Welcome Guest: S’enregistrer | Connexion
 
FAQ| Rechercher| Membres| Groupes
 
Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi
 
Poster un nouveau sujet   Répondre au sujet
Armenian on web Index du Forum -> D'hier à nos jours - Երեկ և այսօր - Dünden bugüne -> Les églises de l'Arménie Occidentale Aller à la page: 1, 2  >
Sujet précédent :: Sujet suivant  
Auteur Message
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Lun 31 Jan 2011 - 21:07
MessageSujet du message: Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi
Répondre en citant

Katılımcı arkadaşların uyarıları ile yeni bir araştırma yaptım : TIKLAYIN

Erzincan (Երզնկա) -
Kemaliye (Ağın, Ակն - Eğin) Ilçesi -
Apçağa (Ocak ?) Köyü Ermeni Kilisesi


armenian on web
31 Ocak 2011







Tarihi M.Ö. 2000 lere dayanan Erzincan, tarih boyunca bir çok medeniyete ev sahipliği yapmış, bir çok medeniyetin hakimiyet mücadelesine sahne olmuştur. Bölgede yapılan kazılarda, Ermenilerin ataları sayılan Urartu’lara ait birçok eser çıkarılmıştır. M.Ö. 900 yıllarında kurulan Urartu’lara ait Hitit ve Urartular zamanında büyük bir şehir kimliğine sahip olan Erzincan, Medlerin, Perslerin , Büyük Iskender ve Ermenilerin egemenliğinde kalmış, XI ci yüzyılda da Osmanlı hakimiyetine geçmiştir.

Elazığ, Malatya, Tunceli, Sivas gibi kentlerin arasında kalan Eğin, XIX. yüzyılın ilk yarısında Harput'a ve 1878'de Mamuret-ül-Aziz (Elazığ) vilayetine bağlanmıştır. Daha sonra Malatya'ya bağlanan Eğin'in adı 1922 yılında TBMM icra vekilleri tarafından Kemaliye olarak değiştirilmiş, 11 Mayıs 1938'de ise Erzincan'a bağlanmıştır. Ermenice “Agn” (Ակն), yani çeşme anlamına gelmektedir. Agn/Eğin çevresi ile Divriği civarı 1019 yılında Tavit Senekerim Ardzruni önderliğinde Van bölgesinden gelen Ermenilerce iskân edilmiştir. Nüfus en geç 16. yy'dan itibaren Türk veya Türkleşmiş olduğu için Ermenice isimlerin asıllarını tesbit etmek güçtür. Kemaliye adı 1922'de seçilmiş, 1926'da resmileşmiştir. Ulusalcı rivayetler ise “AĞ YURT” ‘dan geldiğini ve kelimenin Türkçe’de AKICI, CEREYAN anlamında olduğunu ileri sürer ... Hangisinin çarpıtma olduğuna artık siz karar verin ...

Ağın’a mahsus Ermeni mimari tarzı geniş çapta, sonradan gelen medeniyetlere örnek olmuştur : giriş kapası ve üzerindeki kırma çatının devamı olarak alınlığa yer verilmesi, sivri kemerli pencereleri ... gibi.

Dutluca bucağı’nda bulunan Ocak Köyü Ermeni Kilisesi, Kemaliye girişi sağ tarfında bulunmaktadır. 1915’de Ermenilerin tehcirinden sonra kilise boş kaldığından halı şiketine dönüştürülmüş ve daha sonraları bir süre de cezaevi olarak işlem görmüştür (1990’a kadar). 1999 yılında kilise restorasyona uğramış ve günümüzde zemin kat ve bahçe gençlerin uğrak yeri olan Kafe Kanyon’a dönüştürülmüştür. Birinci kat ise etnografik müzesine çevrilmiş (1994), kazılarda bulunan eşyalar sergilenmektedir. Kilisenin ne zaman yapıldığı konusunda bilgi bulunmamaktadır, ismini de bulamadığımdan bulunduğu köy ile adlandırdım.

