Welcome Guest: S’enregistrer | Connexion
FAQ| Rechercher| Membres| Groupes
Memories and Taniel Varoujan (Vahan Altiparmak)
Poster un nouveau sujet   Répondre au sujet
Armenian on web Index du Forum -> Centralisations -> Célebrités arméniens - Հայտնի Հայ Անձնավորություններ - Ünlü Ermeniler
Sujet précédent :: Sujet suivant  
Auteur Message
Nouveau membre
Nouveau membre

Hors ligne

Inscrit le: 22 Aoû 2008
Messages: 10
Point(s): 77
Moyenne de points: 7,70

MessagePosté le: Dim 31 Mai 2009 - 14:03
MessageSujet du message: Memories and Taniel Varoujan (Vahan Altiparmak)
Répondre en citant

Taniel Varoujan’s daughter Veronica (Varoujan) Safrasian passed away on 25 February 2009. This article has been written to honor her father and to celebrate his life and achievements.

Memories and Taniel Varoujan

By Vahan Altiparmak

It is possible to be said that as poetic vocabulary has widened, no modern author has been known to use with so much mastery the resources of the Armenian language, as Taniel Varoujan, no one.

More than anyone else, Taniel Varoujan verbalized the hopes of the Armenians at the turn of the century. Emotional as well as realistic, using legends, old epics, and pagan history, his varied talents were magnificently displayed through the rich resources of the Armenian vocabulary, of which Varoujan was a master.

Taniel Varoujan (Tchiboukerian) was born on 20 April, 1884 in the village of Priknig in Sebastia (Sivas) into a very poor family. He grew up very close to his mother Takouhi, his father Krikor was pandukht. The term `pandukht’ referred to the Armenians who under the pressure of ever deteriorating economic conditions in the provinces had to leave their homes and loved ones and migrate to the big cities, primarily Constantinople, to earn a living.

He spent his first twelve years in his birthplace with its rural daily life. His soul absorbed the raw beauty of the village, its traditions and warm atmosphere, the rich colors of that rustic place, and the simple life of the peasantry. Separated from his village for most of his life, these impressions turned into nostalgia, connecting him to the natural world and creating in his poetry frequent images of the Sebastia landscape.
From childhood Varujan had endured great hardship and suffering and had seen a great many wrongs in his young life. During Sultan Abdul Hamid II's reign in 1894-1896 the massacres of 300,000 Armenians was but one peak in an ascending wave of strategically calculated state organized violence designed to crush the Armenian revival, force survivors to abandon their faith or to flee the land of their birth and thus terminate the existence of the nation.

After attending the local school in his village, he continued his education in Constantinople where he became the pupil of the Mikhitaris’ brothers. In Constantinople he found his father had been wrongfully imprisoned. This injustice and the misery of the jailed laborers deeply wounded young Taniel’s soul. Witnessing this injustice early in life led Varujan to comprehend the evil strategy of the Ottoman regime and this painful memory ultimately gave birth to a collection of elegant poems on the plight of migrant workers.

Taniel continued his education at the Mourad-Rafaelian School of Venice, Italy which is one of the most important educational institutions in Armenian history and was controlled by the Mikhitaris brothers. In 1905 he entered the University of Ghent in Belgium, where he followed courses in literature, sociology and economics.

The Easter card sent by Varoujan to his mother Takouhi in 1908 from Ghent:

“Sweet Mother, Christ is risen from the dead. God willing, next Easter we’ll color eggs red together. I’m hale and hearty. I have a new suit and my belly is full. Don’t worry. If there is something missing, that is you. It won’t be too long now. Pray that I pass my exams this year so that I can come to Perknig in the summer and kiss your two hands, your two eyes, which get no sleep from watching over me. Hugging you, Jan Jigger mayrig, I remain your son Taniel.”

Once his studies were completed, he devoted himself to literature and teaching, initially at the Aramian Armenian School in Tokat, then in Constantinople. 'Trembling' was Varujan's first book published in 1906. It is slim, containing only 18 poems. Expressing the conflicts and contradictions of his age ten others he submitted for the volume were rejected by the editors, the priests from the Venice Mikhitaris Congregation. Varoujan was then only 22 years old.

As a student at Ghent University in Belgium, he suffered his` greatest personal distress'. But, he added:

“This was the 1904-1907 period when the Armenian people were being overwhelmed by blood and sword. Then I chose not to delve into my personal woes. I virtually silenced my own heart and preferred instead to sing of the “heart of the nation” whose beat I felt within me, within my very blood.”

One outlet of his distress was the creation of his masterpiece `The Heart of the Nation'. `The Heart of the Nation' has a special place in Armenian literature and richly captures part of our history through each page. First published in 1910 in Constantinople, it is an epic poetic history of the 19th century Armenian national revival and the late 19th and early 20th century Armenian struggle for emancipation. Written in rich, emphatic and flamboyantly colorful language, the poetry of `The Heart of the Nation' helps cleanse minds stupefied by generations of submission.

Varoujan's personal plight did not end with his student days. On his return home, his life, particularly in the provinces, became in his words `an exhausting struggle against prejudice, popular ignorance and the follies of the political parties'. However, now with conditions altered during a brief period of freedom after the 1908 Young Turk putsch, Varoujan felt free to distill his personal experience into poetry.

Varoujan’s marriage to his fellow student from Aramyan School, Araxie Tashjian in 1911, caused a stir as his bride had been engaged from infancy to another. Varoujan had many people against him because of his love for Araxie, including her father who did not approve their marriage. Through his friends, Varoujan found an ally in Sebastasy Murat, legendary fedai, who intervened and got Araxie’s father’s approval for the marriage. They were blessed with three children, Veronica, Haig and Armen. In a letter to a friend, Varujan wrote (in March 1914):

“I had gone to Tokat to teach. My three years in the province was a nerve-wracking battle against prejudice, public ignorance, and political perversity. However, because of financial difficulties imposed by having a large family I am now in Constantinople, and am superintendent of elementary school.”

