Varto ... Zerikiyan ... Mamikonyan

mafilou · Posted: Mon 31 Dec 2007 - 03:47 Post subject: Varto ... Zerikiyan ... Mamikonyan

Publicité	Supprimer les publicités ?

Zerikanlılar Oymağı, diğer adıyle Hiranlılar Dersim Kökenli bir Aşirettir. Tunceli’nin Mazgirt İlçesine bağlı Zerikan Köyü Yöresinden göç edip, Erzurum Hınıs Tekman, Sivas İlinin İmranlı, Zara, Suşehri, Akıncılar, Divriği Yöresine, Erzincan'ın Refahiye ve Tercan Yöresine yayılmışlardır. Batı Dersim olan Koçgiri Yöresinde, özellikle İmranlı İlçesinde yoğun bir Zerikiyan ( Xiran ) Kökenli Köy bulunmaktadır. Zerikiyan Oymağının Bölgedeki ilk yerleşimleri İmranlının Aydın/Kürtyenice, Altınca/Cefolar, Kuzköy, Çalıyurt'u Köyleri ile Erzincan Refahiye ilçesinin Gemecik Köyüdür. Zerikiyanlıların bu bölgeye yerleşmesi tahminimce 200 - 300 yıl gibi uzun bir süreç içerisinde gerçekleşmiştir ve özellikle İmranlı İlçesinde Köylerin önemli bir kısmı Hiran/Zeriki ve Koçgiri Aşiretindendir. Tuncelinin Mazgirt İlçesine bağlı Köy ve Mezraların ezici çoğunluğu ise Hiran Aşiretindendir.
Hiran Aşiretinin diğer adı Haran/Xirandır.Aşiretin genel yayılım alanı (Kesin olarak bilinenler); Tuncelinin Mazgirt ve Pertek İlçeleri, Erzincanın Batı bölümü ve Tercan Yöresi, Malatya, Sivas İlinin Doğu Yöresi yani Batı Dersim olarak adlandırdığımız Koçgiri Coğrafyası, Muş İlinin Varto Yöresi, Erzurum Hınıs Tekman Yöresi ve Ardahan ile Kars/Selim Yöresidir. Hiran/Zerikiyan Aşiretinin en yoğun olduğu Yörelerin başında Tuncelinin Mazgirt İlçesi ve Tercan gelmektedir. Söylentilere göre İran, Azerbaycan ve Afganistanda da Hiran Aşireti Üyeleri bulunmaktadır..
KÖKEN :
Hiran Aşireti Dersim Kökenli en büyük Aşiretlerden biridir. Dersimliler, Batı Dersim ve Doğu Dersim diye ikiye ayrılmaktadırlar. Batı Dersim Aşiret Grubuna Şeyh Hasanlılar / Seyidanlılar denmektedir.. Doğu Dersim Aşiretlerinin ise en bilinenlerinin başında, Hiranlılar, Areliler, Xormekliler, Alanlılar, Yusufhanlılar, Demenanlılar, Lolanlılar, Balanbanlılar, İzollular, Şadıllılar, Kureyşanlılar gelmektedir. Bu Aşiretler genel olarak çift dil kullanmaktadırlar. Doğu Dersim Aşiretleri Grubunun, Dersimdeki en eski Halk tabakası olduğu söylenmektedir. Bir ve ''Söylenceye '' göre, Hiranlıların ataları Mamık ve Konak isimli iki şehzadedir.. Anlatımlara göre Mamık ve Konak kardeşlerin anneleri Çin Prensi ile evlenir ve bir erkek çocuk sahibi olur. Prenses Tahta son doğan oğlunu çıkarmak isteyince, Mamık ve Konak kardeşler yandaşlarıyla birlikle Prensese karşı ayaklanırlar. Ayaklanma bastırılınca Mamık ve Konak kardeşler yandaşlarıyla beraber Ermenistan / Part Yöresine kaçarlar. Mamık ve Konak kardeşlerin soyları zamanla büyüyerek büyük bir güç elde ederler. Bir zamanlar Anadolu’da hüküm sürek Mamakan / Mamikonyanlıların bu kardeşlerden geldiği söylenmektedir.. Hiran Aşireti için ise, Mamık ve Konak kardeşlerden geldiği söylenmektedir.. Doğruluk payını bilemeyiz ama dikkate alınacak bir konu.. Çünkü Mamikonyanlar Dersim ve Doğuda Hüküm sürmüşler. Hiranlılarında Dersim Kökenli olması buna işaret olabilir..
DİL :
Hiran Aşireti Kurmanca ve Zazaki konuşmaktadır.Kurmanca konuşan Hiranlılar Tuncelinin Mazgirt ve Pertek Yöresinde, Malatya, Doğu Sivas, Batı Erzincanda yerleşiktir.Zazaki / Kırmançki konuşan Hiranlılar ise Erzincanın Tercan Yöresi, Muş'un Varto Yöresi ile Ardahan - Kars Yöresinde yerleşiktir.
Aşiret, Tuncelinin Mazgirt İlçesinde genel olarak Kurmanca konuşmakla birlikte, Aşiretin İlk yerleşimlerinde Kırmançkide konuşulmaktadır..Mesela Pulan, Sindam, İbn Mahmut Yöresi.
DERSİM COĞRAFYASI
Dersim Coğrafyası sanıldığı gibi sadece Tunceli İlinden ibaret olmayan, sınırları Doğu Sivastan başlayıp, Erzincan, Güney Gümüşhane, Kuzey Malatya Arguvan Yöresi, Tunceli, Bingöl Kığı ve Yedisu, Elazığ Karakoçan Yöresi, Muş Varto, Erzurum Hınıs Tekman Yöresi ve Kuzey Kayseri olan Sarız ve Develi İlçelerini de içine alan eski bir Coğrafyadır. Dersim adının Tunceli ile bütünleşmesi yakın bir zaman içinde gerçekleşmiştir. Kuzey Batı Dersim Coğrafyası, Doğu Sivas/Batı Erzincan Refahiye Kemah Yöresi ve Kayseri Sarız Develi Yöresini kapsar.
Dersim Coğrafyası Kurmanca ve Kırmançki konuşur.
A) Genel Kurmanca/Kurmanci konuşan Alevi Dersim Yöreleri;
- Tunceli Mazgirt ve Pertek İlçeleri ve seyrek olarak Hozat / Ovacık ve Merkez Köyleri ( İç Dersim )
- Bingöl Kığı ve Yedisu ( Doğu Dersim Yöreleri )
- Sivas İmranlı / Zara / Hafik / Kangal ve seyrek olarak Divriği / Suşehri ( Kuzey Batı Dersim / Koçgiri )
- Erzincan'ın Refahiye, Kemah Yöresi ve seyrek olarak Tercan İlçesi ( Kuzey Batı Dersim / Koçgiri )
- Gümüşhane Kelkit ve Şiran Yöresi ( Kuzey Dersim Yöreleri )
- Kayseri Sarız ve Develi Yöresi ( Kuzey Batı Dersim / Koçgiri )
- Erzurum Hınıs Tekman Yöresi ( Doğu Dersim Yöreleri )
- Kuzey Malatya Yöresi ( Güney Dersim Yöreleri )
- Elazığ Karakoçan Yöreleri ( Doğu Dersim Yöreleri )
Dersim Coğrafyasına dahil olmayan ama Kurmanca konuşan Alevi Dersim Kökenli
Köylerin bulunduğu diğer Yöreler;
- Maraş İlinin Göksun / Pazarcık İlçeleri ve Çevresi
- Adana / Tufanbeyli Yöresi
- Tokat / Zile
- Çorum / Alaca / Mecitözü Yöresi ve Çevresi
- Adıyaman Kahta / Merkez Köyleri ve Çevresi
- Sivas Merkez Köylerde / Gürün / Ulaş / Yıldızeli Yöresi
- Seyrek olarak Yozgat ve Çevresi
B) Genel Kırmançki/Zazaki konuşan Alevi Dersim Yöreleri;
- Tuncelinin Kuzey İlçeleri seyrek olarak Mazgirt Yöresi ( İç Dersim )
- Erzincan Çayırlı ve Tercan Yöresi ( Kuzey Dersim Yöreleri )
- Muş Varto Yöresi ( Doğu Dersim Yöreleri )
- Koçgiri Coğrafyasında Seyrek olarak Zara Karabel/Beypınar Yöresi ve Kayseri Sarız Çevresinde
Bextiyarlılar ( Kuzey Batı Dersim / Koçgiri Yöresi )
- Erzurum Hınıs Tekman Yöresi ( Doğu Dersim Yöreleri )
- Seyrek olarak Bingöl ( Doğu Dersim Yöreleri )
Dersim Coğrafyasına dahil olmayan ama Kırmançki/Zazaki konuşan Alevi Dersim
Kökenli Köylerin bulunduğu diğer Yöreler;
- Seyrek olarak Ardahan ve Kars / Selim Yöresi
-Tokat Zile Yöresi

_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...

mafilou · Last edited by mafilou on Sat 26 Jan 2008 - 04:19; edited 1 time in total

Bu yaziya baska bir forumda yanki buldum, iste linkleri:

http://f27.parsimony.net/forum67890/messages/19576.htm

Makale yazari: AKTARI -Alisan Karsan 18. Ocak 2008 11:35:34:

Su yaziya cevaben: Forum yönetimine makale yazari: Safakli 18. Ocak 2008 00:05:29:

Iste sana bir örnek: Kürtler, Mazgirt ve Pertek'te yogun olarak konusulan Kürtçeyi kullanarak Dersimi bölmeye çalisirlar. Halkimizin bir bölümünün Kirdaski konusmasindan dolayi onlari Kürt milletinden sayarlar.
Tartismalarda Dersimin Kürtlügünü ispatlamak için geçerli bir arguman olarak kullanilir.

Dersimi bos verip, kurtulusu sadece dilden yola çikarak, yeni bir Zaza milleti yaratmakta görenlerde bu ayrimciligi, halkimizin bir bölümünü Kürt olarak ayirmakla bir sakinca görmiyor!

Mazgirt ve Pertek yörelerinde, yani bir anlamda Kirdaski'nin yogun olarak bilindigi, konusuldugu bu bölgenin önemli kabilelerinden biri Hiranlilar. Hiranlilarin kökenlerini iliskin Ermeni tarihçilerin bakisi ise çok daha degisik.

Sadece konustugu dilden dolayi, Dersimlileri bölerek ayri, ayri kimlikler biçmenin, vermenin yanlisligini gösteriyor..

Zaza Dili yok ediliyor. Dilimiz, dilimizi tanimayanlar tarafindan yok ediliyor.
Kürt örgütleri, ülkemizin ve kültürümüzün bagimsizligini inkar etmeye son vermeliler. Bize karsi yürütükleri düsmanliktan vaz geçmedikleri, açikça halkimizdan özür dilemedikçe, yaptigimiz elestiriler bitmeyecektir.
Biz, Kürt Halkina düsmanlik yapmadik.Önemli sayilacak oranda Kürt Ulusal Kurtulus mücadelesini aktif olarak destekledik.
Ama bu kimseye bize düsmanlik yapma hakki vermez..
Hele Kürt milliyetçilerine asla!

Dersim'de konusulan Kürtçenin tarihine iliskin bilgiler veren yaziyi bilgine sunmak için asagiya aldim. Yazarin adini bulamadim..

Saygilarla

... ve sonra üstteki yazi aktariliyor ...
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...

mafilou · Posted: Sat 26 Jan 2008 - 04:17 Post subject: Varto ... Zerikiyan ... Mamikonyan

http://f27.parsimony.net/forum67890/messages/19580.htm

Bu da cevabi:

Makale yazari: B. Bilen 18. Ocak 2008 15:51:12:

Su yaziya cevaben: Ce: Varto ... Zerikiyan ... Mamikonyan makale yazari: AKTARI -Alisan Karsan 18. Ocak 2008 11:35:34:

Bu yazý, "hava raporu" mantýðý ile ele alýnmýþtýr. "Dersim'de hava parçalý bulutlu, yer yer saðanak yaðýþlý, arada kýsa sürelerle güneþli, bazý yörelerde don ve dolu tehlikesi görülebilr." Tahminlere ve genellemelere dayanan böyle bir yazýnýn ciddiye alýnacak yaný olamaz. Somut hiç bir bilgi söz konusu deðildir. Dolayýsý ile hikaye olmaktan öteye geçmemektedir.

Xýran aþireti, Zazalar'la komþu köylerde Zazaca (Kýrmanciki) konuþabilse de, ana dili Kýrdaþki' -(Kurmanci: Kürtçe)-dir. Xýran Aþireti'nin ana yerleþim alanlarý Mazgirt ve Pertek köyleridir. Osmanlý kayýtlarýnda 16. yüzyýldan itibaren adýna rastlanmaktadýr. Bu aþiretin bazý kollarýnýn Dersim'in çevre bölgelerine yayýlmýþ olmasý da mümkündür. Ancak Kuzey-Doðu Dersim'de Erzincan'ýn doðusu, Tercan, Çayýrlý, Bingöl-Yedisu bölgelerinde Xýranlar'ýn yoðun olarak yaþadýklarý iddiasý doðru deðildir. Bu bölgelerde Kurmanci (Kürtçe) konuþan çok az köy vardýr. Mesela Erzincan-Tercan-Çayýrlý bölgesinde eski adlarý Canbegu (Canbegan), Baduru (Baduran) ve Çayýrlý Butku (Butikan: Toprakkale)köylerinde Kurmanci konuþulmaktadýr. Çevrelerindeki diðer bazý köylerlerde ise tek tek aileler Kurmanci (Zazaca Kýrdaþki) kökenli olabilir. Bu köylerden Canbegu ve çevresindekiler, adlarýndan da anlaþýldýðý gibi Canbegu (Canbegan:Canbek) aþireti mensuplarýdýr ve rivayete göre Koçgiri kýrýmý sýrasýnda kaçýp bölgeye sýðýnanlardan ibarettirler. Butku (Toprakkale) köyü ise yine adýndan anlaþýldýðý gibi Butikan (Butkan/Butan) aþireti mensuplarýna aittir. Butku (Butikan) ve Canbegu (Canbegan) aþiretlerinin birbiri ile olan ilþkisi ayrýca tartýþýlabilir. Daha doðrusu Kýrdaþki (Kurmanci: Kürtçe) konuþan Alevi aþiretlerin Kürtlerle ve Alevi Zazalarla iliþkileri ayrýca deðerlendirilebilir.

Yazýda "Dersim" coðrafyasý da hayali olarak tasavvur edilmiþtir. Dersim, "idari" ve "yönetsel" olarak hiç bir zaman Kayseri'ye kadar uzanan bir bütünlüðe sahip olmamýþtýr. Üstelik, Erzincan, Sivas, Elazýð (Harput), Bingöl gibi illeri de kapsamadýðý gibi, çoðu zaman Erzincan, Harput, Erzurum vilayetlerine baðlý olarak ele alýnmýþtýr. Sadece þu durum var: Alevi kökenli kitle, bu çevre illerde "adacýklar" halinde var olduðundan, "fiili" olarak, Dersim'e yapýlan muamele buralara karþý da uygulanmýþtýr. Mesela vergi almak için, Koçgiri bölgesi Sivas vilayetine baðlý da olsa, Dersim'e uygulanan statü çerçevesinde ele alýnmýþtýr. Çünkü bu çevre illerde oturan aþiretler, ya Dersim'deki aþiretlerin kollarýdýr veya Dersim'deki aþiretlerle iliþkilidirler. Ama bu durum Dersim'in coðrafyasýný abartacak kadar büyütmez.

Bugünkü Tunceli idari yapýlanmasý, tabii ki Dersim'in tümüne tekabül etmez. Ýdari olarak belki eski Dersim'in "çekirdeði" olarak deðerlendirilebilir. Ama fiili olarak Dersim, bugünkü Tunceli'den baþka batýda Kemah-Refahiye ve Kuzey'den doðuya doðru Erzincan'ýn doðusu-Zigana daðlarýnýn güneyinden Tercan-Çayýrlý, Bingöl'ün Yedisu-Kiði ilçeleri üzerinden güney-doðuda Karakoçan ve Güney'de Harput'a kadar geniþleyebilir ama buralardan öteye geçmez. Yani bazýlarýnýn yaptýðý gibi "Büyük Dersim" projesi, tamamen hayali ve gerçekçi deðildir.

Tartýþýlan konu nedir? Amaçlanan nedir? Bunlarýn açýk olarak ortaya konmasý gerekir. Kýrdaþlar (Kurmanci konuþanlar) Kürt'tür. Bunlar Kürtçe konuþuyor, konuþtuklarý dil Kürtçe'nin bir lehçesidir. Dinleri veya mezhepleri Alevidir. Bunlar kendilerine açýkça "Kürt" diyor, 'Alevi Kürt.' Bazýlarý bunlarýn aslýnda "Zaza" kökenli olduklarýný, sonradan asimile olup "Kürtçe" konuþtuklarýný iddia ediyor. Bu sadece iddiadýr, bilimsel hiç bir deðeri yoktur. Kaldý ki, öyle olsa bile bugün fiili olarak Kürt'türler. Gerisi laf ebeliðinden baþka bir þey deðildir. Ayný þekilde bazýlarý da Zazalar'ýn -Zazaca konuþsalar bile- aslýnda Kürt olduklarýný iddia ediyor. Kürtler (Kurmanclar ve bugün Soranlar dahil) ve Zazalar iki ayrý halk, iki ayrý etnik grup ve Zazaca, Kürtçe olarak iki ayrý dil þeklinde bir olgu olarak vardýrlar. Doðrusu bunu bir gerçek olarak kabul etmek ve benimsemektir.
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...