Klise, taş işciliği, kemerli cephesi, cumbaya, çatıya çıkan ahşap merdiveni ile görkemli bir yapı görünümündedir. Kesme taştan yapılmış olan geniş kemerlerin cephesini süslediği yapının içerisi ahşap döşemelidir. Binanın Fırat’a bakan arka cephesinde daha çok ahşap malzemeye yer verilmiştir. (A. S./H.)








Kaynaklar :

Kent Haber
Sihirli Tur
Kafe Kanyon
Index-Anatolicus
Nişanyan Map

Fotolar:

Kent Haber
Niyazi Peker
Recep Memik

_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Dernière édition par mafilou le Ven 24 Mar 2017 - 02:58; édité 2 fois
Revenir en haut
Publicité






MessagePosté le: Lun 31 Jan 2011 - 21:07
MessageSujet du message: Publicité

PublicitéSupprimer les publicités ?
Revenir en haut
sarigyalin
Membre actif
Membre actif

Hors ligne

Inscrit le: 04 Aoû 2010
Messages: 50
Point(s): 127
Moyenne de points: 2,54

MessagePosté le: Mer 2 Fév 2011 - 16:49
MessageSujet du message: Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi
Répondre en citant

Burası Ocak Köyü değil, Eğin'in merkezi.
Ocak'da kilise varmıydı bilemiyorum ama vardıysa da ayakta bırakmamışlardır sanırım.. Bildiğim, turistik ziyarete açık olan Sultan Hıdır Abdal Türbesi var.
Özellikle belirtmek isterim Eğin'in çok ilginç bir yapısı vardır.. Köyler sıra ile sünni ve alevi köyü olarak dizilmiş.. Eğin sakinleri zamanla mezheplerine göre gruplaşmasın diye özellikle sıralı olarak alevi-sünni köyleri olarak dağılmş olabilirmi bilmem... O kadar çok birbirimizden kız alıp vermişiz ki ancak benim yaşıtlarım daha yeni farklı illerden evlilik yapabilmeye başladı. Bu düşünceye itibar edemiyorum o yüzden.
Peşpeşe sıra ile sünni yada yanyana alevi köyü duymadım ben. bilen varsa söylesin bileyim bende..
İnsanlar mezheplerine kadar bilerek aman sen onu seçtin ben öbürünü seçeyim mi dedi yani?? nasıl yapılır bunun açıklaması vallahi çok merak ediyorum..


Revenir en haut
vahe2009
Modérateur Général
Modérateur Général

Hors ligne

Inscrit le: 07 Nov 2009
Messages: 25 958
Point(s): 73 945
Moyenne de points: 2,85

MessagePosté le: Dim 15 Mai 2011 - 10:17
MessageSujet du message: Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi
Répondre en citant



Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Lun 15 Aoû 2011 - 14:37
MessageSujet du message: Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi
Répondre en citant

sarigyalin a écrit:
Burası Ocak Köyü değil, Eğin'in merkezi.
Ocak'da kilise varmıydı bilemiyorum ama vardıysa da ayakta bırakmamışlardır sanırım.. Bildiğim, turistik ziyarete açık olan Sultan Hıdır Abdal Türbesi var.
Özellikle belirtmek isterim Eğin'in çok ilginç bir yapısı vardır.. Köyler sıra ile sünni ve alevi köyü olarak dizilmiş.. Eğin sakinleri zamanla mezheplerine göre gruplaşmasın diye özellikle sıralı olarak alevi-sünni köyleri olarak dağılmş olabilirmi bilmem... O kadar çok birbirimizden kız alıp vermişiz ki ancak benim yaşıtlarım daha yeni farklı illerden evlilik yapabilmeye başladı. Bu düşünceye itibar edemiyorum o yüzden.
Peşpeşe sıra ile sünni yada yanyana alevi köyü duymadım ben. bilen varsa söylesin bileyim bende..
İnsanlar mezheplerine kadar bilerek aman sen onu seçtin ben öbürünü seçeyim mi dedi yani?? nasıl yapılır bunun açıklaması vallahi çok merak ediyorum..


