePosté le: Mer 8 Fév 2017 - 05:52
MessageSujet du message: Publicité

PublicitéSupprimer les publicités ?
Revenir en haut
Montrer les messages depuis:   
Armenian on web Index du Forum -> D'hier à nos jours - Երեկ և այսօր - Dünden bugüne -> Dersim Toutes les heures sont au format GMT + 1 Heure
Poster un nouveau sujet   Répondre au sujet
Page 1 sur 1
Sauter vers:  

 



Portail | Index | Créer un forum | Forum gratuit d’entraide | Annuaire des forums gratuits | Signaler une violation | Conditions générales d'utilisation
phpBB
Template by BMan1
Traduction par : phpBB-fr.com