After returning to Constantinople he became the principal of St. Gregory the Illuminator School in the affluent quarter of Pera Constantinople. In the same year he published his third and last volume of poetry, the “Pagan Songs”. It is about the art of living free, in one part adventure of the senses and of free relations among individuals, in another a protest against social conditions that prevent life's potential bounding freedom. Varoujan established the "Mehian" literary group and magazine in 1914, with a few of the well known writers of the day: Krikor Zohrab, Gosdan Zarian, Hagop Oshagan, Aharon, Kegham Parseghian, Siyamanto and Zabel Essaian.

“We find him always close to nature, a real optimist who believes
in better days. He has great faith in and respect for life. He is,
if you wish, a lover of life and that in its most noble and
philosophical sense. Things that are often seen as little more
than metaphysical abstractions he sees in real life.”

Krikor Zohrap

On 24 April 1915, as leader of the "Mehian" he was one of the first to be arrested. He was returning from an afternoon walk with his four other friends that day. Like the other Armenian intellectuals arrested, he was taken to Cankiri and then on 13 August to Ayas. An eyewitness has narrated the torture and martyrdom of Taniel Varoujan, Roupen Sevag (another great Armenian writer), and three others. After being arrested and jailed, on 13 August 1915 they were told that they were being taken to a village. A Turkish official and his assistant, accompanied by five "policemen" who were armed to the teeth, stopped the convoy. After robbing the five prisoners, the first two who were in charge left and ordered the other five to take them away. After taking them to the woods, they attacked the prisoners, took off their clothes until all of them were completely naked. Then they tied them one by one to the trees and started cutting them slowly with their knives. Their screams could be heard from a long distance, where the eyewitness a coachman named Hassan from Kastamonu was hiding. Varujan was 31 years old.

According to teacher, writer and journalist Mikael Samdancian who survived the death march in the same group, Taniel was still optimistic till the end, reading his poetry to his friends and still believing that better days ahead for the Armenian people.

When Taniel Varoujan was arrested in Istanbul by the Young Turk government on 24 April, he was working on a cycle of poems to be titled 'The Song of Bread'. What would have been his fourth volume of poetry was never to be completed. Not released from captivity, when Varoujan was murdered four months later in the woods, his papers, along with them the manuscripts of the finished poems, were seized by his arresting officers and survived only by virtue of a bribe tendered to an Armenian accomplice of the Young Turk regime.

Published posthumously in Beyrut in 1921, 'The Song of Bread' takes one by surprise. `The Song of Bread' unquestionably acquires additional layers of meaning when grasped with Varoujan's other work in mind. But it also stands magnificently alone as poetry of remarkable ilan and panache.

Despite his tragically short life, as writer and teacher, Taniel Varoujan used both his pen and his voice to bring much understanding and knowledge to his people. Varoujan regarded his mission in life to be to purge the community of its archaic customs, entrenched prejudices, and professional disunity. His approach to accomplishing his mission was through poems, plays, and articles he wrote, and through public meetings he organized. His writings appeared in many periodicals, in particular, “Bazmavep,” “Geghouni,” “Anahit,” “Shirak,” “Razmik,” “Azdak,” and “Azatamart.”

On 9 February 1958, a memorial for Taniel Varoujan was inaugurated in Ghent, in the Flemish University, where he had studies. A commemorative plate is in place at the University. On this occasion, several speeches to honor Taniel Varoujan were made by various personalities:
...Ինչ փոյթ իմ կեանգը մեոնող,
Երբ որ երազն իմ կապրի,
Երբ երազն իմ անմահ է...

Դ. Վ.

A letter written in 1911 by Taniel Varoujan to his friend, a student in Belgium:

“Dear Pierre, I’ve been married for two years already. My wife is named Araxie, she’s a fair haired beauty whom I have a bucolic love for. In addition, I have a one year-old daughter, who’s endowed with a precocious intelligence. She can already say “hayrig”; that word fills me with indescribable joy. I’ve dedicated a poem to her title “To my Veronig.” That’s the name of my little angel.

Aghvor, aghvor, aghvor vartn im Karunis,
Vor srdis vra patsvetsar,
Yev kezi hed patsir hokis vshdaheghts,
Nor yerazi me baidzar…

A lovely, lovely, lovely spring rose,
You bloomed on my heart,
Reliving my troubled heart,
Becoming a bright new dream…

After Taniel Varoujan’s death his wife Araxie and his 3 children moved to USA. Araxie died in Arizona, their son Armen lived and died in Fresno, California. Haig become publisher of a newspaper in Fresno and died at age 87 in 2002 in Fresno, California. Taniel Varoujan’ beloved daughter Veronica Safrasian’s ashes were buried in Arizona next to her mother. Veronica lived in New York till she was 97 years old.

Revenir en haut

MessagePosté le: Dim 31 Mai 2009 - 14:03
MessageSujet du message: Publicité

PublicitéSupprimer les publicités ?
Revenir en haut
Super Membre
Super Membre

Hors ligne

Inscrit le: 10 Jan 2010
Messages: 588
Point(s): 1 241
Moyenne de points: 2,11

MessagePosté le: Sam 30 Jan 2010 - 23:46
MessageSujet du message: Anılar ve Taniel Varujan
Répondre en citant

Anılar ve Taniel Varujan

Vahan Altıparmak

2009 yılı, Batı Ermeni edebiyatı’nın en önemli ozanlarından Taniel Varujan’ın doğumunun 125. yıldönümüydü. Ermeniceyi en iyi kulanan şair olarak bilinir Varujan, Ermeni soykırımının başlarında Istanbul’da tutuklanıp öldürülmeden önce yazdığı yazılar ve şiirlerde kulandığı yeni ve zengin dil o güne kadar rastlanmamış kalitedeydi. Taniel Varujan yoksulluğun, alın terinin, emeğin şairi, hayat dolu bir hayal gücüne ve görülmemiş bir üretkenliğe sahipti. Büyük bir umutla yaklaştı halkına, hiç bir dönemde umutlarını yitirmemelerini Ermeniliği güzel günlerin bekledigini anlatı şiirlerinde. Taniel Varujan halkının acıları, hüzünü, umudu oldu kısa yaşantısı süresince.
Yazdığı şiirlerle Ermeni gelenekleriyne bağlı kalıp pağan dönemine kadar uzanarak, duygusal fakat gerçekci yaklaşımıyla yüzyıllardır Osmanlı rejimi altında ezilen, baskılara boyun eğip umutları tükenen, kendi deyimiyle derin bir uykuya yatan Anadolu Ermenilerini bu derin uykudan kaldırmaya çalıştı.Varujan Osmanlı devleti sınırları içerisinde Ermeniler üzerinde oynanan stratejik oyunlar dışında yabancı devletlerin Ermenilere karşı yapmacık tutumunu ve vurdumduymazlıklarını da anlatı yazılarında. Avrupa’da bulundugu süre içerisinde bu konu hakkında yazdığı kısa bir yazı:
Avrupalılar, halkımız öldürülüp evlerimiz yanarken, hüzün içinde yavaşca sırtlarını dönüp ğözlerini ovuşturuyorlar. Ama sakın ağlıyorlar zanetmeyin, onlar bizim yanan evlerden çıkan dumanlardan sulanan gözlerini siliyorlar.

Taniel Varujan (Çubukkâryan), 1884 yılının Nisan ayında Sivas’da Katolik Ermenilerinin yaşadığı Pıriknik köyünde fakir bir ailenin ilk çocuğu olarak dünyaya geldi. Dağlarla ve ormanlarla çevrili doğal güzeliği ile ünlü olan Pıriknik, derin izler bırakmıştır Varujan’ın ruhunda. Anadolu’nun en soğuk köylerinden biri olan Pıriknik’de, kışın tek odalı, damından su akan eski bir evde sobanın başında annesiyle hayaller kurduğunu anlatır. Yazın ise ırmaklara ve göllere taş atarak, buğday tarlalarında gezerek geçirir günlerini. Çocukluğunun geçdigi köy, Anadolun’un basit köy yaşantısı birçok siirine konu olmuştur.

Küçük yaşda gördü zorlukları, yokluğu. Babası Krikor Çubukkâryan Ermenicede ‘pandukht’ denilen köylerindeki maddi imkansızlıklar dolayısıyla büyük şehirlere çalışmak amacıyla giden işcilerdendi. Çocukluğunun ilk yıllarında babasını tanıma imkanı bulamadı bu sebepten.

İlk öğrenimini hayatında büyük bir yeri olan annesi Takuhi (Bağdigyan) Çubukkâryan’dan aldı. Daha sonra köyündeki ilk okulu bitirerek, 12 yaşında İstanbul’a gelip Beyoğlu ve Kadıköy’deki Mıkhitaryan okullarında okudu. Çocukluğunda tanıma imkanı bulamadığı babasınıda bu yıllarda Istanbul’da kavuşdu. Bir müddet çalışıp tekrar köyüne dönmek amacıyla gelip çogu kez toplum tarafından dışlanıp, han kapılarında yatıp, bekçinin polisin hedefi olan birçokları gibi Varujan’ın babasıda sebepsiz yere hapise atılmıştı. 300.000 Ermeninin katledildiği Hamidiye katliyamları, babasının suçsuz yere hapise atılması küçük Varujan’ın ruhunda derin izler bırakmıştır.

Okulun başarılı öğrencilerinden olan Varujan, 1902 yılında Kaskar Tilyan tarafından Venedik’deki Mıkhitaryanlara ait Murat-Rafielyan okuluna yerleştirilir. 1905 yılına kadar bu okulda öğrenim gördükden sonra, Belçika’ın Brüksel şehrinde Ganth Üniversitesinde yüksek öğrenimini edebiyat, sosyoloji ve ekonomi dalarında aldı. Bu yıllarda yazıları “Pazmaveb”, ”Keğuni”, ”Anahid”, ”Şirag”, ”Razmig”, ”Hayrenik” gazetelerinde yayınlanmaya başlar ve büyük dikkat çeker. 1904 yılından sonra yazılarına Taniel Varujan imzasını atar. Bu isimi ilk kez 1904 yılında yazar Sımpad Davidyana’a yazdığı mektupta kulanmıştır.
1906 yılında 22 yaşındayken Varujan’ın ‘Titremek’ adını verdiği ilk kitabı Venedik’de yayımlanır. Mıkhitaryan’lar tarfından basılan bu ince sadece 18 şiirin bulunduğu kitap sayesinde Varujan’ın ustalığı sanat çevreleri tarafından kabul görür. Kitap aynı zamanda İstanbul’da bazı çevreler tarafından eleştirilere maruz kalır. Kimisi karanlık der Varujana, kimisi çok romantik, bazıları genç yaşda ölen ünlü şair Bedros Turyana benzetir. Bu eleştirlere karşı arkadaşı Rafael Bazanjyan’a yazdığı bir mektupda kendini şöyle savunur Varujan.
Turyanı harekete geçiren güç kendi melankolisidir, bende ise başkalarının.
Turyan gülemedigi için ağlar, ben sinirden ağlarım.
Turyan doğayı hiseder, ben açıklarım.
Turyan kendini anlatır, ben analiz ederim.

Aynı mektupda:

Bana karanlık diyorlar üstadım! ama belirtmemişler hangi karanlık olduğumu, gecenin sinsi karanlığı mı? yoksa yeni bir güne umutla başlamadan önce doğan güneş öncesindeki alaca karanlık mı?

Arşak Çobanyan’a yazdığı bir mektupda şiirlerinin en güzelerinin (10 tane) Mıkhitaryan’lar tarafından yayımlanmadığını anlatır. Bir diğer mektupda Vahan Tekeyan’a sansür edilen şiirler yüzünden Mıkhitaryan’ların yapdıklarının ‘eski, masum ve konservativ geçmişlerine yakışmayan bir davranış’ olarak açıklar. Başka bir yazısında Mıkhitaryanları şöyle anlatır Varujan:

Ben Murat-Rafielyan okulunda yetişen zehirli bir çiçeğim
Herzaman onların projelerine karşı çıkıp isyan ettim
Ben milletimin tomurcuk veren yeni neslinin çiçeğiyim
Mıkhitaryanlar eski, Mıkhitaryanlar pas tutmuş.
Günümüzün gerçeklerinden o kadar uzaklar ki.

Varujan’ın Avrupada geçirdiği süre içerisinde, Avrupalı halkların yaşantıları, kendi hükümetlerine karşı düzenledikleri gösteriler, grevler ile halkının Osmanlı Hükümeti altında ezilmesini karşılaştırır. Yazılarının Osmanlı Hükümeti içinde yaşayan halkına zarar vereceğini düşünerek yazmaz. 1914’de bir yazısında o günleri şöyle açıklar:

1904-1907 yılarında halkımın çekdikleri acıları yazmak istedim fakat, susturdum kalbimi, vucudumun her yerinde çarpdığını hisetiğim halde susturdum kalbimi.

Varujan babasız geçirdigi çocukluk yılarında annesine büyük bir sevgiyle baglanmıştır. Avrupada kaldıgı günlerde köyüne, sonradan kavuşdugu babası Kırkor’a, doğal güzeliği ile ün yapmış köyüne duyduğu özlemi Avrupadan yazdıgı mektuplarda şöyle dile getirir:

Tatlı annem, İsa yine hayata döndü bak yine Zadik. İnşallah seneye beraber boyarız yumurtaları. Yeni takım elbise aldım ve şişmanladım. Üzülme, eğer bir şeyim eksik ise o da sensin. Merak etme fazla kalmadı duva et şu imtahanlarımı geçeyim, bu yaz Pıriknik’de olurum. Ellerinden, hastalandığımda üzüntüden uyku girmeyen gözlerinden öperim. Canım ciğerim annem. Oğlun Taniel.

Baba. Bende senin gibi göçmen serçeye döndüm. Tanrıya duva ediyorum sıcak ve tatlı yuvama eğitimli bir olarak dönerim. Ayrılıgın esiriyim.

1909 yılında üniversiteden mezun olduğunda Meşrutiyet ilan edilmiş, diğer bir çok Ermeni aydın gibi o da heyecanla İstanbul’a döndü. Ancak o devirde yüksek eğitim almış birçokları gibi masa başı işleri seçmeyip 1909’da yaşam çizgisinde radikal bir değişiklik yaparak öğretmenliğe başladı, hemde Anadolu’da. Varujan ilk ögretmenliğini Tokat’da yapdı. Ögrencileri arasında çok sevilen (ölümünden sonra intahar edenler olmuştur), haksızlıklara, vurdumduymazlıklara karşı savaş veren aktif bir eğitimciydi.

Tokat ve Sivas’da öğretmenlik yapdığı sırada öğrencilerinden güzeligiyle ünlü Araksi Taşcıyan’a aşık olur. Araksi, Anadolu’da beşik kerpmesi denilen bir gelenekle ailesi tarafından çocukken başka biriyle nışanlandırlmıştır. Araksi’nin ailesi kızlarının Varujan ile olan aşklarını duyduklarında bu olaya şiddetle karşı çıkarlar. Bölge halkı da bu olay karşısında bölünür, kimi örf ve adetlerin çignendiğini, kimi birbirleri seven bu iki gencin evlenmelerini ister. Sonunda Varujan’ın arkadaşları Sebastasi (Sivaslı) Murat’a olayı anlatıp araya girmesini isterler. Sonunda bölgede yigitligi ile nam yapmış, 20. yüzyılın en önemli üç fedaii (özgürlük savaşcısı)’lerinden biri olan Murat, Araksi’nin babası ile konuşarak Taniel ve Araksi’nin evlenmelerini sağlar.

Taniel ve Araksi evliliklerinin ilk yıllarını Tokat’da geçirirler. Bu süre içerisinde ilk çocukları Veronika 6 Haziran 1910 doğar. Bir yıl sonra oğlu Hayk dünyaya gelir. 1912 yılında Varujan ve ailesi İstanbula taşınır. Arkadaşına yazdığı o günleri anlatan Mart 1914 tarihli bir mektup:

Tokat’ta öğretmenlik yaptıgım üç sene içerisinde gördüklerim sinir bozucu şeylerdi. Bu süre içerisinde politik çıkarlar, vurdumduymazlıklar, adaletsizlikler karşı savaş verdim. Madii imkansızlıklar ve aileme karşı olan sorumluluklarım yüzünden İstanbulda bir okulda müdürlük yapıyorum.

2009 senesi aynı zamanda Tanıel Varujanın ilk çocugu Veronika (Varujan) Safrasyan’ın 97 yaşında öldügü senedir (25 Şubat 2009). Varujan’ın kızına olan sevgisini anlatan Belçika’da okudugu okuldan bir sınıf arkadaşına yazdıgı 1911 tarihli mektuptan bir bölüm:

Sevgili Pierre iki senedir evliyim. İsmi Araksi olan dünya güzeli karımı büyük bir aşkla seviyorum. Karım Araksi dışında bir yaşında çok akıllı bir kızım var. Daha bu yaşda bana ‘hayrig’ (baba) diyor, bu kelime kalbimi büyük bir sevgi ile dolduruyor. Sana onun için yazdığım kısa bir şiirimi yazıyorum ismi ‘benim Veronig’ime’, Veronig ismi benim küçük melegimin.

Aghvor, aghvor, aghvor vartn im Karunis, Güzel, güzel, güzel gülüsün yazımın,
Vor srdis vra patsvetsar, Kalbimin üzerinde açan,
Yev kezi hed patsir hokis vshdaheghts, Seninle açtım hüzünlü gönlümü,
Nor yerazi me baidzar… Yeni aydınlık bir rüyaya…

Taniel Varujan Tokat ve Sivas’da bulunduğu süre içerisinde, ikinci şiir kitabını yayımlar. ‘Milletin Kalbi’ adını verdigi bu kitap kendi deyimiyle kalbini susturdugu 1904-1907 yıllarındaki ruh halinin bir eseridir. 1910 senesinde İstanbul’da yayımlanan bu kitap Ermeni edebiyatında yeni bir sayfa açmıştır. Her sayfası duygu dolu, her sayfası başka bir renkte olan ‘Milletin Kalbi’ Ermeni edebiyatında çok önemli bir yere sahiptir. ‘Milletin Kalbi’, 19. yüzyıl içerisinde Ermeni halkının çekdikleri, Ermeni halkı üzerinde yaratılan baskılar sonucu halkın bütün ümitlerinin nasıl yok edildigi ve artık barışa giden bütün yolların tutuldugu ortamda Ermeni halkının ne durumda oldugu Varujan’ın birçok örnekle gözler önüne serildigi bir eserdir. Bu kitap sadece Ermenilere değil, kendini milleti, özgürlük, eşitlik ve adalet için dünyanın her yerinde çarpışan insanlara armağan edilmiş bir eserdir.

Varujan 1912 yılında İstanbul’a döndüğünde Beyoğlu’ndaki Surp Krikor Lusavoriç/Getronagan Okulu’nun müdürülüğüne getirilir. Okulda ayrıca Fransızca, ekonomi ve politika dersleri vermip sayısız değerli öğrenciler yetiştirdi. Bu yıllar aynı zamanda Varujan’ın kendi eleriyle hazırladı,ğı son kitabı olan ‘Pağan Şarkıları’ adlı kitabın yayımlandıgı senedir. Bu kitap da 1904-1907 yıllar arasında yaşadıgı duyguların eseridir. ‘Milletin Kalbi’ esreiyle paralel olarak ilerleyen, aynı duygularla yazılmış ‘Pagan Şarkıları’da Varujan’ın insanlara hayata daha büyük bir hırsla sarılmalarının gerekdigini, yaşamanın kutsalığını ve bir sanat olduğunu... yani yılmadan, ümitle yaşamaları gerekdigini anlatığını görüyoruz. Bu büyük iki eser sayesinde Varujan, kısa sürede dünya çapında ün kazanmaya başlar.

İstanbul’a yerleşmesinden sonraki dönemlerde o zamanın en önemli aydınlarının da içerisinde bulundugu geniş bir çevre edinir Varujan. 1914 yılında Mehyan (tapınak) adını verdiği bir magazin yayımlamaya başlar. Bu magazin aynı adla oluşturulan ve başkanlığını Varujan’ın yaptığı mehyan edebi gurubunun magazini idi. Mehyan gurubu üyeler arasında Ermeni toplumunun İstanbul’da devrin en önemli kişiliklerinden Kirikor Zohrab, Gosdan Zaryan, Hagop Oshagan, Aharon, Kegham Parseghyan, Siyamanto (Adom Yarcanyan), Zabel Essayan’ın da bulundugu birçokları vardı. Mehyan gurubunun topluma yani Ermeni halkına kazandırmak istedikleri aslında Taniel Varujan’ın düşüncelerinin bir aynasıydı. Gurubun amaçlarını açıkladıgı bir yazı:

Bu gurubun amacı Ermeni Renosansı’nı başlatmak, halkı yüzyılıradır daldığı derin uykudan kaldırmak, halkımızı kölelikden, karanlıkdan kurtarmak, Hıristiyanlık ve efsanevi geçmişine kavuşturmak, onlara kendi ayakları üzerine durabilmeyi öğretmek, Osmanlılar veya kendi içlerinde bulunan çıkar çevrelerine boyun egmemeyi öğretmektir.
Her sanatcı kendi milletinin var olmasıyla ayakda kalabilir. Yok olmuş bir milletin sanatcısı bir şey üretemez. Eğer bizler bu gün bir şeyler üretebiliyorsak bu Ermeni toplumunun ayakda kalabilmesi yolunda verdiği savaş sonucunda mümkün olabilmiştir. Ermeni toplumu üzerinde dış ve iç güçler tarafından oynanan oyunlara gelmeyin, biz ve siz bu tür oyunlara tanık olduk, fakat yüzyıllardır asimile olmadık olmuyacagız.

Batı Ermeni edebiyatının kralı olarak bilinen ve Ermeni toplumunun o devirdeki en önemli kişiliklerinden Osmanlı mebusu, yazar Krikor Zohrap Varujan hakkında şunları söyler:

Varujan’ı biz herzaman doğaya yakın olan birisi olarak görmüşüzdür,
Gerçek bir optimist/iyimser,
İyi günlerin gelecekde olduguna inanan biri,
Hayata inancı ve saygısı olan bir kişi, yani hayat aşığı bir kişi,
Hayatı bir filozof , bir dahi gibi anlatan... yani hayatın ta kendisir Varujan

1915 yılının Nisan ayı gelir çatar. Herşeyden habersiz yoğun çalışmalar içerisende ve 3. çocuğunun doğumunu beklemekdedir Varujan. Ermeni soykırımının başladıgı gün olarak bilinen 24 Nisan yüzlerce Ermeni aydını Anadolu’ya sürülmüş çoğu geri dönememişti. Varujan Nisan’ın 11’de akşam üstü 4 arkadaşıyla birlikde gezmeden dönerken tutuklanır ve diğer tutuklularla birlikte Çankırı’ya getirilir. Bu yolculuktan şans eseri kurtulan Mikayel Şamdancıyan anılarını yazdığı kitabından Varujan’dan söz ettıği bölümlerden birkaçı:

...İkinci kafile de aramızdan ayrılıp, kanunsuzluğun hüküm sürdüğü o yollara revan oldu. Onları uğurladıktan sonra hükümet konağına çağırıldık. Sevag, Varujan ve Kelekyan da dahil olmak üzere otuz yedi kişi kalmıştık. Otuz yedi kişilik bir liste geldi. Serbest bırakılacak, İstanbul dışında dilediğimiz bir yere gidebilecektik. Listedeki beş kişi ya önceden İstanbul’a dönmüş veya iki kafileden biriyle ayrılmıştı. Buna karşılık, arkadaşlarımızdan beşinin adı listede yoktu. Bu beş kişiden ikisi, en sevgili dostlarımız Varujan ve Sevag’dı. Telgrafla İstanbul’a, Dahiliye Nezareti’ne başvurup bizimle birlikte muamele görmeleri gerektiğini belirttiler. Zira bizden ayrı tutulmaları için hiçbir sebep yoktu.

Bunun üzerine, İttihat kâtib-i mesulünün girişimleriyle bu beş kişinin Ayaş’taki arkadaşlarımızın yanına gönderilmelerine karar verildi. Çankırı’da hiç Ermeni sürgün bırakmama kararı alınmış, şehre siyasi ve askeri esirler gelmeye başlamıştı. Meğer, beş arkadaşımızın Ayaş’a gönderilmesi kararı verildiğinde, oradaki arkadaşlarımız da ebediyete intikal etmiş durumdaymış.

13 Ağustos 1915 perşembe sabahı beş kişi iki arabayla yola çıktıl. Yanlarında bir atlı jandarma ve bir zaptiye vardı. Mutasarrıf vekili, Sevag ve arkadaşlarının Ayaş’a sağ salim varmaları için elinden geleni yaptı. Sevag’ın arabasını süren, mutasarrıf vekilinin Kastamonu’daki arabacısıydı. Vekil, Sevag’ı o sırada tesadüfen Çankırı’da bulunan arabacıya, emniyetini sağlamasını sıkı sıkıya tembih ederek teslim etti.

Aynı gece saat 12’de, Tüney’den Çankırı’ya gelen bir telefonla, katledildikleri haberi ulaştırılmış. Çankırı jandarma birliği komutanı Nureddin ve kâtib-i mesul Oğuz, telefon başında haberi sevinç çığlıklarıyla karşılamışlar. Geceleyin, mutasarrıf vekili, bu cinayet haberlerinden, özellikle de sevgili dostunun öldürülmesinden kudurmuş bir halde, Nureddin’i huzuruna çağırıp ona ağır ithamlarda bulunmuş. Bütün bunları ertesi gün mutasarrıf vekiline yaptığımız başvuru üzerine öğrendik. Vali Reşit Paşa uydurma bir tahkikat sonucunda katil olarak 11 zavallı köylüyü Çankırı cezaevine attırdı. Beş arkadaşımızın yola çıkmasından 24 saat sonra, İstanbul’dan, onların da diğer 32 kişiyle aynı muameleye tabi tutulmalarını bildiren bir telgraf gelmişti. Ne yazık, insanın kara talihin amansız çarkını geriye çevirmesi mümkün değildir.

Varujan, Çankırı’daki arkadaşlarımızın en sessiz ve çekingenlerinden biriydi. Bilhassa pastoral şiirler yazmakla uğraşıyordu. Bir defasında, en çalkantılı günlerimizde, yeni yazdığı birkaç köy sonesini okumuştu bana; bunca felaket içinde ruhunu böyle parlak ve temiz tutup derin bir huzurla şiirler yazabilmesi karşısında hayranlığımı ve şaşkınlığımı dile getirmeden edemedim. O ise, bu huzurlu halinin, Ermenileri güzel bir geleceğin beklediğine duyduğu inançtan kaynaklandığını söyledi. İnancının taçlandığını görme hakkı ondan niye esirgendi?

24 Nisan’da tutuklanan Ermei aydınlar ilk Çankırıya getirilirler. Fakat asıl istikamet Suriye’nin Der Zor çölüydü. 13 Ağustos günü İstanbul’dan geler emirle Çankırı’da bulunan Varujan ve dört arkadaşı Ankara’nın Ayaş kasabasına götürülmek üzere yola çıkmışlar fakat Çankırı’nın Güneyinde bulunan Tüney kasabası yakınlarında katledilmişlerdir. Olayın görgü tanıgı Kastamonu’lu arabacı Hasan, Varujanla beraber yolculuk eden yazar ve doktor Rupen Sevag’ın yakın dostu ve Ermenilere karşı açıkça olumlu bir tavır içinde olan mutasarrıf Asaf Beyin Kastamonu’daki arabacısıydı ve tesadüfen Çankırıda bulunuyordu. Arabacı Hasan olay günü iki arabalık konvoyun başındaki yetgili kişi, yardımcısı ve beş polisin arabayı bir ormanda durdurarak tutukluların elbiselerini çıkarıp çırıl çıplak her birininin bir ağaca baglanarak yavaş yavaş bıçakla kesildiklerine şahit olur.

Nisan ayında başlıyan ve dünya tarihinin en büyük faciyalarından biri olan Ermeni soykırımı, Mayıs ayında bütün Anadolu’ya yayılarak sürgün/tehcir şemsiyesi altında büyük bir katliyama dönüşür. Ağustos ayında sıra Sivas Ermenilerine gelmiş Taniel Varujan’ın doğdugu Pıriknik köyü Ermenileri sürgün edilmek üzere toplanarak Ankara yolu üzerinde katledilmişlerdir. Ölenler arasında Varujan’ın annesi, babası, kardeşi 7 yaşındaki Arşak (1908 Piriknik doğumlu)’da bulunmaktaydı.

Ölümünden altı sene sonra 1921’de Taniel Varujan adı altında Beyrut’da ‘Ekmeğin Şarkısı’ adlı bir kitap yayımlanır. Herkesi hayrete düşüren bu kitap Varujan’ın karısı tarafından İttihat rejimi ile çalışan bir Ermeni vasıtasıyla satın alınan evrakların arasından çıkmıştır. ‘Milletin kalbi’ ve ‘Pagan şarkıları’dan farklı bir dille yazılan Ekmegin şarkısı
yoksulluğun, alın terinin, emeğin, aşkın ve yurtseverliğin anlatıldığı bir eserdir. Üç bölümden oluşan yirmidokuz şiirlik ‘Ekmegin Şarkısı’ Anadolu insanının buğdayı ekdiğinden ev sofrasına ekmek olarak gelmesine kadar olan sürelere bölünmüş, fakat değirmende ezilmesinden sonraki kısım sadece bölüm başlıklarıyla belirtilmiş, bu bölümlerle ilgili şiirler bulunmamaktadır. Ölüm yolculuğu sırasında yazdığı ve Mikayel Şamdancıyan’a okuduğu şiirler bu bölümlerin ait şiirleri olsa gerek.

Varujan’ın öldürlen kardeşleri Arşak ve Bedros (akibeti bilinmiyor) dışında 1900 yılında İstanbul doğumlu Vahan adında bir kardeş daha vardı. Vahan soykırımdan kurtularak Fransa’ya göç etmiş Isguhi adında biriyle evlenmiş ve 1948 dogumlu oğluna Varujan ismini koymuştur. Aile halen Pariste yaşamakta. Taniel Varujan’ın karısı seneler sonra İstanbul’da Armen Kapikyan ile evlenip Amerika’ya göç eder. Oğlu Hayk soyadını Varujan olarak değiştirip California eyaletinin Fresno şehrinde Fresno Bee (Fresno arısı) gazetesini yönetip baş yazarlık yapmış iki erkek çocuğu olmuş 2002 yılında ölmüştür. Oğlu Armen ise Hawaii adalarında yaşamış bir kız ve bir erkek çocuğu olmuş o da soyadını Varujan olarak değiştirmiş ve Hawaii’de ölmüştür

Varujan’ın küçük meleği Veronika İsviçrenin Cenevre şehrinde eğitim görmüş 1930’larda Amerika’ya taşınıp evlenmiş, New York şehrinde Rizzoli ve Doubleday ktapevlerinde ve New York Public kütüpanesinde çalışmıştır. 1982 yılında emekli olan Veronica hiç bir 24 Nissan anma gösterilerini kaçırmamış. 97 yaşında ölen Veronica, vasiyeti üzerine Arizona şehrinde annesinin yanına gömüldü.

Bu yazı Eddie Arnavoudian’ın çalışmaları, Taniel Varujan’ın hayatta olan akrabalarının verdiği bilgilerden yararlanılarak hazırlanmıştır. Yazıyı hazırlarken kulanılan kitaplar ve yazılar:
1. Taneil Varoujean - Yergeri Liagadar Zhoghovadzou 1985-1987, Yerevan 3. bölüm
2. Missak Medzarentse yev Taniel Varoujeane zhamanagakidzneri housheroum 1986, Yerevan sayfa 342
3. Hamaynabadger Arevmdahay Graganoutyan, Hagop Oshagan, Beirut, 1968 bölüm 6
4. Taniel Varoujean Vasken Gabrielian, 1978, Yerevan sayf 429
5. Taniel Varoujean by Hector Rshdouni, 1961, Yerevan sayfa 289
7. Hay Knarerkouner, bölüm 1, Hrand Tamrazian, 1996, Yerevan, sayfa 189-308
8. Tanil Varoujean Barouyr Sevak bölüm 6 (Sevak's Yerger)
9. Teotig’in Huşartzan Abril 11i Mikayel Şamdancıyan Agos Gazetesi

Vahan Altıparmak

Revenir en haut

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 14 220
Point(s): 43 102
Moyenne de points: 3,03

MessagePosté le: Dim 31 Jan 2010 - 01:04
MessageSujet du message: Memories and Taniel Varoujan (Vahan Altiparmak)
Répondre en citant

Taniel Varujan

'Bedeni burada, ruhu Kilikyada'ydı...'

"Şairleri de vururlar. Türk edebiyatının en büyük yazarlarından Sabahattin Ali’nin beynine de kurşun sıkmadılar mı, İsmet Paşanın devr-i saltanatında? Büyük İspanyol şairi, Federico Lorca’yı General Franco’nun faşistleri kurşuna dizmedi mi? Ya Şili’nin büyük ozanı Victor Jara’yı vurmadan önce General Pinochet’nin zindanlarında parmaklarını kırmadılar mı? Bütün bunları iyi kötü biliriz de, Ermeni ozanlarının Sayat Nova’dan günümüze gelen kara kaderini neden bilmeyiz, doğrusu hep merak etmişimdir. Ermenistan’ın Nazım Hikmeti, olağanüstü “İstanbul” şiirini yazan Kars doğumlu Çarents’in 1937 temizliklerinde kurşuna dizildiğini de pek bilmeyiz..."

Ragıp Zarakolu
Sesonline, 2009-02-02

Şairin ölümü

Şairleri de vururlar. Türk edebiyatının en büyük yazarlarından Sebahattin Ali’nin beynine de kurşun sıkmadılar mı, İsmet Paşanın devr-i saltanatında? Büyük İspanyol şairi, Federico Lorca’yı General Franco’nun faşistleri kurşuna dizmedi mi? Ya Şili’nin büyük ozanı Victor Jara’yı vurmadan önce General Pinochet’nin zindanlarında parmaklarını kırmadılar mı?

Bütün bunları iyi kötü biliriz de, Ermeni ozanlarının Sayat Nova’dan günümüze gelen kara kaderini neden bilmeyiz, doğrusu hep merak etmişimdir. Ermenistan’ın Nazım Hikmeti, olağanüstü “İstanbul” şiirini yazan Kars doğumlu Çarents’in 1937 temizliklerinde kurşuna dizildiğini de pek bilmeyiz.

1968 yılından bu yana ustam, dostum ve yoldaşım olan Sarkis ağabeyi son ziyaret ettiğimde, bana ne yaptığımı sorunca ben de, şair Taniel Varujan ile Rupen Sevag’ın Çankırı’daki son günleri zerine araştırma yaptığımı söylediğimde, durdu ve ağzından sanki bir pınardan akan duru sular gibi sözcükler dökülmeye başladı, Taniel Varujan dedesini anlatıyordu:

“Babo babo beni de götür / tepeyi aşarken rüzgar seni götürür der o / sonbahar geldi kederli bir gündü / ağaçların arasından kampana sesleri duyulmaz olmuştu / attı şapkasındaki menekşeyi / ninem hıçkıra hıçkıra ağlıyordu / tüm köy katledilmişti / anladı bütün olanı / Odadan içeri girdi / geriye baktı / artık güçlenmişti bileklerim / isa’nın resminin altından silahını aldı / babo babo beni de götürsene / artık büyümüştüm / kolumdan tuttu / beraber gittik dağdan yukarı doğru / o yaşlı bir kahraman oldu / ben ise bir aşuk…”

Varujan bu şiirinde 1896 Hamidiye kıyımlarının acısını dile getiriyordu.

Bilge Sarkis, 94 yaşındaki tehcir çocuğu, Suriye çöllerinde doğma… Ve inanılmaz bir bellek. Bu şiiri Ermenice düşünürken, Türkçe olarak dökülüyordu dilinden. Sonra ben çırağına, “Çok iyi bir şairdi, Taniel Varujan” dedi. “287 aydınımızı öldürdüler” diye devam etti. Sonra bir türkü tutturdu Ermenice, “Glikya, Glikya” diye. Gözleri yukarlarda bir yerlere bakıyordu.

Belki de hayalinde büyüdüğü toprakları canlandırıyordu.

Bedeni burada, ruhu Klikya’daydı sanki. “Ne zaman açılırsa umudun kapıları, Ne zaman ağaçların yeşil yaprakları açarsa Klikya’ya gitmek isterim…”

Yine eşsiz bir anı bölüşme fırsatına sahip olmuştum onunla.

* * *

Yeni yayınlanan, Vahakn N. Dadrian ve Taner Akçam’ın hazırladığı, “İttihad ve Terakki’nin Yargılanması 1919-1922” (Bilgi Üniversitesi Yayınları) adlı çalışma, sadece alaca karanlık kuşağında kalan bu dönemin değil, bugünkü uzantılarının da anlaşılmasına önemli bir katkı sunuyor. Özellikle Dadrian’ın ve Akçam’ın “Divan-Harb-i Örfi Zabıtları”nın anlaşılmasını ve arka planın algılanmasını sağlayan giriş bölümleri son derece önemli. Bugün yaşadıklarımıza da ışık tutuyor, anlamamıza olanak sağlıyor. Orada “derin devlet” denen oluşumların köklerini de buluyorsunuz, yargı önüne konan engelleri de. Yine de “1 Numara”lara ulaşılıp onların mahkum edildiğini de görüyorsunuz. Talat, Enver ve diğer çete unsurlar en azından mahkum edilebilmiş. Ama bir yandan da o en zor koşullar altında “dürüst” kalmayı başaran, direnen insanların, yetkililerin öykülerini de öğrenebiliyorsunuz.

Sağ kurtulanlardan Mikayel Şamdancıyan, 5 kişilik bir aydın ve yazar gurubunun, Ankara’ya sevkedilirken, Mutasarrıfın bütün koruma çabalarına karşın, yolda nasıl vahşice katledildiklerini anlatıyor.

Bunu işi, organize eden ise Cemal Oğuz İttihat Terakki’nin bölgeden sorumlu yetkilisi idi...

Dadrian’ın Girişinde, Cemal Oğuz’un yargılanmasına önemli bir yer verilmiş. Mahkum olur, davası bozulur, deli rolü oynar, İngilizler tarafından Malta’ya sürülür, serbest bırakılır, vb. İnsan ister istemez Susurluk davasını ve bugün devam eden Ergenekon Davasını hatırlıyor. Sonuçta Cemal Oğuz paçayı kurtarır.

* * *

Sürgünden sağ dönen Mikayel Şamdancıyan, üç şairin Siamanto, Varujan ve Sevag’ın son birkaç gününü şöyle anlatıyor:

“ Arabacı erkenden sökün etti, kısa bir süre için ayrılıp, kasaba yakınlarındaki sürgünlerin toplanma yerine, köprübaşına gittik. Ayın olmadığı karanlık bir Ağustos gecesi, beş arkadaşımızla vedalaşıp, onları bir meçhule doğru yolcu ettik. O gece, saat 12.00’den hemen önce öldürüldükleri haberini aldık. Haber Tuney’den Çankırı’ya telefonla ulaşmıştı. Polis şefi Nurettin ve İttihat Partisi genel müfettişi Oğuz, bu ölümcül haberi neşeyle karşıladılar.”

Hrant’ın ölümünü bekleyen yetkililer gibi.]

Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...

Revenir en haut

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 14 220
Point(s): 43 102
Moyenne de points: 3,03

MessagePosté le: Dim 31 Jan 2010 - 01:49
MessageSujet du message: Memories and Taniel Varoujan (Vahan Altiparmak)
Répondre en citant

Pirkinik köyü isminin , şimdiki yeni adıyla Çayboyu, çeşitli yazılışları vardır ve ermenice adı Brgnik (Բրգնիք – Բրգնիկ)’tir.

Diğer yazılışları:

Pirkinik, Perkinik, Perkenik, Perknig, Perknik, Brgnik (Prknig)
Pakradunik’ten geldiğini de okudum

Daniel Varoujan (Դանիել Վարուժան) ayakta.
Çıbukkiaryan (Tcheboukkiarian) ailesi 1902 yılında Konstantinopl'de (Constantinople -simdi Istanbul):
annesi ve kucagında kardesi Vahan, Daniel Varujan, babası.

Kızı, Veronica Varoujan Safrasian,
Foto: Reporter am

Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...

Revenir en haut
Contenu Sponsorisé

MessagePosté le: Aujourd’hui à 16:35
MessageSujet du message: Memories and Taniel Varoujan (Vahan Altiparmak)

Revenir en haut
Montrer les messages depuis:   
Armenian on web Index du Forum -> Centralisations -> Célebrités arméniens - Հայտնի Հայ Անձնավորություններ - Ünlü Ermeniler Toutes les heures sont au format GMT + 1 Heure
Poster un nouveau sujet   Répondre au sujet
Page 1 sur 1
Sauter vers:  


Portail | Index | Créer un forum | Forum gratuit d’entraide | Annuaire des forums gratuits | Signaler une violation | Conditions générales d'utilisation
Template by BMan1
Traduction par : phpBB-fr.com