Baska Egin'liler de ayni seyi söylüyorlar ama "Kenthaber" http://www.kenthaber.com/dogu-anadolu/erzincan/kemaliye/Rehber/muzeler/kemaliye-ocak-koyu-muzesi orasini Ocak köyü olarak gösteriyor. Oysa bu köy Dutluca bucagina bagli, harita öyle gösteriyor ...
Peki burasi "Merkez" olmadan köy olmus olabilir ... Bir baska olasilik da Merkez'in tasinmis olabilecegi ... Arastirma konusu ...
Ilgin için tesekkürler Sarigelin.
Okay


_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Revenir en haut
IRA
Modérateur
Modérateur

Hors ligne

Inscrit le: 03 Nov 2013
Messages: 897
Point(s): 2 483
Moyenne de points: 2,77

MessagePosté le: Lun 6 Oct 2014 - 21:46
MessageSujet du message: Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi
Répondre en citant

Eğin adının Ermenice “Agn”dan türetildiği, Agn isminin ise şehrin içinden geçen “Agnağpür Nehri”nin kısaltması olduğui tahmin edilmektedir.

Isimsiz kilisenin adi Surb Hagop olabilir 1300–21 yıllarında Ani şehrinden Eğin’e göçen Ermeniler kendi mahallelerini, Surb Hagop Kilisesi’ni ve Ani Kalesi’ni kurmuşlardır.
mafilou a écrit:
Erzincan (Երզնկա) -
Kemaliye (Ağın, Ակն - Eğin) Ilçesi -
Ocak Köyü Ermeni Kilisesi


armenian on web
31 Ocak 2011







Tarihi M.Ö. 2000 lere dayanan Erzincan, tarih boyunca bir çok medeniyete ev sahipliği yapmış, bir çok medeniyetin hakimiyet mücadelesine sahne olmuştur. Bölgede yapılan kazılarda, Ermenilerin ataları sayılan Urartu’lara ait birçok eser çıkarılmıştır. M.Ö. 900 yıllarında kurulan Urartu’lara ait Hitit ve Urartular zamanında büyük bir şehir kimliğine sahip olan Erzincan, Medlerin, Perslerin , Büyük Iskender ve Ermenilerin egemenliğinde kalmış, XI ci yüzyılda da Osmanlı hakimiyetine geçmiştir.

Elazığ, Malatya, Tunceli, Sivas gibi kentlerin arasında kalan Eğin, XIX. yüzyılın ilk yarısında Harput'a ve 1878'de Mamuret-ül-Aziz (Elazığ) vilayetine bağlanmıştır. Daha sonra Malatya'ya bağlanan Eğin'in adı 1922 yılında TBMM icra vekilleri tarafından Kemaliye olarak değiştirilmiş, 11 Mayıs 1938'de ise Erzincan'a bağlanmıştır. Ermenice “Agn” (Ակն), yani çeşme anlamına gelmektedir. Agn/Eğin çevresi ile Divriği civarı 1019 yılında Tavit Senekerim Ardzruni önderliğinde Van bölgesinden gelen Ermenilerce iskân edilmiştir. Nüfus en geç 16. yy'dan itibaren Türk veya Türkleşmiş olduğu için Ermenice isimlerin asıllarını tesbit etmek güçtür. Kemaliye adı 1922'de seçilmiş, 1926'da resmileşmiştir. Ulusalcı rivayetler ise “AĞ YURT” ‘dan geldiğini ve kelimenin Türkçe’de AKICI, CEREYAN anlamında olduğunu ileri sürer ... Hangisinin çarpıtma olduğuna artık siz karar verin ...

Ağın’a mahsus Ermeni mimari tarzı geniş çapta, sonradan gelen medeniyetlere örnek olmuştur : giriş kapası ve üzerindeki kırma çatının devamı olarak alınlığa yer verilmesi, sivri kemerli pencereleri ... gibi.

Dutluca bucağı’nda bulunan Ocak Köyü Ermeni Kilisesi, Kemaliye girişi sağ tarfında bulunmaktadır. 1915’de Ermenilerin tehcirinden sonra kilise boş kaldığından halı şiketine dönüştürülmüş ve daha sonraları bir süre de cezaevi olarak işlem görmüştür (1990’a kadar). 1999 yılında kilise restorasyona uğramış ve günümüzde zemin kat ve bahçe gençlerin uğrak yeri olan Kafe Kanyon’a dönüştürülmüştür. Birinci kat ise etnografik müzesine çevrilmiş (1994), kazılarda bulunan eşyalar sergilenmektedir. Kilisenin ne zaman yapıldığı konusunda bilgi bulunmamaktadır, ismini de bulamadığımdan bulunduğu köy ile adlandırdım.

Klise, taş işciliği, kemerli cephesi, cumbaya, çatıya çıkan ahşap merdiveni ile görkemli bir yapı görünümündedir. Kesme taştan yapılmış olan geniş kemerlerin cephesini süslediği yapının içerisi ahşap döşemelidir. Binanın Fırat’a bakan arka cephesinde daha çok ahşap malzemeye yer verilmiştir. (A. S./H.)








Kaynaklar :

Kent Haber
Sihirli Tur
Kafe Kanyon
Index-Anatolicus
Nişanyan Map

Fotolar:

Kent Haber
Niyazi Peker
Recep Memik

_________________
Tzourou Ira
Athens
Constantinople


Revenir en haut
IRA
Modérateur
Modérateur

Hors ligne

Inscrit le: 03 Nov 2013
Messages: 897
Point(s): 2 483
Moyenne de points: 2,77

MessagePosté le: Lun 6 Oct 2014 - 21:54
MessageSujet du message: Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi
Répondre en citant

1880 yılında Eğin’de karma okulları (Narekyan ve Nersesyan), iki kiliseleri (Surp Astvadzadzin ve Surp Kevork) ve dernekleri bulunan 5.500 Ermeni (zanaatkarlar, tüccarlar vs.) yaşamaktaydı.

1870 yılından itibaren “Dzağik” (Çiçek) ve “Yeprat” (Fırat) gazeteleri yayınlanıyordu.

Eğin de , 8 köy grubuna (102 köy) bölünmüştü. 1885 yılında, kazadaki Ermeniler, Eğin nin haricinde:

Gamargab veya Gamırgab köyü: 1.133 Ermeni 2 Kilise Surp Astvadzadzin ve Surp Kevork ile Aramyan-Sandkhtyan isminde 1 karma okula sahiplerdi.
Penga-Pingyan köyü: 877 Ermeni, Surp Astrvadazdzin, Surp Hreşdagabed ve Yerek Mangunk isminde 3 Kilise Mesropyan ve Nuneyan isminde 2 Okul
Liçk köyü: 507 Ermeni , Surp Astvadzadzin isminde 1 Kilise ve 1 Okul
Narver köyü: 191 Ermeni Surp Minas isminde 1 Kilise ve 1 Okul
Vank köyü: 180 Ermeni Surp Kevork isminde Bir Kilise ,Surp Sarkis isminde 1 şapel ve 1 Okul
Dzorak köyü:170 Ermeni , 1 kilise ve 1 okul
Şırzu köyü: 138 Ermeni, 1 kilise ve 1 okul
Muşeğgan köyü: 62 Ermeni, 1 kilise ve 1 okul
Abuçeh (Abuçekh - Apçağa) köyü: 1.066 Ermeni Surp Nışan isminde 1 kilise ve Varaka isminde bir okul ve 958 Türk nüfusu vardı. Abuçekh’te, “Varaka Sanuts” ve “Arşaluys Yeridasartats” dernekleri, tiyatro, kütüphane bulunup, “Mıdrag” gazetesi yayınlanıyor, “Azkanazyan”, “Haygazyan”, “Tıbrotsasirats”, “Huys i Bısak” cemiyetleri vs. bulunuyordu. Vank Köyü yakınlarında, Urartu (Biaini, Van Ermeni krallığı) döneminden kalma yapıların kalıntıları vardı. Apçağa adı, Abuçekh adının Ermenice genitiv halinden (Abçekha) türemiş olmalıdır. Ancak adın nihai kaynağı meçhuldür.

40’tan fazla köy (Khaçugil, Vartangil, Gınkahayrgil vs.) XVI.-XVII. yüzyıllarında zorla Müslümanlaştırılarak Türkleşmiş olan Ermenilerden müteşekkildi.

Eğin Sancağı Ermenileri zanaat ve tarımla uğraşmaktaydı. Abuçekh’te narin işlemeli yazmalar ve kilimler hazırlanmaktaydı. Gamırgab’ın kuyumcuları, demircileri ve ipekçileri meşhurdu.

1896 yılında Türk ve Kürt çeteleri tarafından Eğin Kazası’nda 3 bin Ermeni katledilmiş ve evleri yıkılmıştır. Daha sonra Ermeniler şehri yeniden inşa etmişlerir. 1911 yılında Eğin Episkoposluk olup 7 semtte yaşayan toplam Ermeni nüfusu 12.200 kişidir. Bunlara ait 12 kilise vardır. Ermeni nüfusun 200 kişisi ise Protestan mezhebine mensuptur.

1915 Soykırımı esnasında Eğin ve çevre köylerin Ermenileri tehcire uğramış ve büyük bir kısmı yollarda katledilmiştir. Kurtulabilenler farklı ülkelere göç etmiştir. (Aralarinda Yayam Silvart !)

A.Arpiaryan, M.Medzarents, Krikor Zohrab, Siamanto, A. Çobanyan, M. Çeraz, N. Kalanderyan gibi Ermeni kültür adamları ile Dadyan ve Cezayirliyan v.b gibi amira sülaleleri Eğin'den çıkmışlardır

Kemaliye ilçesine bağlı köylerin eski ve yeni isimleri:

Merkeze Bağlı Köyler:
Pegir - Sırakonak
Apçağa - Apçağa
Geruşla - Yuva
Gemurgap - Toybelen
Ergü - Ergü
Hapanos - Kozlupınar
Hapanosekrek - Yeşilyurt
Çanakçı - Çanakçı
Bizmişan - Gözaydın
Ağıl - Ağıl
Yeniköy (*)
Dilli - Dilli
Abrenk - Harmankaya
Navrel - Gümüşçeşme
Ağıllar (*)
Çatlı (*)
Merekler (*)
Sandık - Sandık
Venk - Yaka
Şırzı - Esertepe
Şırzıekrek - Dallıca
Ağrik - Güldibi
Salihli - Salihli Venkağa - Ulaş (*)
Miçingah - Karakoçlu
Muşaka - Kocaçimen
Pedigan - Çaldere
Gecegü - Kabataş
Geşo - Yeşilyamaç
Şıhsor - Başarı
Cancik - Yayladamı
Vengük - Arslanova
Tama - Dolunay
Hüdü - Tuğlu
Halmüge - Aksöğüt
Başpınar bucağına bağlı köy ve mezralar:
Başvartinik - Başpınar
Başekrek - Subaşı
Hınsor - Yeşilyayla
Persor - Esence
Miçingah - Kavacık
Kercini - Günyolu
Konsar - Kutluca (*)
Rabat - Ekindere (*)
Hastesi - Yıldızlı
Kürtler - Şahinler
Ehnesor - Armağan
Mansavut - Balkırı
Dralor - Avcı
Tırnik - Buğdaypınar
Değirmendere (*)
Y.Barasor - Yukarı Umutlu
A.Barasor - Aşağı Umutlu
Barasorülya - Başbağlar
Dutluca bucağına bağlı köy ve mezralar:
Aşutka - Dutluca
Y.Kindir - YukarıYuvacık (*)
A.Kindir - Aşağı Yuvacık (*)
Ocak - Ocak
Eğinik - Akçiçek (*)
Kızılçukur - Kızılçukur (*)
Tarhanik - Efeler
Öşneden - Kekpınarı
Holu - Kuşak
Çit - Çit
Hinge - Boylu
Pat - Adak
Sosik - Akçalı
Ençiti - Topkapı
Maşkir - Çakırtaş
Karapınar - Karapınar
Hulmin - Konacık
Ehnesik - Salkımlı (*)
Gücü - Kıyı (*)
Horuç - Yazmakaya
Mendürgü - Kışlacık
Taftı - Demir
Sink - Çat
*Mezralar
Kemaliye ilçe merkezinde 10 mahalle (Ariki, Bahçe, Dörtyolağzı, Gençağa, Hacıyusuf, Halilağa, İsakpaşa, Naip, Taşdibi, Sandıkbağı) bulunmaktadır.

Ayrıca, merkeze 30 köy ve 5 mezra; Başpınar bucağına 15 köy ve 2 mezra, Dutluca bucağına 15 köy ve 7 mezra bağlı bulunmaktadır.




Harutyun (Artin) Amira Yerganyan
_________________
Tzourou Ira
Athens
Constantinople


Revenir en haut
IRA
Modérateur
Modérateur

Hors ligne

Inscrit le: 03 Nov 2013
Messages: 897
Point(s): 2 483
Moyenne de points: 2,77

MessagePosté le: Lun 6 Oct 2014 - 22:04
MessageSujet du message: Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi
Répondre en citant

a unutmadan bıde şöyle rezil bir sayfa var facebookta malum ben facebook da kolacan edıyorum etrafı
bakınız

https://www.facebook.com/pages/Kemaliye-Etnografya-Müzesi/457127301094233?s…
_________________
Tzourou Ira
Athens
Constantinople


Revenir en haut
vahe2009
Modérateur Général
Modérateur Général

Hors ligne

Inscrit le: 07 Nov 2009
Messages: 25 958
Point(s): 73 945
Moyenne de points: 2,85

MessagePosté le: Mar 3 Fév 2015 - 18:15
MessageSujet du message: Hent LEO Sadıkyan'ın Köylüleri Ne Demiş ?
Répondre en citant

Hent LEO Sadıkyan'ın Köylüleri Ne Demiş ?


Apçağa köy - Kemaliye - Erzincan



1518, 1928: Apçağa

E1879, E1902 AY, Epr: Abuçex

■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi.

■ 19. yy sonunda 1066 Ermeni ve 358 Türk nüfusu vardı. Apçağa biçimi, Abuçex adının Ermenice genitiv halinden (Abçexa) türemiş olmalıdır. Ancak adın nihai kaynağı meçhuldür. SN



http://www.nisanyanmap.com/?y=Apçağa&t=&lv=1&u=1&ua=0


Dernière édition par vahe2009 le Mar 3 Fév 2015 - 18:42; édité 3 fois
Revenir en haut
vahe2009
Modérateur Général
Modérateur Général

Hors ligne

Inscrit le: 07 Nov 2009
Messages: 25 958
Point(s): 73 945
Moyenne de points: 2,85

MessagePosté le: Mar 3 Fév 2015 - 18:17
MessageSujet du message: Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi
Répondre en citant

“Orda bir köy var uzakta” O köy Apçağa


Erzincan’ın Kemaliye ilçesine bağlı Apçağa köyü Doğu Anadolu’nun turist çeken yerleşim yerlerinden biri oldu. Munzur Dağı’nın eteklerinde yer alan köyün cazibesinin kaynağı koruma altına alınan 200-300 yıllık ahşap evleri










Orda bir köy var, uzakta, / O köy bizim köyümüzdür. Gezmesek de, tozmasak da / O köy bizim köyümüzdür...” Ahmet Kutsi Tecer’in ünlü “Orda Bir Köy Var Uzakta” şiiri bu dizelerle başlıyordu. Büyük şehirlerde yaşayan ama doğup büyüdüğü köyü özleyenlerin dillerinden düşmeyen bu dizelerin 1927 yılında yazıldığı Erzincan, Kemaliye’ye bağlı Apçağa (Tecer’in babasının da köyü), artık Doğu Anadolu’nun turist çeken yerleşim yerlerinden biri.
Müze olarak kullanılan Ahmet Kutsi Tecer Kültür Evi’nin de bulunduğu köyün girişinden itibaren ziyaretçileri, güler yüzlü köylüler  karşılıyor. Munzur Dağı’nın eteklerinde olması kadar çok yakınından geçen Fırat Nehri’nin oluşturduğu muhteşem coğrafya da köye ayrı bir hava veriyor.

Dokuz tane ahşap ev koruma altına alındı

Apçağa’nın yıldızı, Kemaliye’deki tarihi evlerin Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma (ÇEKