Welcome Guest: S’enregistrer | Connexion
 
FAQ| Rechercher| Membres| Groupes
 
Gümüşhane Kilise ve Manastırları
 
Poster un nouveau sujet   Répondre au sujet
Armenian on web Index du Forum -> D'hier à nos jours - Երեկ և այսօր - Dünden bugüne -> Les églises de l'Arménie Occidentale
Sujet précédent :: Sujet suivant  
Auteur Message
vahe2009
Modérateur Général
Modérateur Général

Hors ligne

Inscrit le: 07 Nov 2009
Messages: 24 866
Point(s): 70 817
Moyenne de points: 2,85

MessagePosté le: Dim 24 Juil 2011 - 02:07
MessageSujet du message: Gümüşhane Kilise ve Manastırları
Répondre en citant

Gümüşhane Kilise ve Manastırları

Pavrezi Şapeli (Merkez)

Gümüşhane Mescitli (Beş Kilise) Köyü yakınında Pavrezi denilen yerde Bizans döneminde apsid üzerindeki bir kitabeden öğrenildiğine göre 1405’de yapılmış bir şapel bulunmaktadır.
Bu şapel küçük ölçüde olup dikdörtgen ve tek nefli bir yapıdır. Yapı içten beşik tonoz dıştan da çift eğimli bir çatı ile örtülüdür.

Bizans döneminde yapılmış kiliseler arasında bu şapel resim ve freskleri ile ünlüdür. Buradaki resimler kırmızı renkli kareler içerisine alınmışlardır. Bu resimler İncil’den alınma sahneleri kapsamaktadır. Özellikle Hz. İsa’nın doğacağını Hz.Meryem’e müjdeleyen Melekler İsa’nın doğumu İsa’nın çarmıha gerilişi ve çeşitli kilise büyükleri burada resmedilmiştir.

Metropolitik Kilisesi (Merkez)

Eski Gümüşhane’de Süleymaniye Mahallesi’nde bulunan Metropolitik Kilisesinin ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Bununla beraber yapı üslubundan XIX.yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır.

Kilise dikdörtgen planlı ve iki katlıdır. Moloz taştan ve yer yer de kesme taştan yapılmış olan kilisenin köşe kapı ve pencere söveleri düzgün kesme taştandır. Günümüzde kilisenin üst örtüsü bütünü ile yıkılmış yalnızca beden duvarları ayakta kalmıştır.

Aşağı Mahalle Kilisesi (Merkez)

Eski Gümüşhane’de Aşağı Mahalle’de bulunan kilisenin ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Bununla beraber XIX.yüzyılda köy üslubunda yapılmış basit bir kilisedir.

Dikdörtgen planlı üç nefli bazilika planlı kilisenin önünde 8.72x7.36 m. ölçüsünde beş bölümlü bir narteksi bulunmaktadır. Ayrıca avlu girişinin yanına bir de bina eklenmiştir. Kilisenin üzeri beşik tonozla örtülmüş iç kısmına bir de sarnıç yapılmıştır. Kilise günümüzde terk edilmiş ve harap durumdadır.

Hagios Georgios Metropolitik Kilisesi (Merkez)

Eski Gümüşhane Süleymaniye Mahallesi’nde bulunan Hagios Georgios Metropolitik Kilisesinin eski ismi Hagia Triada’dır. Kilisenin yapım tarihi kesinlik kazanamamakla beraber oldukça eski döneme inen bir Rum kilisesi olup 1613-1726 yıllarında iki kez onarılmıştır.

Bazilika planlı yapı çok büyük ölçüdedir. İç kısmında İncil’den alınma sahneleri içeren köy üslubunda kaba bir işçilik gösteren freskolar bulunmaktadır. Ancak kilise terk edilmiş ve üst örtüsü çökmüştür. Günümüze çevre duvarları ile apsidin bir bölümü gelebilmiştir.

Hutura Hagios Georgios Manastır Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Hutura Köyü’nde yol üzerindeki bir tepenin üzerinde Hutura Hagios Manastır ve kilisesinin kalıntıları bulunmaktadır. Bu manastırı Trabzon Prensi Aleksios Komnenos XIV.yüzyılda yaptırmış 1509’da Keşiş Ananias Georgios Stratilatis’de 1624 tarihinde onarmıştır. Kilise üzerindeki bir kitabeden de kilisenin Sultan II.Abdülhamit döneminde onarıldığı kitabesinden öğrenilmektedir.

Kilise kapalı Yunan Haçı planında olup yanına bir de uzun paraklesion eklenmiştir. Kilisenin ibadet mekanı sekiz sütun ile üç nefe ayrılmıştır. Apsisin önü kubbe haçın kolları da beşik tonozlarla örtülüdür. Kilisenin girişi batı yönünde olup ortada üstü kapalı sütunlu ana giriş bulunmaktadır. Apsis yuvarlak üç bölüm halindedir.

Kilisenin içerisi çeşitli bitkisel motifler ejder ve örgü motifleri Hz. İsa Hagios Georgios’un monogramları ile bezenmiştir.

Kilisenin karşısındaki yamaçta bulunan küçük kiliseyi ise 1832’de keşiş Serapheim yaptırmıştır.

Mandırı Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Mescitli Köyü’ne 3 km. uzaklıkta derin bir uçurumun kenarında bulunan Mandıralı Kilisesi XIX.yüzyılda Rum Kilisesi olarak yapılmıştır.

Kilise dikdörtgen planlı ve tek apsidlidir. Üzeri üçgen alınlıklı kırma bir çatı ile örtülmüştür. Kilisenin yapımında moloz ve küçük taşlar kullanılmıştır. Giriş kapısı basit silmelerle hareketlendirilmiştir. Girişin iki yanındaki kemer izleri burada bir narteks olduğuna işaret etmektedir.

Çakallı Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Dumanlı Köyü’nde bulunan kilise 1878 yılında yapılmıştır.

Kilise 9.85x13.30 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı üç nefli bir bazilikadır. Kilisenin batı ve güneyinden yuvarlak kemerli iki giriş kapısı bulunmaktadır. Güney girişi üzerine Haç motifleri işlenmiştir. Kilisenin kapı pencere kemer ve köşe taşları düzgün kesme taştan diğer bölümleri de 0.85 m.kalınlığında moloz taştan yapılmıştır. Kilise uzun kenarlarında ve apsid yönündeki pencerelerle aydınlatılmıştır.

İç mekanın duvarlarında fresko izlerine rastlanmaktadır.

Olucak (İmera) Vadisi Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Olucak Köyü’nün 2 km. güneyinde bir dağın eteğinde bulunan kilisenin kitabesinden 1885 tarihinde yapıldığı öğrenilmektedir.

Kilise 9.80x4.50 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı bir yapıdır. Tek nefli ve tek apsidli bir kilisedir. Apsid dışarıya taşkın olup içeriden ve dışarıdan yarım yuvarlak sütunlarla örtülmüştür. Ayrıca buraya bir de mazgal pencere açılmıştır.

Yapının batı yönünde yuvarlak kemerli bir girişi bulunmakta ve bunun da üzerinde bir penceresi vardır. Kilise ahşap bir çatı ile örtülüdür. Günümüzde üst örtüsü çökmüştür.

Terzili Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Dumanlı Köyü Terzili Mahallesi’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır.

Kilise 9.10x11.66 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı üç nefli bir bazilikadır. Bunlardan orta nef diğerlerinden daha geniş ve daha yüksek yapılmıştır. Kilisenin kuzey ve güneyinde karşılıklı olarak yerleştirilmiş yuvarlak kemerli iki girişi bulunmaktadır. Kilisenin apsidi ve apsidin önündeki mekan dışarıya daha taşkın olarak yapılmıştır. Apsid 3.50 m. derinliğinde 4.13 m. genişliğindedir. Sütunlarla desteklenen ancak bunlardan yalnızca bir sütunun günümüze gelebildiği üst örtü tamamen yıkılmıştır.

Cınganlı Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Dumanlı Köyü’ndeki Cınganlı Kilisesi XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır.

Kilise dikdörtgen planlı üç nefli bazilika planındadır. Sütunlarla üç nefe ayrılan kilisenin orta nefi yan neflerden daha geniş ve daha yüksektir. Kilisenin girişi yuvarlak kemerli olup batı yönündedir. Moloz taştan yapılmış olan kilisenin kapı pencere ve kemerleri düzgün yontma taştandır. Üst örtüsü çatılı olup günümüzde çökmüş durumdadır.

Krom Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Yağlıdere Köyü’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır.

Kilise dikdörtgen planlı üç nefli bir bazilikadır. Moloz taştan yapılmış olup taşıyıcı elemanlarında kesme taşa yer verilmiştir. Yan duvarlarının bir bölümü ile üst örtüsü yıkılmıştır. Yalnızca kilisenin ön cephe duvarı ile girişi sağlam bir durumda günümüze gelebilmiştir.

Yitirmez Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Yitirmez Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Bazilika planlı olan kilise üç apsidlidir. İbadet mekanı altı taş sütunla üç nefe ayrılmıştır. Üst örtü tamamen beşik tonozlu olup kısmen yıkılmıştır. Duvarlarda yer yer fresk izlerine rastlanmaktadır. Apsid dışa doğru taşkın yuvarlak ve kubbelidir. Apsidlerden biri yıkılmıştır. İç mekan on bir mazgal pencere ile aydınlatılmıştır.

Hagios Theodoros Kilisesi (Merkez)

Eski Gümüşhane’nin en eski kilisesi olan Hagios Theodoros kilisesi eski gümüş madeninde çalışanlar tarafından 1430 yılında yaptırılmış 1702 yılında da onarılmıştır.

Kilise üç nefli bazilika plan şeklindedir. Apsid kısmı kaya içerisine oyularak yapılmıştır. Üst örtüsü beşik tonozlu olup kısmen çökmüştür. Yapımında moloz taş ve yer yer de kesme taştan yararlanılmıştır.

Surp Karabet Kilisesi (Merkez)

Eski Gümüşhane’de Kanuni Sultan Süleyman Camisi’nin yakınında XIX.yüzyılda yapılmış Ermeni Kilisesidir.

Dikdörtgen planlı olan kilise Olucak (İmera) Köyü Manastır Kilisesi ile mimari yönden benzerlik göstermektedir. Üst örtüsü çatılı duvarları moloz taştan yapılmış olup günümüze harap bir durumda gelmiştir.

İşhanlı Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Dumanlı Köyü İşhanlı Mahallesi’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise 10.15x12.54 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı üç nefli bazilika plan şemasındadır. Kilisenin batı ve güneyinde yuvarlak kemerli iki girişi bulunmaktadır. Bunlardan güneydeki kilisenin ana girişi olup kemer alınlığına bir haç motifi işlenmiştir.

Moloz taştan yapılmış olan kilisenin doğu cephesindeki apsidi 4.72x3.75 ölçüsünde olup dışarıya doğru taşkındır. Aynı zamanda burada apsidin üzerinde mazgal pencereler bulunmaktadır. Kilise günümüze harap bir durumda gelebilmiştir.

Binatlı Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Dumanlı Köyü Binatlı Mahallesi’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise 8.70x12.00 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı üç neflidir. Kilisenin güney ve batısında iki ayrı girişi bulunmaktadır. Bunlardan güney girişinde kabartma bir haç motifi üst söveye işlenmiştir. Ayrıca bu cephesinde üç penceresi de bulunmaktadır. Doğu cephesinde bulunan apsid ile papaz hücreleri dışarıya yarım daire şeklinde çıkıntılıdır.

Kilise kesme taştan yapılmış kapı pencere taşıyıcı elemanlar ve köşelerde kullanılan kesme taşlarda özenli bir işçilik gözlenmektedir. Kilisenin üzeri beşik tonozlarla örtülüdür. Kilisenin içerisi fresklerle süslenmiş olup Gümüşhane yöresindeki kiliselerin en iyi durumda günümüze gelen örneklerindendir.

Vank Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Vank Köyü’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Dikdörtgen planlı bazilika üslubundaki kilisenin ortasında merkezi bir kubbe bulunmaktadır. Bu yapı şekli ile kapalı Yunan Haçı kiliseler ile bazilika planlı kiliselerin kaynaştırılmasından meydana getirilmiş bir yapısı bulunmaktadır. Merkezi kubbenin dışında kalan bölümler tonoz ve çatı ile örtülmüştür. Duvarları muntazam kesme taştan yapılmıştır. İç mekanda fresko izlerine rastlanmamıştır.

Hagios Stephanos Kilisesi (Merkez)

Eski Gümüşhane’de Süleymaniye Mahallesi’nde bulunan bu kilisenin kitabesi bulunmamakla beraber yapı üslubundan XVIII.yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır. XIX.yüzyılda onarılan kilise üç nefli bazilika plan düzenindedir.

Eski Gümüşhane’deki diğer kiliselerle mimari yönden benzerlikleri görülen kilise moloz ve kesme taştan yapılmıştır. Apsidler yuvarlak olup dışarıya taşkındır. Duvarlarında fresko izlerine rastlanmıştır. Kilisenin üzeri iki yönlü bir çatı ile örtülüdür.

Piştovli Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Dumanlı Köyü Piştov Mahallesi’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise 17.00x13.00 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı üç nefli bir bazilikadır. Sütunlarla üç nefe ayrılan kilisenin orta nefi diğerlerinden daha geniş ve daha yüksektir. Kuzey ve güney yönlerinde yuvarlak kemerli iki girişi bulunmaktadır. Kuzey girişi üzerinde sövelere işlenmiş haç motifi vardır. Apsid ve papaz hücreleri doğu cephesinde olup yuvarlak şekilde dışa taşkındır. Kilisenin yan duvarlarında dörder apsidin dışa taşkın bölümlerinin üzerine birer pencere açılmıştır.

Kilise içerisinde fresk izlerine rastlanmış olup bunlar da kilisenin bütününün fresklerle kaplı olduğunu göstermektedir. Kilisenin kuzeydoğusuna bir de çeşme eklenmiştir.

Zurnacılı Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Dumanlı Köyü Zurnacili Mahallesi’ndeki bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise 12.80x16.80 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı üç nefli bir bazilikadır. Sütunlarla üçe bölünen iç mekanda orta nef yan neflerden daha geniş ve daha yüksektir. Kilisenin batı ve güneyinde yuvarlak kemerli iki girişi bulunmaktadır. Bunlardan güneydeki ana giriş olup iki yanına duvarlara bitişik sütunlar yerleştirilmiş üzerlerine de haç motifleri işlenmiştir.

Kilisenin apsid ve papaz hücreleri dışarıya yuvarlak biçimde taşkındır. Her bir bölümün üzerine de pencere açılmıştır. Moloz ve düzgün kesme taştan yapılmış olan kilisenin içerisindeki sıvalarda fresk izlerine rastlanmıştır. Bunlar İncil’den alınmış dini motifleri içermektedir.

Ayvalos Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Merkez ilçesi Mescitli Köyü ile Armutlu Yaylası arasında XIX.yüzyılda yapılmış küçük bir kilisedir.

Kilise dikdörtgen planlı olup tek nefli ve tek apsidlidir. Giriş kapısı muntazam taş bloklarından yapılmıştır. Bunun dışında yapılmış duvarlar moloz taş ile örülmüştür. Kilisenin üzeri beşik tonoz ile örtülüdür. Apsidi üzerinde üç adet mazgal penceresi vardır.

Sarıun Mahallesi Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Yağlıdere Köyü Krom Vadisi Sarıun Mahallesi’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Dikdörtgen planlı olan kilise yöreye hakim bir tepe üzerinde bulunmaktadır. Kilise üç apsid ve üç neflidir. Giriş kapısı üzerinde haç motifi vardır. Kilse içerisinde fresk izlerine rastlanmamıştır. Kilisenin çatılı olan üst örtüsü günümüzde çökmüş durumdadır.

Krom Vadisi Zembelek Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Yağlıdere Köyü Krom Vadisi’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise dikdörtgen planlı yontma taştan yapılmıştır. Tek nefli ve tek apsidli olan kilisenin üzeri beşik tonozla örtülmüştür. Günümüzde üst örtüsü çökmüş durumdadır.

Yaylım Köyü Kilisesi (Köse)

Gümüşhane Köse ilçesi Yaylım Köyünde bulunan bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Dikdörtgen planlı kilise içerisindeki dört sütunla üç nefe ayrılmıştır. Apsid üç bölümlüdür. Kilisenin tümü yontma taştan yapılmış olup üzeri beşik tonoz ile örtülüdür. Giriş kapısı orijinalliğini korumaktadır. Kilise içerisinde İncil’den alınma fresklerle bezendiği bilinmektedir. Ancak kilise içerisinde çıkan bir yangın bu fresklerin büyük çoğunluğunu yok etmiştir. Bu fresklerden yanlıca Hz.Meryem’e ait bir figür günümüze ulaşabilmiştir.
Orta Mahalle Kilisesi (Kürtün)

Gümüşhane Kürtün İlçesi Yaylalı Köyü Orta Mahallesi’nde bulunan kilisenin XIX.yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır.

Kilise tek nefli çatılı ve beş bölümlü apsidden meydana gelmiştir. Kilisenin girişi köşeleri düzgün yontma taştan diğer bölümleri de moloz taştan örülmüştür.

Kızlar Manastırı (Kürtün)

Gümüşhane Kürtün ilçesi Yaylalı Köyü’nde bulunan Kızlar Manastırı XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Hıristiyanlık döneminde Rum kızlarının eğitim ve ibadeti için yapılmış olduğundan buraya Kızlar Manastırı ismi verilmiştir. Avlu içerisinde bulunan manastır kilisesi moloz taştan yapılmış üzeri de iki yönlü bir çatı ile örtülmüştür. Tek nefli ve tek apsidli olan kilisenin üst örtüsü çökmüş yalnızca beden duvarları günümüze gelebilmiştir.

Manastırı oluşturan kilise dışındaki yapılardan hiçbir iz günümüze gelememiştir.

Meryem ana Kilisesi (Kürtün)

Gümüşhane Kürtün ilçesi Yaylalı Köyü Meryemana Mahallesi’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Dikdörtgen planlı ve tek nefli tek apsidlidir. Düzgün yontma taşlarla örülmüş olan kilise duvarlarının üzeri oldukça dik bir çatı ile örtülmüştür. Kilisenin girişi güney cephesinde olup mermer sövelerle çevrelenmiştir. Kilise içerisinde freskolara rastlanmamıştır.

Kilisenin güneyinde bir çeşme bitişiğine de bir mahsen eklenmiştir.

Çevrepınar Köyü Kilisesi (Şiran)

Gümüşhane Şiran ilçesi Çevrepınar Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır.

Kilise 12.50x10.00 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı bazilika plan şemasındadır. İç mekan dört sütunun üzerine oturtulmuş bir kubbe ile örtülmüştür. Bunun dışında kalan alanların üzerleri küçük sütunlar ve altı kubbe ile örtülmüştür. Bu sütunların başlıkları geometrik şekillerle bezenmiştir.

Kilisenin giriş kapısı beyaz mermerden olup burada kuvvetli silmeler ve bezemeler görülmektedir. Kilisenin apsid ve diakonikon hücreleri harap olmakla beraber diğer bölümler günümüze iyi bir durumda gelebilmiştir.

Çakırkaya Kaya Kilisesi (Kalur Kilisesi) (Şiran)

Gümüşhane Şiran ilçesinde Çakırkaya Köyü’nde bulunan bu kilise büyük bir kaya kitlesinin düzgün bir şekilde oyulmasıyla meydana getirilmiştir. Kilisenin ne zaman yapıldığını belirten bir kitabesi günümüze gelememiştir. Bu bakımdan ne zaman ve kimin tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir. Ancak Trabzon kiliseleri arasındaki yakın benzerlik dikkate alınacak olursa XIV.yüzyılda yapılmış olduğu düşünülmektedir.

Kilise doğu-batı yönünde uzanan üç nefli bir bazilika planındadır. İbadet mekanını ortasında dört sütunun oluşturduğu kare bir mekan bulunmakta olup bunun da üzeri bir kubbe ile örtülmüştür. Kilisenin apsis ve batı duvarlarında irili ufaklı nişler kayaların oyulmasıyla meydana getirilmiştir.

Kilisenin önünde papaz odaları ve onlara bitişik bir de küçük şapel bulunmaktadır.

Dilekyolu Köyü Kilisesi (Şiran)

Gümüşhane Şiran ilçesi Dilekyolu Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır.

Kilise 12.30x8.60 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı kesme taştan yapılmıştır. Yakın tarihlerde köy okulu olarak kullanıldığından iç kısmına bölmeler yapılmış ve özgünlüğünü yitirmiştir. Kilise çevresinde 2 m. boyundaki sütun ve sütun başlıklarının bulunması yapının bazilika planında olduğunu göstermektedir. Günümüzde cami olarak kullanılmaktadır.

Günbatur Köyü Kilisesi (Şiran)

Gümüşhane Şiran ilçesi Günbatur Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmış ve günümüzde cami olarak kullanılmaktadır.

Kilise 11.00x9.50 m. ölçüsünde olup dikdörtgen planlıdır. Moloz taştan yapılan kilisenin güney kısmındaki girişi cami olarak kullanılmasından ötürü kapatılmıştır. Bu arada apsid bölümündeki papaz hücreleri de ortadan kaldırılmıştır.

Panaghia Manastır Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesinde Büyükçit Vadisi’nde bulunan bu kilise Hz.Meryem’e adanmıştır. Günümüze oldukça harap bir durumda gelen kilise geniş bir avlunun ortasındadır.
Kilise Khaldea Metropollüğüne bağlı yedi kiliseden biridir. Bu kiliseyi kilise kaynaklarından birine göre 890 diğer bir kaynağa göre de 900 yıllarında üç keşiş kurmuştur.

Kilise Trabzon Komnenosları döneminde ve XIX. yüzyılda iki kez onarılmıştır. Kapalı Yunan Haçı planındaki kilisenin ortası merkezi kubbeli köşeleri de küçük tonozlu bir örtüye sahiptir. Mimari olarak Kapalı Yunan Haçı planı ile bazilika planı bir araya kaynaştırılmıştır. Apsis yuvarlak ve üç bölüm halindedir. Duvarları yalancı kemerlerle üç ayrı bölüme ayrılmış bunların ortalarına da birer pencere açılmıştır.

Kilisenin kuzeydoğu köşesine dikdörtgen planlı bir şapel eklenmiştir. Ancak bu şapel yıkılmış olup yalnızca apsisin yuvarlak olduğu görülmektedir. Apsis nişi içerisinde Bizans devrine tarihlendirilen fresk kalıntıları bulunmaktadır.

Başmahalle Kilisesi (Torul)
Gümüşhane Torul ilçesinin 30 km. güneybatısındaki Gümüştuğ Köyü’nde bulunan Başmahalle Kilisesi XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Üç nefli kilise 11.16x7.96 m. ölçüsünde bazilika planlıdır. Üst örtüsü beşik tonozlu olup dört sütun ve dört paye ile desteklenmiştir. İbadet mekanı fresklerle bezenmiş ve İncil’den alınma sahneler buraya resmedilmiştir. Günümüze apsis cephesi yıkılmış olarak gelebilmiştir.

Ayana Mahallesi Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Gülaçar Köyü Ayana Mahallesi’nde bulunan kilisenin ne zaman yapıldığı bilinmemekle beraber yapı üslubundan XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapıldığı sanılmaktadır.

Kilise dikdörtgen planlı tek apsidli tek nefli bir yapıdır. Duvarları yontma taştan yapılmıştır. Batı yönünden içerisine girilen kilise özgünlüğünü kısmen korumuştur. Üst örtüsü kırma çatılıdır.

Emirler Mahallesi Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Büyükçit Köyü Emirler Mahallesi’nde bulunan kilisenin yapım tarihi bilinmemektedir. Bununla beraber XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapıldığı sanılmaktadır.

Kilise 10.20x5.50 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı üç nefli ve tek apsidlidir. Moloz taştan yapılmış olan kilisenin içerisindeki sekiz sütun beşik tonozlu üst örtüyü taşımaktadır. Kilise önündeki narteks bölümü günümüze gelememiştir.

Masura Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Karaca Mahallesi’nde bulunan kilise XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır.

Kilise tek nefli dikdörtgen planlı bir yapıdır. Güney cephesinde yontma taştan giriş kapısı bulunmaktadır. Kilisenin tümü moloz taşla örülmüş üzeri de beşik çatı ile örtülmüştür. Apsidi beş nefli olup dışarıya taşkındır. Günümüzde harap bir durumdadır.

Ağrıt Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Cebeli Köyü Küpçüler (Ağrıt) Mahallesi’nde bulunan bu Ermeni kilisesi XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise dikdörtgen planlı moloz taştandır. İki apsidli olan kilisenin apsidlerinden biri yıkılmış ve günümüze gelememiştir. Üst örtüsü tonozlu olup diğer kiliselerden farklı olarak ikinci bir örtü ile tamamlanmıştır. Günümüze harap bir durumda gelebilmiştir.

Atalar Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul İlçesine 27 km. uzaklıkta Atalar Köyü’nün Aydınlar Mahallesi’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyıla tarihlendirilmektedir.

Kilise dikdörtgen bazilika planlı olup üzeri iki yönlü bir çatı ile örtülmüştür. Batı cephesindeki girişi köfeki taş sövelerle belirtilmiştir. Aynı zamanda burada aydınlatma pencereleri bulunmaktadır. Duvarları moloz ve düzgün kesme taştan yapılmıştır. İç mekanda üst örtüyü taşıyan ve kiliseyi neflere ayıran sütunlar bulunmakta olup bunlar birbirlerine gergilerle bağlanmıştır.

İbadet mekanının duvarlarında fresko izleri görülmektedir. Günümüze iyi bir durumda gelmiştir.

Arılı Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Arılı Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır.
Kilise dikdörtgen planlı tek apsidli tek nefli bir yapı olup duvarları düzgün yontma taş ve moloz taştan örülmüştür. Üzeri beşik tonozla örtülüdür.

Güzeloluk Köyü Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesinin 32 km. güneybatısındaki Güzeloluk Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise 8.80x5.10 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı üç nefli bazilika plan düzenindedir. Kilisenin güneybatı cephesinde giriş kapısı bulunmaktadır. Moloz taş ve kesme taştan yapılan kilisenin güney ve kuzey cephelerinde üçer penceresi bulunmaktadır. Apsid ve yan apsidler yarım yuvarlak ve dışarıya taşkındır. Bunların üzerlerinde birer mazgal pencere vardır. İbadet mekanının içerisinde İsa ve dört İncil yazarının isimleri ile sembolleri bulunmaktadır.

Mesehor Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torl ilçesi Harmancık Köyü Mesehor Mevkiindeki bu kilise bir Ermeni kilisesi olup XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapıldığı sanılmaktadır.

Kilise dikdörtgen planlı düzgün yontma taş ve moloz taştan yapılmıştır. Batı cephesindeki girişi yontma taştan yuvarlak kemerli ve alınlıklıdır. Kilisenin üzeri beşik tonozludur. Günümüze harap bir durumda gelmiştir. Yalnızca kilisenin yakınındaki yıkık durumdaki şapelde fresk izlerine rastlanmasına rağmen Mesehor Kilisesinde herhangi bir bezemeyle karşılaşılmamıştır.

Şişe (Çengelli) Mahallesi Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Cebeli Köyü Şişe (Çengelli) Mahallesi’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Avlu içerisindeki kilise dikdörtgen planlı olup iç mekandaki sütunlarla üç nefe ayrılmıştır. Birbirlerine ve duvarlara kemerlerle bağlanmış olan bu sütunlar kırma çatılı üst örtüyü taşımaktadır. Apsid içten ve dışarıdan yarım yuvarlak ve dışa taşkındır. Duvarlar moloz ve kesme taştan yapılmıştır. Yapı içerisinde fresko izleri bulunmaktadır. Kilise günümüze iyi bir durumda gelmiştir.

Manat Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Gülaçar Köyü’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise dikdörtgen planlı üç nefli ve üç apsidlidir. Kilisenin beden duvarları moloz taştan giriş kapısı ise düzgün yontma taştan örülmüştür. İç mekan sütunlarla üç nefe ayrılmıştır. Dışa taşkın üç apsid üzerinde birer mazgal penceresi bulunmaktadır. Kilisenin üzeri beşik tonozla örtülmüştür.

Uğurtaş Köyü Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Uğurtaş Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Dikdörtgen planlı olan kilise altı sütunla üç nefe ayrılmıştır. Bu sütunlar kemerlerle birbirlerine ve duvarlara bağlanmıştır. İbadet mekanının üzeri bir kubbe ile örtülmüştür. Ancak kubbenin bir bölümü yıkılmıştır. Apsid üç bölümlü olup dışarı taşkındır. Kesme taştan dikdörtgen çerçeve içerisinde ve üzerinde alınlığı bulunan giriş kapısı orijinalliğini korumaktadır.

Alpullu Mahallesi Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Uğurtaş Köyü Alpulu Mahallesi’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise dikdörtgen planlı olup iç mekandaki sütunlarla üç nefe ayrılmıştır. Bunların üzeri beşik tonozlarla örtülüdür. Kilisenin yapımında moloz taş kullanılmış köşe ve girişte yontma taş kullanılmıştır. Kilisenin girişi orijinalliğini korumuştur. Apsidi üç nefli ve dışarıya taşkındır.


Yitirmez Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Yitirmez Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Bazilika planlı olan kilise üç apsidlidir. İbadet mekanı altı taş sütunla üç nefe ayrılmıştır. Üst örtü tamamen beşik tonozlu olup kısmen yıkılmıştır. Duvarlarda yer yer fresk izlerine rastlanmaktadır. Apsid dışa doğru taşkın yuvarlak ve kubbelidir. Apsidlerden biri yıkılmıştır. İç mekan on bir mazgal pencere ile aydınlatılmıştır.

Hagios Theodoros Kilisesi (Merkez)

Eski Gümüşhane’nin en eski kilisesi olan Hagios Theodoros kilisesi eski gümüş madeninde çalışanlar tarafından 1430 yılında yaptırılmış 1702 yılında da onarılmıştır.

Kilise üç nefli bazilika plan şeklindedir. Apsid kısmı kaya içerisine oyularak yapılmıştır. Üst örtüsü beşik tonozlu olup kısmen çökmüştür. Yapımında moloz taş ve yer yer de kesme taştan yararlanılmıştır.

Surp Karabet Kilisesi (Merkez)

Eski Gümüşhane’de Kanuni Sultan Süleyman Camisi’nin yakınında XIX.yüzyılda yapılmış Ermeni Kilisesidir.

Dikdörtgen planlı olan kilise Olucak (İmera) Köyü Manastır Kilisesi ile mimari yönden benzerlik göstermektedir. Üst örtüsü çatılı duvarları moloz taştan yapılmış olup günümüze harap bir durumda gelmiştir.

İşhanlı Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Dumanlı Köyü İşhanlı Mahallesi’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise 10.15x12.54 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı üç nefli bazilika plan şemasındadır. Kilisenin batı ve güneyinde yuvarlak kemerli iki girişi bulunmaktadır. Bunlardan güneydeki kilisenin ana girişi olup kemer alınlığına bir haç motifi işlenmiştir.

Moloz taştan yapılmış olan kilisenin doğu cephesindeki apsidi 4.72x3.75 ölçüsünde olup dışarıya doğru taşkındır. Aynı zamanda burada apsidin üzerinde mazgal pencereler bulunmaktadır. Kilise günümüze harap bir durumda gelebilmiştir.

Binatlı Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Dumanlı Köyü Binatlı Mahallesi’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise 8.70x12.00 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı üç neflidir. Kilisenin güney ve batısında iki ayrı girişi bulunmaktadır. Bunlardan güney girişinde kabartma bir haç motifi üst söveye işlenmiştir. Ayrıca bu cephesinde üç penceresi de bulunmaktadır. Doğu cephesinde bulunan apsid ile papaz hücreleri dışarıya yarım daire şeklinde çıkıntılıdır.

Kilise kesme taştan yapılmış kapı pencere taşıyıcı elemanlar ve köşelerde kullanılan kesme taşlarda özenli bir işçilik gözlenmektedir. Kilisenin üzeri beşik tonozlarla örtülüdür. Kilisenin içerisi fresklerle süslenmiş olup Gümüşhane yöresindeki kiliselerin en iyi durumda günümüze gelen örneklerindendir.

Vank Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Vank Köyü’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Dikdörtgen planlı bazilika üslubundaki kilisenin ortasında merkezi bir kubbe bulunmaktadır. Bu yapı şekli ile kapalı Yunan Haçı kiliseler ile bazilika planlı kiliselerin kaynaştırılmasından meydana getirilmiş bir yapısı bulunmaktadır. Merkezi kubbenin dışında kalan bölümler tonoz ve çatı ile örtülmüştür. Duvarları muntazam kesme taştan yapılmıştır. İç mekanda fresko izlerine rastlanmamıştır.

Hagios Stephanos Kilisesi (Merkez)

Eski Gümüşhane’de Süleymaniye Mahallesi’nde bulunan bu kilisenin kitabesi bulunmamakla beraber yapı üslubundan XVIII.yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır. XIX.yüzyılda onarılan kilise üç nefli bazilika plan düzenindedir.

Eski Gümüşhane’deki diğer kiliselerle mimari yönden benzerlikleri görülen kilise moloz ve kesme taştan yapılmıştır. Apsidler yuvarlak olup dışarıya taşkındır. Duvarlarında fresko izlerine rastlanmıştır. Kilisenin üzeri iki yönlü bir çatı ile örtülüdür.

Piştovli Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Dumanlı Köyü Piştov Mahallesi’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise 17.00x13.00 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı üç nefli bir bazilikadır. Sütunlarla üç nefe ayrılan kilisenin orta nefi diğerlerinden daha geniş ve daha yüksektir. Kuzey ve güney yönlerinde yuvarlak kemerli iki girişi bulunmaktadır. Kuzey girişi üzerinde sövelere işlenmiş haç motifi vardır. Apsid ve papaz hücreleri doğu cephesinde olup yuvarlak şekilde dışa taşkındır. Kilisenin yan duvarlarında dörder apsidin dışa taşkın bölümlerinin üzerine birer pencere açılmıştır.

Kilise içerisinde fresk izlerine rastlanmış olup bunlar da kilisenin bütününün fresklerle kaplı olduğunu göstermektedir. Kilisenin kuzeydoğusuna bir de çeşme eklenmiştir.

Zurnacılı Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Dumanlı Köyü Zurnacili Mahallesi’ndeki bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise 12.80x16.80 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı üç nefli bir bazilikadır. Sütunlarla üçe bölünen iç mekanda orta nef yan neflerden daha geniş ve daha yüksektir. Kilisenin batı ve güneyinde yuvarlak kemerli iki girişi bulunmaktadır. Bunlardan güneydeki ana giriş olup iki yanına duvarlara bitişik sütunlar yerleştirilmiş üzerlerine de haç motifleri işlenmiştir.

Kilisenin apsid ve papaz hücreleri dışarıya yuvarlak biçimde taşkındır. Her bir bölümün üzerine de pencere açılmıştır. Moloz ve düzgün kesme taştan yapılmış olan kilisenin içerisindeki sıvalarda fresk izlerine rastlanmıştır. Bunlar İncil’den alınmış dini motifleri içermektedir.

Ayvalos Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Merkez ilçesi Mescitli Köyü ile Armutlu Yaylası arasında XIX.yüzyılda yapılmış küçük bir kilisedir.

Kilise dikdörtgen planlı olup tek nefli ve tek apsidlidir. Giriş kapısı muntazam taş bloklarından yapılmıştır. Bunun dışında yapılmış duvarlar moloz taş ile örülmüştür. Kilisenin üzeri beşik tonoz ile örtülüdür. Apsidi üzerinde üç adet mazgal penceresi vardır.

Sarıun Mahallesi Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Yağlıdere Köyü Krom Vadisi Sarıun Mahallesi’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Dikdörtgen planlı olan kilise yöreye hakim bir tepe üzerinde bulunmaktadır. Kilise üç apsid ve üç neflidir. Giriş kapısı üzerinde haç motifi vardır. Kilse içerisinde fresk izlerine rastlanmamıştır. Kilisenin çatılı olan üst örtüsü günümüzde çökmüş durumdadır.

Krom Vadisi Zembelek Kilisesi (Merkez)

Gümüşhane Yağlıdere Köyü Krom Vadisi’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise dikdörtgen planlı yontma taştan yapılmıştır. Tek nefli ve tek apsidli olan kilisenin üzeri beşik tonozla örtülmüştür. Günümüzde üst örtüsü çökmüş durumdadır.

Yaylım Köyü Kilisesi (Köse)

Gümüşhane Köse ilçesi Yaylım Köyünde bulunan bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Dikdörtgen planlı kilise içerisindeki dört sütunla üç nefe ayrılmıştır. Apsid üç bölümlüdür. Kilisenin tümü yontma taştan yapılmış olup üzeri beşik tonoz ile örtülüdür. Giriş kapısı orijinalliğini korumaktadır. Kilise içerisinde İncil’den alınma fresklerle bezendiği bilinmektedir. Ancak kilise içerisinde çıkan bir yangın bu fresklerin büyük çoğunluğunu yok etmiştir. Bu fresklerden yanlıca Hz.Meryem’e ait bir figür günümüze ulaşabilmiştir.

Orta Mahalle Kilisesi (Kürtün)

Gümüşhane Kürtün İlçesi Yaylalı Köyü Orta Mahallesi’nde bulunan kilisenin XIX.yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır.

Kilise tek nefli çatılı ve beş bölümlü apsidden meydana gelmiştir. Kilisenin girişi köşeleri düzgün yontma taştan diğer bölümleri de moloz taştan örülmüştür.

Kızlar Manastırı (Kürtün)

Gümüşhane Kürtün ilçesi Yaylalı Köyü’nde bulunan Kızlar Manastırı XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Hıristiyanlık döneminde Rum kızlarının eğitim ve ibadeti için yapılmış olduğundan buraya Kızlar Manastırı ismi verilmiştir. Avlu içerisinde bulunan manastır kilisesi moloz taştan yapılmış üzeri de iki yönlü bir çatı ile örtülmüştür. Tek nefli ve tek apsidli olan kilisenin üst örtüsü çökmüş yalnızca beden duvarları günümüze gelebilmiştir.

Manastırı oluşturan kilise dışındaki yapılardan hiçbir iz günümüze gelememiştir.

Meryem ana Kilisesi (Kürtün)

Gümüşhane Kürtün ilçesi Yaylalı Köyü Meryemana Mahallesi’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Dikdörtgen planlı ve tek nefli tek apsidlidir. Düzgün yontma taşlarla örülmüş olan kilise duvarlarının üzeri oldukça dik bir çatı ile örtülmüştür. Kilisenin girişi güney cephesinde olup mermer sövelerle çevrelenmiştir. Kilise içerisinde freskolara rastlanmamıştır.

Kilisenin güneyinde bir çeşme bitişiğine de bir mahsen eklenmiştir.

Çevrepınar Köyü Kilisesi (Şiran)

Gümüşhane Şiran ilçesi Çevrepınar Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır.

Kilise 12.50x10.00 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı bazilika plan şemasındadır. İç mekan dört sütunun üzerine oturtulmuş bir kubbe ile örtülmüştür. Bunun dışında kalan alanların üzerleri küçük sütunlar ve altı kubbe ile örtülmüştür. Bu sütunların başlıkları geometrik şekillerle bezenmiştir.

Kilisenin giriş kapısı beyaz mermerden olup burada kuvvetli silmeler ve bezemeler görülmektedir. Kilisenin apsid ve diakonikon hücreleri harap olmakla beraber diğer bölümler günümüze iyi bir durumda gelebilmiştir.

Çakırkaya Kaya Kilisesi (Kalur Kilisesi) (Şiran)

Gümüşhane Şiran ilçesinde Çakırkaya Köyü’nde bulunan bu kilise büyük bir kaya kitlesinin düzgün bir şekilde oyulmasıyla meydana getirilmiştir. Kilisenin ne zaman yapıldığını belirten bir kitabesi günümüze gelememiştir. Bu bakımdan ne zaman ve kimin tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir. Ancak Trabzon kiliseleri arasındaki yakın benzerlik dikkate alınacak olursa XIV.yüzyılda yapılmış olduğu düşünülmektedir.

Kilise doğu-batı yönünde uzanan üç nefli bir bazilika planındadır. İbadet mekanını ortasında dört sütunun oluşturduğu kare bir mekan bulunmakta olup bunun da üzeri bir kubbe ile örtülmüştür. Kilisenin apsis ve batı duvarlarında irili ufaklı nişler kayaların oyulmasıyla meydana getirilmiştir.

Kilisenin önünde papaz odaları ve onlara bitişik bir de küçük şapel bulunmaktadır.

Dilekyolu Köyü Kilisesi (Şiran)

Gümüşhane Şiran ilçesi Dilekyolu Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır.

Kilise 12.30x8.60 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı kesme taştan yapılmıştır. Yakın tarihlerde köy okulu olarak kullanıldığından iç kısmına bölmeler yapılmış ve özgünlüğünü yitirmiştir. Kilise çevresinde 2 m. boyundaki sütun ve sütun başlıklarının bulunması yapının bazilika planında olduğunu göstermektedir. Günümüzde cami olarak kullanılmaktadır.

Günbatur Köyü Kilisesi (Şiran)

Gümüşhane Şiran ilçesi Günbatur Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmış ve günümüzde cami olarak kullanılmaktadır.

Kilise 11.00x9.50 m. ölçüsünde olup dikdörtgen planlıdır. Moloz taştan yapılan kilisenin güney kısmındaki girişi cami olarak kullanılmasından ötürü kapatılmıştır. Bu arada apsid bölümündeki papaz hücreleri de ortadan kaldırılmıştır.

Panaghia Manastır Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesinde Büyükçit Vadisi’nde bulunan bu kilise Hz.Meryem’e adanmıştır. Günümüze oldukça harap bir durumda gelen kilise geniş bir avlunun ortasındadır.
Kilise Khaldea Metropollüğüne bağlı yedi kiliseden biridir. Bu kiliseyi kilise kaynaklarından birine göre 890 diğer bir kaynağa göre de 900 yıllarında üç keşiş kurmuştur.

Kilise Trabzon Komnenosları döneminde ve XIX. yüzyılda iki kez onarılmıştır. Kapalı Yunan Haçı planındaki kilisenin ortası merkezi kubbeli köşeleri de küçük tonozlu bir örtüye sahiptir. Mimari olarak Kapalı Yunan Haçı planı ile bazilika planı bir araya kaynaştırılmıştır. Apsis yuvarlak ve üç bölüm halindedir. Duvarları yalancı kemerlerle üç ayrı bölüme ayrılmış bunların ortalarına da birer pencere açılmıştır.

Kilisenin kuzeydoğu köşesine dikdörtgen planlı bir şapel eklenmiştir. Ancak bu şapel yıkılmış olup yalnızca apsisin yuvarlak olduğu görülmektedir. Apsis nişi içerisinde Bizans devrine tarihlendirilen fresk kalıntıları bulunmaktadır.

Başmahalle Kilisesi (Torul)
Gümüşhane Torul ilçesinin 30 km. güneybatısındaki Gümüştuğ Köyü’nde bulunan Başmahalle Kilisesi XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Üç nefli kilise 11.16x7.96 m. ölçüsünde bazilika planlıdır. Üst örtüsü beşik tonozlu olup dört sütun ve dört paye ile desteklenmiştir. İbadet mekanı fresklerle bezenmiş ve İncil’den alınma sahneler buraya resmedilmiştir. Günümüze apsis cephesi yıkılmış olarak gelebilmiştir.

Ayana Mahallesi Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Gülaçar Köyü Ayana Mahallesi’nde bulunan kilisenin ne zaman yapıldığı bilinmemekle beraber yapı üslubundan XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapıldığı sanılmaktadır.

Kilise dikdörtgen planlı tek apsidli tek nefli bir yapıdır. Duvarları yontma taştan yapılmıştır. Batı yönünden içerisine girilen kilise özgünlüğünü kısmen korumuştur. Üst örtüsü kırma çatılıdır.

Emirler Mahallesi Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Büyükçit Köyü Emirler Mahallesi’nde bulunan kilisenin yapım tarihi bilinmemektedir. Bununla beraber XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapıldığı sanılmaktadır.

Kilise 10.20x5.50 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı üç nefli ve tek apsidlidir. Moloz taştan yapılmış olan kilisenin içerisindeki sekiz sütun beşik tonozlu üst örtüyü taşımaktadır. Kilise önündeki narteks bölümü günümüze gelememiştir.

Masura Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Karaca Mahallesi’nde bulunan kilise XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır.

Kilise tek nefli dikdörtgen planlı bir yapıdır. Güney cephesinde yontma taştan giriş kapısı bulunmaktadır. Kilisenin tümü moloz taşla örülmüş üzeri de beşik çatı ile örtülmüştür. Apsidi beş nefli olup dışarıya taşkındır. Günümüzde harap bir durumdadır.

Ağrıt Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Cebeli Köyü Küpçüler (Ağrıt) Mahallesi’nde bulunan bu Ermeni kilisesi XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise dikdörtgen planlı moloz taştandır. İki apsidli olan kilisenin apsidlerinden biri yıkılmış ve günümüze gelememiştir. Üst örtüsü tonozlu olup diğer kiliselerden farklı olarak ikinci bir örtü ile tamamlanmıştır. Günümüze harap bir durumda gelebilmiştir.

Atalar Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul İlçesine 27 km. uzaklıkta Atalar Köyü’nün Aydınlar Mahallesi’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyıla tarihlendirilmektedir.

Kilise dikdörtgen bazilika planlı olup üzeri iki yönlü bir çatı ile örtülmüştür. Batı cephesindeki girişi köfeki taş sövelerle belirtilmiştir. Aynı zamanda burada aydınlatma pencereleri bulunmaktadır. Duvarları moloz ve düzgün kesme taştan yapılmıştır. İç mekanda üst örtüyü taşıyan ve kiliseyi neflere ayıran sütunlar bulunmakta olup bunlar birbirlerine gergilerle bağlanmıştır.

İbadet mekanının duvarlarında fresko izleri görülmektedir. Günümüze iyi bir durumda gelmiştir.

Arılı Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Arılı Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır.
Kilise dikdörtgen planlı tek apsidli tek nefli bir yapı olup duvarları düzgün yontma taş ve moloz taştan örülmüştür. Üzeri beşik tonozla örtülüdür.

Güzeloluk Köyü Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesinin 32 km. güneybatısındaki Güzeloluk Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise 8.80x5.10 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı üç nefli bazilika plan düzenindedir. Kilisenin güneybatı cephesinde giriş kapısı bulunmaktadır. Moloz taş ve kesme taştan yapılan kilisenin güney ve kuzey cephelerinde üçer penceresi bulunmaktadır. Apsid ve yan apsidler yarım yuvarlak ve dışarıya taşkındır. Bunların üzerlerinde birer mazgal pencere vardır. İbadet mekanının içerisinde İsa ve dört İncil yazarının isimleri ile sembolleri bulunmaktadır.

Mesehor Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torl ilçesi Harmancık Köyü Mesehor Mevkiindeki bu kilise bir Ermeni kilisesi olup XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapıldığı sanılmaktadır.

Kilise dikdörtgen planlı düzgün yontma taş ve moloz taştan yapılmıştır. Batı cephesindeki girişi yontma taştan yuvarlak kemerli ve alınlıklıdır. Kilisenin üzeri beşik tonozludur. Günümüze harap bir durumda gelmiştir. Yalnızca kilisenin yakınındaki yıkık durumdaki şapelde fresk izlerine rastlanmasına rağmen Mesehor Kilisesinde herhangi bir bezemeyle karşılaşılmamıştır.

Şişe (Çengelli) Mahallesi Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Cebeli Köyü Şişe (Çengelli) Mahallesi’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Avlu içerisindeki kilise dikdörtgen planlı olup iç mekandaki sütunlarla üç nefe ayrılmıştır. Birbirlerine ve duvarlara kemerlerle bağlanmış olan bu sütunlar kırma çatılı üst örtüyü taşımaktadır. Apsid içten ve dışarıdan yarım yuvarlak ve dışa taşkındır. Duvarlar moloz ve kesme taştan yapılmıştır. Yapı içerisinde fresko izleri bulunmaktadır. Kilise günümüze iyi bir durumda gelmiştir.

Manat Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Gülaçar Köyü’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise dikdörtgen planlı üç nefli ve üç apsidlidir. Kilisenin beden duvarları moloz taştan giriş kapısı ise düzgün yontma taştan örülmüştür. İç mekan sütunlarla üç nefe ayrılmıştır. Dışa taşkın üç apsid üzerinde birer mazgal penceresi bulunmaktadır. Kilisenin üzeri beşik tonozla örtülmüştür.

Uğurtaş Köyü Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Uğurtaş Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Dikdörtgen planlı olan kilise altı sütunla üç nefe ayrılmıştır. Bu sütunlar kemerlerle birbirlerine ve duvarlara bağlanmıştır. İbadet mekanının üzeri bir kubbe ile örtülmüştür. Ancak kubbenin bir bölümü yıkılmıştır. Apsid üç bölümlü olup dışarı taşkındır. Kesme taştan dikdörtgen çerçeve içerisinde ve üzerinde alınlığı bulunan giriş kapısı orijinalliğini korumaktadır.

Alpullu Mahallesi Kilisesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Uğurtaş Köyü Alpulu Mahallesi’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.

Kilise dikdörtgen planlı olup iç mekandaki sütunlarla üç nefe ayrılmıştır. Bunların üzeri beşik tonozlarla örtülüdür. Kilisenin yapımında moloz taş kullanılmış köşe ve girişte yontma taş kullanılmıştır. Kilisenin girişi orijinalliğini korumuştur. Apsidi üç nefli ve dışarıya taşkındır.


Revenir en haut
Publicité






MessagePosté le: Dim 24 Juil 2011 - 02:07
MessageSujet du message: Publicité

PublicitéSupprimer les publicités ?
Revenir en haut
IRA
Modérateur
Modérateur

Hors ligne

Inscrit le: 03 Nov 2013
Messages: 643
Point(s): 1 774
Moyenne de points: 2,76

MessagePosté le: Lun 29 Fév 2016 - 11:19
MessageSujet du message: Gümüşhane Kilise ve Manastırları
Répondre en citant

GÜMÜŞHANENİN KİLİSE CAMİLERİ


3.BAŞ HAVİYANA MAHALLE KİL.CAMİİ
1838 tarihli bir kiliseden çevrilen Caminin taşıyıcıları kaldırılmış,apsisi kapatılarak düzeltilmiştir.Yapı 9.80x7.76 metre boyutlarındadır.


4.BALCILAR MAH.KİLİSESİ
Yapı, İlçenin 30 km.güney batısında Gümüştuğ Köyü Balcılar Mahallesindedir.Tek nefli ahşap döşemeli kilise 10.40x6.37 metre ölçülerindedir.Girişi güneyden olup,apsisinde beş niş bulunmaktadır.

5.AŞAĞI MAH.KİLİSESİ
Üç nefli bazilikal planlı üst örtü sistemi sağlam,içten beşik tonozlu kilise içerisinde bir sarnıç yer almaktadır.Önünde beş bölümlü bir narteks bulunmaktadır. 8.72x7.36 metre boyutlarındadır.Kilisenin avlu girişindeki kemerin sol tarafında sağlam kilise konutu mevcuttur.
AGIOS GEORGİOS METROPOLİTİK KİLİSE
Yapı Süleymaniye Mahallesindedir.İlk ismi Hağia Tiriada’dır. Oldukça eski bir kilisedir.1613-1726 yıllarında iki onarım geçirmiştir.Oldukça büyük ölçülere sahip olan yapının çevre duvarları ve apsisleri sağlam kalmış,üst örtüsü tamamen çökmüştür.Yakın zamanları işaretleyen, kaba üsluplu bazı freskolar (yaş harç tabakası üzerine renkli boyalarla yapılan duvar resimleri) bilhassa batı duvarlarında görülmektedir.

6.AYANA MAH.KİLİSESİ
Yapı, Torul İlçesi Gülaçar Köyü Ayana Mahallesindedir. Tek apsisli,tek neftli ve tüm duvarları düzgün yontma taşla yapılmış, giriş kapısı batı tarafta olup,kapının üzerinde küçük bir ker geçişi vardır. Yapı içerisi orjinalliğini korumaktadır.Tüm yüksek yerleşim alanlarında yapılan kiliselerde olduğu gibi burada da tabiat şartlarıyla ilintili olarak yapı çatısı üçgensi geçişle tamamlanmıştır.

7.MANDIRI KİLİSESİ
Kilise, Merkez Mescitli Köyünde,köye 3 km mesafede tarlaların arasında derin bir yarın kenarında yer almaktadır.Dikdörtgen planlı tek apsisli ve tek nefli bazilikadır.Dıştan üçgen rıma bir çatı,içten oldukça büyük bir beşik tonazla örtülüdür.Tamamen kırma taş malzemeyle inşa edilmiştir.Güney cephede masif olup,Kuzey cephesinde 3 adet apsis ve girişin yer aldığı batı cephesinde üst seviyede 1 adet pencere yer almaktadır.Giriş kapısı basit silmelerle çevrelenmiştir.Girişin iki yanında ikişer adet kemer bir gibi görünmekte buda yapının ilk şeklinde burada bir ön mekan olduğunu düşündürmektedir.Yapı 19.yy Rum hiristiyanları dönemine aittir.

8.EMİRLER MAHALLESİ KİLİSESİ
İlçeye 15 km.mesafedeki Büyükçit Köyünün emirler mahallesinden patika yol ile yapıya ulaşılır.Üç nefli tek apsisli sekiz sütunlu kilisenin üzeri beşik tonuz örtülüdür.10.20x5.50 metre ebatlarında olan kilisenin önündeki kibirion girişi yıkılmış durumdadır.

9.BELEN KÖYÜ KİLİSESİ
İlçeye 11 km uzaklıkta olan yapı, köyün girişinde köye hakim bir yerde yapılmış olup,kilisenin ana bölümü yıkılmış sadece papaz yeri diye anılan kısım kalmıştır.Köy halkı tarafından Cami olarak kullanılmaktadır.

10.DİLEK YOLU KİLİSESİ
Şiran İlçesi Dilekyolu Köyündedir.Yapı,12.30 metre ve 8.60m boyutlarında sert kesme taşlardan yontularak yapılmış 1956 yılında okul amaçlı kullanıma açılarak ana yapının iç kısmı ek duvarlarla örtüldüğünden mimari özelliği kaybolmuş,sadece papaz yeri diye adlandırılan kısım özelliğini korumaktadır.Ayrıca kiliseye ait olduğu sanılan 2 m boyundaki sütun ve sütun başlıkları bulunmaktadır. Kilisenin kitabesi bulunmamaktadır. Köy halkı tarafından Cami olarak kullanılmaktadır.

11.ÇAKALLI KİLİSESİ
Yapı Dumanlı Köyünün Merkezinde yer almaktadır.09.85x13.30 m boyutlarında dikdörtgen bir alan üzerine üç nefli ve bazilikal planlı olarak inşa edilmiştir. Biri batıdan diğeri güneyden olmak üzere yuvarlak kemerli iki girişi bulunmaktadır. Güney girişi üzerine yonca biçiminde hac motifi işlenmiştir. Işıklandırma dengeli bir biçimde yan duvarlara ve apsislere yerleştirilmiş pencerelerle sağlanmıştır.Kilisenin yapım tarihi 1878’dir. Frekso izlerine sık sık rastlanan kilisede kapı, pencere, taşıyıcılar, kemerler ve köşe taşları düzgün kaliteli kesme taş malzemeden, diğer beden duvarları ise 0.85 m kalınlığında kaliteli moloz taştan yapılmıştır.

12.TERZİLİ KİLİSESİ
Yapı Dumanlı köyü Terzili mahallesindedir. 09.10 x 11.66 m boyutlarında, dikdörtgen bir alan üzerine üç nefli bazilikal plan şemasında inşa edilmiş, orta nef yan neflerden daha geniş ve yüksek tutulmuştur. Biri kuzeyde diğeri güneyde olmak üzere 1.00 m genişliğinde, karşılıklı olarak yerleştirilmiş yuvarlık kemerli iki girişi bulunmaktadır. Batı duvarı arazi konumuna göre yüksekçe bir tepeye dayandırıldığı için batıdan giriş açılmamıştır. Apsis ve pastaporion hücreleri dışa taşkın yapılmıştır. Apsis 4.13 m genişliğinde ve 3.50 m derinliğindedir. Kilisenin üst örtüsü tamamen yıkılmış taşıyıcılardan sadece bir sütun kalmış malzeme yöredeki kiliselerde kullanılan malzemeden oluşmuştur.Kilisenin kuzeydoğusunda bir martiryum bulunmaktadır.

13.ÇAKIRKAYA KİLİSESİ
Şiran İlçesi Çakırkaya Köyü Kozağaç Mevkiinde bulunan Çakırkaya Kilisesi Kaya Kütlesinin gayet itinalı bir işcilikle oyulması suretiyle meydana getirilmiştir.Doğu-Batı istikametinde sıra destek sütunuyla üç nefe ayrılmıştır.Payeler arasında kalan dört sütunun meydana getirdiği kare bölümü örten kubbeli tonoz pandantifli olarak kullanılmıştır.Ana ve yan apsislerde nişleri bulunan kilisenin batı duvarındaki iki sıra niş dizisi ise ahşap bir galerinin daha önceleri var olduğunun izlenimini vermektedir.Normal mimari unsurlarla yapılan Çakırkaya kilisesinin batısında dikdörtgen planlı apsisinde üç büyük niş bulunan bir şapel mevcuttur.Kayalıklar üzerinde ana kayaya oyulmuş üç nefli ve yanında küçük bir şapeli bulunan kaya kilisesidir.

14.ORTA MAHALLE KİLİSESİ
Yapı, Kürtün İlçesi,Yaylalı Köyü Orta mahallesindedir.5 genden oluşan tek apsisi,benzer kiliselerden farklılık arz etmektedir.Tek nefli, üçgensi örtülü çatısı ve mazgal pencerelerinin azlığı yörede kış aylarının soğuk oluşuyla ilintilidir.Yapının köşeleri ve kapı girişi düzgün yontma taşla,diğer kısımları ise moloz taşla örülüdür.

15.GÜNBATUR KÖYÜ KİLİSESİ
Şiran İlçemiz Günbatur Köyünde olan yapı,6 metre yüksekliğinde 11 metre boyunda 9.5 m.eninde inşa edilmiş olup,güney kısmına bakan kilise kapısı daha sonra kapatılarak taşla örülmüştür.Kiliseye ait papaz yeri kaldırılmıştır.Köy halkı tarafından daha sonra Cami olarak kullanılmaktadır.


16.CİNGANLI KİLİSESİ
Merkez Dumanlı Köyü Köyünde bulunan Kilise Santa yerleşiminin en alt kesimindedir. Bazilikal dikdörtgen bir alan üzerine üç nefli bazilikal plan şemasında inşa edilmiştir. Orta nef yan neflerden daha geniş ve yüksektir. Tek girişi batıdan sağlanmış olup, girişin üzeri yuvarlak kemerlidir. Neflerini dikine geçen beşik tonozun kuzey bölümü sağlamdır. Kilisenin taşıyıcıları ve tavanı çökmüştür. Kapı, pencere, taşıyıcılar ve kemerler düzgün yontma taştan diğer kısımlar ise moloz taştan yapılmıştır.

17.KROM KİLİSESİ
Yapı,Yağlıdere Köyü sınırları içerisindedir.Yan duvarları ve örtüsü yıkık vaziyette olan Kilisenin ön duvarı ve girişi sağlam vaziyettedir. Dikdörtgen bir alan üzerine üç nefli bazilikal plan şemasında inşa edilmiştir.

18.ÇEVREPINAR KÖYÜ KİLİSESİ
Şiran İçlisi Çevrepınar Köyündedir. Şiran-Gümüşhane yolunun batısında 12.5 eninde 10 metre boyunda 4 ana sütun üzerine oturtulmuş, ana kubbede buna bağlı küçük sütunlar ile 6 adet kubbesi bulunmaktadır.Sütün başlıkları geometrik desenlerle şekillendirilmiş sütunlar kurşun eritilerek üst,üste konulmuştur.Yapının ses yankısının sağlanması için ana kubbede karşılıklı küpler konularak ses dizaynı sağlanmaya çalışılmıştır.Kilise giriş kapısı işlemeli olup, Papaz yeri diye anılan kısım harap olmakla birlikte özelliğini korumaktadır.

19.OLUCAK (İMERA) VADİSİ KİLİSESİ
Yapı, Olucak (İmera) Köyünün yaklaşık 2 km. güneyinde yüksek bir dağın yamacına kurulmuştur.Kapının üzerinde sivri kemerli alınlık,içerisindeki kitabede kök boyalarla yazılmış,1885 tarihi okunmaktadır.9.80x4.50 m. Boyutlarında tek nefli bir kilisedir.tek apsisi dışa taşkın olarak yapılmış,içten ve dıştan yarım yuvarlak olarak düzenlenmiştir.Apsisde bir mazgal pencere açılmış,kuzey doğusunda iki,güney doğusundada bir niş bulunmaktadır.yapının tek girişi batıdan olup,yuvarlak kemerlidir.Üzerinde bir pencere açıklığına yer verilmiştir.

20.KIZLAR MANASTIRI
Yapı, Kürtün İlçesi Yaylalı Köyündedir. Üçgensi çatısı tabiat şartlarına bağlı olarak yıkılmıştır. Tek nefli,tek apsislidir. Yöre kızlarının eğitim ve ibadet amaçlı olarak kullandıkları bir manastırdır. Manastır çevre duvarlarıyla avlu içerisine alınmıştır.

21.DERE MAHALLESİ KİLİSESİ
Yapı, İlçenin 30 km. güney batısında dere mahallesinde tek nefli,kilise üzerine büyük bir kaya kütlesi düştüğü için üst örtüsü yıkılmış durumdadır.6.93x4.96 boyutlarındadır.

22.YAYLIM KÖYÜ KİLİSESİ
Yapı, Köse İlçesi yaylım Köyü Merkezindedir.Üç apsisli, üç neftli, dört sütunlu kilise giriş kapısı dahil,orjinalliğini muhafaza etmektedir.Beşik tonozlu örtülüdür. Kilise içerisinde yangın çıktığından fresko tekniğinde yapılmış bazı resimler yok olmuştur. Bu fresklerden geriye Meryem ana figürleri kalmıştır.Kilisenin bütün duvarları yontma taşla yapılmıştır.

23.AGIOS İOANNİS MANASTIR KİLİSESİ
Yapı,Çatal Kayanın hemen altında yer almaktadır.1819-1832 yıllarında onarılarak freskolarla süslenmiştir. Yapı tek nefli bir plana sahiptir.Üstünü örten beşik tonosların izi mevcuttur. Güney duvarında,pencere aralarında ve yarım payeler üzerinde tespit edilen sahneler,konuları bakımından ilgi çekicidir. Filizler (Şerit) halindeki sahnelerden, en alt sıra oldukça bozulmuştur.Sadece başlardaki haleler kalmıştır.İkinci filizde kilisenin ileri gelenleri tasfir edilmiştir.Figürlerden birisi Aziz Hermogenes’tir.Elinde yuvarlak ve kubbeli bir yapının maketini tutmaktadır.3. firizde Genesis(İsanın doğumu) kompozisyonu,2. yarım paye üzerinde Aziz Simeon Stylites’in tasfiri,2.sathi kemerde Hz.İsa’nın din adamlarıyla münakaşası ve Sameryalı kadınla kuyu başındaki sohbeti görülür.

24.YİTİRMEZ KİLİSESİ
Yapı, Merkez Yitirmez Köyündedir. Üç apsisli olup,biri yıkılmıştır. Beşik tonozla örtülü olup,orijinal sütun gergileri bulunan, hepsi taştan yapılı altı sütunu , 11 mazgal penceresi olan ve yer,yer fresk izlerine rastlanmaktadır.

25.DEMİRKAPI KİLİSESİ
Yapı, Torul İlçesi Demirkapı Köyü Ünalan(Emrük) Mahallesinde bulunmaktadır.18.yy’ın ilk yarısında yapılan kilise beşik tonozla örtülü olup, çevresi ise duvarlarla çevrilidir.

26.PANAGİA (MERYEM ANA) KİLİSESİ
Büyükçit Köyü Vadisinde Çit deresinin sol tarafındaki yamaç üzerindedir.Manastıra ana yoldan ayrılan bir köprüden geçilerek patika bir yolla ulaşılmaktadır. Manastır Yüksek duvarlarla çevrili avlunun içindedir.Manastırı ilk kez 890-900 tarihleri arasında üç keşişin kurduğu bilinmektedir..Daha sonra Trabzon Komnenosları döneminde ve 19.yy da onarılmıştır.12.50x8.60 metre boyutlarındaki yapı ortada merkezi Kubbe, şapeli köşelerde birer küçük kubbeli tonozla örtülüdür.Plan üç nefli bir bazilikanın karışımı gibidir.Daire biçimi üç apsisi vardır.Duvarlar yalancı kemerlerle üç bölüme ayrılmıştır.Kemer ortalarına büyük birer pencere açılmıştır. Manastırın Kuzeydoğu köşesindeki şapel dikdörtgen planlıdır.Apsisin nişinde Bizans döneminden freskler vardır.

27.AGIOS THEODOROS KİLİSESİ
Eski Gümüşhane’de bulunan en eski kilisedir.1480 ‘de madenciler tarafından yaptırılmıştır.1702 yılında kısmen onarım görmüştür.Üç nefli bir bazilika şeklindedir. Apsislerin (Mihrap) kısmı kısmen kaya içindedir.Beşik tonozları çökmüştür.

28.SURP GARABET KİLİSESİ
Yapı, Süleymaniye Mahallesinde oılup,Ermeni kilisesidir.Çift meyilli çatısında yer alan kubbesiyle daha çok İmera(Olucak) Köyü Manastır kilisesiyle benzerlik göstermektedir.

29.GÜNEŞLİ MAHALLESİ KİLİSESİ
Yapı,İlçeye 8 km.mesafede Altınpınar beldesinin Güneşli mahallesindedir.8.47x6.05 metre ölçülerinde tek nefli,tek apsislidir.Kiborion girişli kilisenin güneyinde tek girişi bulunmaktadır.Kilisenin hemen yanı başında 3.27x2.53 metre ölçülerinde bir şapelde bulunmaktadır.

30.KARACA (MASURA) MAH. KİLİSESİ
Yapı, Torul İlçesi Cebeli Köyü, Karaca (Masura) mahallesindedir. Kilisenin tek nefi, beş genli bir apsisi, 2 mazgal penceresi vardır. Giriş kapısı güney cephesinde düzgün yontma taşla, diğer kısımları moloz taşla örgülüdür. Kilise beşik çatılıdır.


31.KÜPÇÜLER (AĞRIT) MAH.KİLİSESİ

Yapı, Torul İlçesi Cebeli Köyü Küpçüler (Ağrıt) mahallesindedir.iki apsisi mevcut olup,birisi yıkılmış durumdadır. Yapı Yığma moloz taşla örülmüş,kalın harç kullanılmıştır. Tavan örtüsü diğer kiliselerden farklı olup, altı genli ikinci bir geçişle tamamlanmıştır.


32.MERYEM ANA KİLİSESİ
Yapı, Kürtün İlçesi Yaylalı Köyü Meryemana Mahallesindedir. Tek apsisli, tek nefli ,düzgün yontma taşlarla örülmüş yapı, üçgensi dik çatıyla örtülmüştür. Kilisenin hemen doğusunda yapı bitişiğinde orijinal kemerle geçişi yapılan bir mahsen bulunmaktadır.Güney tarafında 5 metre mesafede ise tabiat şartlarına bağlı olarak tahrip olmuş kilise çeşmesi bulunmaktadır.Benzer kiliselerden farklı olarak girişi güneydendir.


33.İŞHANLI KİLİSESİ
Yapı,Dumanı Köyü İşhanlı Mahallesindedir. 10.15X12.54 m boyutlarında, dikdörtgen bir alan üzerine üç nefli bazilikal plan şemasında inşa edilmiştir. Biri batıda diğeri güneyda olmak üzere yuvarlak kemerli iki girişi bulunmaktadır. Güneyde bulunan kapı 1.23 m açıklığa sahip olup, aynı zamanda ana girişi olarak kullanılmış ve dıştan kemer alınlığa bir hac motifi işlenmiştir. Doğu cephesinde yer alan apsis 4.72 m genişliğinde ve 3.74 m derinliğinde olup, üç mazgal penceresiyle birde nişi bulunmaktadır. Apsisin her iki yanında bulunan 2.10 m genişliğinde ve 2.00 m derinliğinde pastaphorion hücrelerinde ise birer pencere açılmıştır. Üst örtüsü ve taşıyıcıları tamamen yıkılmıştır. Önemli yerlerde düzgün yontma taş diğer kısımlarda ise 0.85 m kalınlığında moloz taş kullanılmış.

34.BİNATLI KİLİSESİ
Yapı, Dumanlı Köyü Binatlı Mahallesindedir. 08.70X12.00 m boyutlarında dikdörtgen bir plan üzerine üç nefli bazilikal plan şemasında inşa edilmiştir. Biri batı,diğeri güney cephesinde olmak üzere iki girişi bulunmaktadır. Güney girişi üzerinde kabartma olarak bir hac motifi işlenmiştir. Bu cephede üst seviyede açılmış üç pencere bulunmaktadır. Doğu cephesinde apsis ve pastaporion hücreleri dışa taşkın olarak yapılmış, kilise fresko süslemeleri yoğunlukla kullanılmıştır. Yörede ayakta kalan tek kilisedir. Kapı,pencere,taşıyıcılar,kemerler ve köşeler düzgün kaliteli kesme taş malzemeden yapılmıştır.beden duvarları ise moloz taştan yaklaşık 0.80 ile 0.90 m. Kalınlığında örülmüştür.Kilise beşik tonozla kaplıdır.

35.VANK KİLİSESİ
İl Merkezinden Gözeler köyüne giderken Vank Köyündedir.Yapı dikdörtgen planlı ve ortasında merkezi kubbesi bulunmaktadır.Ancak Bizans döneminde yapıldığı sanılmaktadır.Yapının duvarları ve çatısı sağlam durumdadır.Ancak iç duvar düzeyleri yıpranmıştır.


36.AGIOS GEORGİOS MANASTIR KİLİSESİ
Şehir Merkezine 6 km uzaklıktaki Merkez Hutura köyüne giderken yolun sağında, tepe üstündedir.14. yy’ın ilk yarısında Trabzon Prensi Aleksios Komnenos yaptırmıştır.Kilise 1509’larda keşiş Ananias ,1624’te Georgios Stratilatis’çe onarılmıştır.Ayrıca Sultan ll.Abdülhamit döneminde onarıldığını gösteren yazıtı vardır.Yunan hacı planında kubbeyle örtülü bir yapıdır.Apsis önüne yerleştirilen birer payeyle doğu-batı yönünde uzama gösterir.Hac kolları beşik tonoz örtülüdür.Ana ve yan yüzler yarım sütüncelerle üç bölüme ayrılmış,bu bölümlere yuvarlak kemerli pencereler açılmıştır.Batı yönünde ortada üstü kapalı sütunlu ana giriş vardır.Yapı, bitki (üzüm,kıvrık dal,palmiye),halat,ejder motifleri ile bezelidir.Pencere üstlerinde İsa’nın monogramları ve Hagios Georgios’un simgeleri işlenmiştir.Günümüzde üst örtüsü yıkılmıştır.

37.ATALAR KİLİSESİ
Torul İlçesi Atalar Köyü Aydınlar Mahallesinde bulunan Kilise İlçeye 27 km mesafededir.Duvarları düzgün kesme taştan ve moloz taştan yapılmıştır. Üzeri ise beşik çatılı olarak inşa edilen Kilise günümüze kadar sağlam bir vaziyette gelmiştir.Girişi batı cephesinden olan kilisenin hemen giriş kapısının üzerinde demir parmaklıklı 75x50 cm ebatlarında bir ışıklandırma penceresi,doğusundaki cephede iki adet küçük parmaklı pencere,güney kısmında ise üç adet 75x50 cm ebatlarında ışıklandırma penceresi mevcuttur.Kilisenin tavanında ve duvarlarında fresk resimler mevcuttur.Sütunları bir birine bağlayan orijinal gergiler halen mevcuttur.

38.AGIOS STEFANOS KİLİSESİ
Yapı Süleymaniye Mahallesindedir.19.yy’da tamir gördüğü bilinmektedir.Benzerleri gibi 3 nefli bir basilika gibidir.Evvelce çift meyilli bir çatı ili örtülüydü. Küçük şapeli güneyinde yer almaktadır.İç ve dış taraftan yuvarlak apsisleri ve kuzey batı duvarları iyi durumdadır.Duvarlarda bazı fresko kalıntıları vardır.Orjinal yapıları eski olmakla beraber eski Gümüşhane kiliseleriyle benzerlik göstermektedir.Bu benzerlik Torul Gülaçar manastır kiliselerinde görülmektedir.Trabzon Nakip Cami planı ve örtü sistemiyle benzerlikler arz etmektedir.

37.SÖĞÜTELİ KİLİSESİ
Kürtün İlçemiz Söğüteli Köyünde mevcut olan yapı,İlçe Merkezine 36 km mesafededir.Yaklaşık 400 yıllık olduğu tahmin edilen yapı Bizanslılar ve Rumlar tarafından kullanıldığı bilinmektedir.Klasik kilise yapısında taştan örmedir.

38.MUZARAS KİLİSESİ
Mescitli Köyü yakınındaki eski Rum yerleşimi olan Muzaras Köyü kilisesidir.Kilise yerleşimin ortasındadır.Yapı,dikdörtgen planlıdır.yan duvarları sağlam olup,çatısı tahrip olmuştur.Tek apsisli,tek neftli olup,yöredeki diğer kiliselerle benzerlik göstermektedir.

39.BAŞ HAVİYANA KİLİSESİ
Yapı,İlçeye 12 km. mesafede Güvenli Köyü düzler mevkiinde bulunmaktadır.Kuzey kemsi mezarlık olarak kullanılan kilise üç nefli bazilikal planlıdır.Tahribata uğramıştır.

40.PİŞTOVLİ KİLİSESİ
Yapı Dumanlı Köyü Piştov mahallesinde bulunmaktadır. 17.00x13.00 m boyutlarında, dikdörtgen bir alan üzerine üç nefli bazilikal plan şemasında inşa edilmiş, orta nef yan neflerden daha geniş ve yüksek tutulmuştur. Biri kuzey diğeri güneyde olmak üzere yuvarlak kemerli iki girişi bulunmaktadır. Kuzey girişi kiborion tarzında düzenlenmiş ancak günümüze bu kiborion girişin sadece bir sütunu gelebilmiştir. Girişin hemen üzerinde hac işareti işlenmiştir. Apsis ve pastaporion hücreleri doğu cephesinde yapılmış her birine birer yuvarlak pencere açılmıştır. Kuzeyinde dört mazgal pencere bulunan kilisenin yapı içerisindeki sıva kalıntıları üzerine fresko resimleri işlenmiş bunlardan günümüze bazıları ulaşmıştır. Yapının kuzeydoğusunda bir çeşme vardır.


41.ZURNACİLİ-1 KİLİSESİ
Yapı Dumanlı Köyü Zurnacili mahallesi içindedir. 12.80x16.80 m boyutlarında, dikdörtgen bir alan üzerine üç nefli bazilikal plan şemasında inşa edilmiş, orta yan neflerdan daha geniş ve yüksek tutulmuştur. Biri batı diğeri de güneyde olmak üzere yuvarlak kemerli iki girişi bulunmaktadır. Bunlardan güney girişi ana giriş olarak kullanılmış girişin her iki tarafına sütunceler konulmuş ve üzerine hac motifi işlenmiştir. Kilisenin batıda ve doğuda üç doğu ve kuzeyde ise dörder penceresi bulunmaktadır. Apsisi ve pastaporion hücreleri dışa taşkın yapılmış her birine birer pencere açılmıştır. İç kısmında sıvalar üzerine işlenmiş dini motifler taşıyan presko izlerine rastlanmaktadır. Diğer kiliselerde olduğu gibi düzgün yontma taş ve moloz taşlar kullanılmıştır.


42.KALİS KİLİSESİ
Kilise, Torul İlçesi Kocadal Köyü Kalis Mahallesinde bulunmaktadır. Tek apsisli,tek neftli, giriş kapısı ve köşe taşları düzgün yontma taştan örülmüş diğer kısımlar ise moloz taştan yapılı, beşik tonoz örtülüdür.

43.IŞIK DERE KİLİSESİ
Yapı, Merkez Tekke Köyünün Işıkdere Mahallesinde bulunmaktadır.Dikdörtgen planlı,tek apsisli,beşik tonozlarla örtülü ve Çit deresi kiliseleriyle benzerlik göstermektedir.

44.ARILI KİLİSESİ
Yapı, Torul İlçesi Arılı Köyündedir. Tek apsisli,tek neftli, üç mazgal pencereli kilisenin köşe duvarları düzgün yontma taşla diğer kısımları moloz taşla örülmüş ve üst çatısı beşik tonozla örtülmüştür.

45.PANAGİA KİLİSESİ
Kısmen kayadan inşa edilen kilisenin kuzey ve batıdan taç duvarlarla çevrilmiştir.Bir basilika gibi doğu-batı yönünde uzayan bu yapı tek nefli bir plana sahiptir.Üstü muhtemelen beşik tarla örtülü idi.Süleymaniye deresinin sol yakasında Fahri GÜMÜŞELİ evinin 50 metre arkasındadır.

46.BAŞ (CAMİ) MAH. KİLİSESİ
Yapı, Kürtün İlçesi Yaylalı Köyü Baş Mahallesindedir. Kilisenin avlusunun çevre duvarları orijinal şekliyle ayaktadır.Üç nefli olup,beşik tonozla örtülü,üç apsis ve dört sütun üzerine yapılıdır.Yontma taşla yapılan eserde yoğun fresk izlerine rastlanmaktadır. Sütunlar arası gergi izlerine rastlanmaktadır.

47.AŞAĞI DERE KİLİSESİ
Yapı, Torul İlçesi Zimera (Atalar) Köyü Aşağı Mah.dere içerisindedir. Tek apsisli,beşik tonozla örtülü,tek neflidir.

48.KOPUZ KÖYÜ KİLİSESİ
Yapı, İlçenin 36 km.güneybatısındaki Kopuz Köyünün Kuzeyinde,dağın yamacında yapılmıştır.5.15x9.90 ebatlarında moloztaş malzeme kullanılan yapının tek nefli üst örtüsü yıkık girişi kuzeydendir.Üç pencereli kilisenin duvar köşelerinde kemer konsolları bulunmaktadır.19.yy özelliklerini yansıtmaktadır.Kilise Bu günkü yerleşimin dışındadır. Kilisenin etrafında yerleşim kalıntıları halen mevcuttur.

49.GÜZELOLUK KÖYÜ(BAŞ MAH.) KİLİSESİ
Yapı,İlçenin 32 km.güneybatısında Güzeloluk Köy Merkezindedir.Yapı üç nefli bazilikal planlıdır.Son derece sağlam olan kilisenin içi fresko süslemelidir.8.80x5.10 ebatlarındaki kilisenin güney ve kuzey cephelerinde üçer pencere bulunmaktadır.Kiborion girişli kilisenin üst örtü sistemi kayaların plaka şeklinde kesilerek oluşturulmuştur.İç mekanın ortasında İsa tasviri ve dört İncil yazarının isimleri ve sembolleri yer almaktadır.Apsis ve yan apsisler içten ve dıştan yarım yuvarlak olarak düzenlenmiş üzerlerine birer mazgal pencere açılmıştır.Kilisenin tek girişi güneybatı cepheden açılmış ve kapının içten kemeri arasına kitabesi yerleştirilmiştir.

50.MESEHOR KİLİSESİ
Yapı, Torul İlçesi Harmancık Köyü Mesehor mevkiindedir. Dikdörtgen planlı,Beşik tonoz örtülü,dokuz mazgal pencereli olup, çatı tabiat şartlarına bağlı olarak tahrip olmuştur. Giriş kapısı batıda olup,düzgün yontma taşla yapılmış,alınlığı kemer şeklinde,diğer kısımları yığma moloz taş arası kalın harç tabakasıyla sıvanmıştır. Yapının 100 metre güneyinde yıkık vaziyette şapeli mevcuttur. Şapel içinde yoğun fresk izlerine raslanılmaktadır.

51.YAYIKCILAR MAH.KİLİSESİ
Yapı, Torul İlçesi Gümüştuğ Köyü Yayıkçılar Mahallesindedir. Kilisenin bulunduğu alan geniş çevre duvarlarıyla hisar içerisine alınmıştır.Hisar içerisinde kilise-konut evi-wc-giriş kapısı ve Rumlar tarafından dikilen 6 adet küp armudu halen mevcuttur. Kilise planı Olucak (İmera) Köyü Kilisesiyle benzerlik göstermektedir.Giriş kapısı düzgün yontma taştan yapılmış olup, orijinal yapısını halen korumaktadır.


52.ŞİŞE(ÇENGELLİ) MAH.KİLİSESİ
Yapı,Torul İlçesi Cebeli Köyü Şişe (Çengelli ) Mahallesindedir.Kilise çevresi duvarlarla avlu içerisine alınmış olup,sütun başlıkları fresko tekniğinde süslenmiş,9 mazgallı penceresi,4 sütunu,3 adet içten ve dıştan yarım yuvarlak apsisi,3 nefti vardır.beşik tonozla örtülü yapının yoğun fresko izleri günümüzde de görülmektedir.Sütunları bir birine bağlayan orijinal gergiler sağlam olup,sütunlardan tavana geçiş kemerlerle sağlanmıştır.

53.ALINYAYLA (MACARA) KÖYÜ KİLİSESİ
Yapı, Torul İlçesi Alınyayla (Macara) Köyünde bulunmaktadır. 18.yy’ın İlk yarısında yapılmış olup, diğer kiliselerden farklı olarak dik çatıyla örtülmüştür.Köşeleri düzgün yontulmuş köşe taşlarla diğer kısımları moloz taşlarla örülmüştür.


54.KARŞIYAKA MAH.MERYEMANA KİLİSESİ
Yapı, İl Merkezine 6 km.mesafede Hurda (Alemdar) köyü Karşıyaka mahallesindedir.Titabesi mevcut olan kilise üç apsisli,tek nefli dir. Köşe duvarları düzgün kesme taşla,diğer kısımları moloztaşlarla örülmüştür.Yöredeke diğer kiliselerle benzerlik göstermektedir.


55.KAYADİBİ MAH.KİLİSESİ VE KONUTU
Yapı, Torul İlçesi Demirkapı Köyü Kayadibi Mahallesindedir. 18.yy’ın ilk yarısında yapılmıştır.Beşik tonoz örtülü,tek apsislidir.Yöredeki diğer kiliselerle benzer özelliklere sahiptir.Hemen yanında kilise görevlisinin konutu yer almaktadır.


56.HIDRELLEZ MAH.KİLİSESİ
Yapı, Torul İlçesi Demirkapı Köyü Hıdrellez Mahallesinde bulunmaktadır.18.yy yapımı oulp, Beşik tonozla örtülü ve tek apsislidir. Giriş avlusu kemerleri düzgün yontma taşlarla yapılmış olup,diğer kiliselerden farklıdır.Bu farklılık coğrafi şartlardan kaynaklanmaktadır.


57.MANAT KİLİSESİ
Yapı,Torul İlçesi Gülaçar Köyündedir. Üç apsisli,üç neftli,üç apsisinde üç mazgal penceresi bulunmakta olup, Kilise giriş kapısı düzgün yontma taştan,diğer bölümleri moloztaştan örgülü olan kilise beşik tonoz örtülüdür.


58.AYVALOS KİLİSESİ
Yapı, Mescitli Köyünden Arnavutlu Yaylasına giderken yolun hemen sağındadır.Küçük dikdörtgen planlıdır. Üzere beşik tonozlo örtülü olup, üzerinde iki adet çam ağacı büyümektedir.Tek neftli,tek apsisli, güneyinde üç adet mazgal pencere vardır.İç duvarlarda yoğun fresk izleri görümlüktedir. Kapısı düz olup,üzerinde beşik tonozlu alınlığı vardır.


59.AYMUHAL (GÜNDOĞDU) MAH. KİLİSESİ
Yapı,Demir Kaynak Köyü Gündoğdu Mahallesindedir. 1901 tarihinde yapılmıştır Beşik Tonozla örtülü yapı,üç neft, tek apsis,ve yedi pencerelidir. Kilise iki kısımdan oluşmakta olup,birisi giriş avlusu, ikincisi iç mekandır. Sütunlar gergilerle güçlendirilmiş olup, avlunun orijinal kemer geçişleri hala ayaktadır.

60.SARIUN MAH.KİL.KROM VADİSİ
Yapı, Yağlıdere Köyü Krom Vadisi Sarıun mahallesindedir. Üç apsis, üç neft, bir büyük, üç küçük mazgal pencerelidir. Giriş kapısının hemen üzerinde diğer kiliselerden farklı olarak hac işareti mevcuttur.Yöreye hakim bir tepe üzerinde yer alan yapının tavanı çökmüştür.

61.UĞURTAŞ KÖYÜ KİLİSESİ
Yapı Torul İlçesi Uğurtaş Köyündedir.Altı stunlu,üç nefli ,üç apsisli ve ondört mazgal pencereli eser beşik tonoz örtü üzerine altı penceresi bulunan altıgenli bir kubbe geçişi ile tamamlanmıştır. Kubbesi tabiat şartlarına bağlı olarak bir bölümü yıkılmıştır.İç Stunları gergilerle desteklenmiş,kemerli geçişlerle de tamamlanmıştır. Giriş kapısı orjinalliğini korumaktadır.


62.ALPULLU MAH.KİLİSESİ-2
Yapı, Torul İlçesi Uğurtaş Köyü Alpulu mahellesindedir. Üç apsisli, üç neftli ve beşik tonozla örtülüdür. Giriş kapısı orjinalliğini halen korumktadır. Köşeleri yontmataş, diğer kısımları ise moloztaşlarla örülmüştür.

63.KARAAĞAÇ MAH.KİLİSESİ
Yapı, Merkez Yağlıdere Köyü Karaağaç Mahallesindedir.Girişi orjinalliğini halen korumaktadır. Köşeleri düzgün yontma taşla diğer kısımlar moloz taşla örgülüdür.Yapı beşik tonozla örtülüdür.

64.KROM VADİSİ ZEMBELEK KİLİSESİ
Yapı, Yağlıdere Köyü Krom Vadisindedir. Düzgün yontma taşla yapılmıştır. Dikdörtgen planlı yapının beşik tonozlu örtüsü çökmüştür.

2015 GÜMÜŞYURT
_________________
Tzourou Ira
Athens
Constantinople


Revenir en haut
Contenu Sponsorisé






MessagePosté le: Aujourd’hui à 13:37
MessageSujet du message: Gümüşhane Kilise ve Manastırları

Revenir en haut
Montrer les messages depuis:   
Armenian on web Index du Forum -> D'hier à nos jours - Երեկ և այսօր - Dünden bugüne -> Les églises de l'Arménie Occidentale Toutes les heures sont au format GMT + 1 Heure
Poster un nouveau sujet   Répondre au sujet
Page 1 sur 1
Sauter vers:  

 



Portail | Index | Créer un forum | Forum gratuit d’entraide | Annuaire des forums gratuits | Signaler une violation | Conditions générales d'utilisation
phpBB
Template by BMan1
Traduction par : phpBB-fr.com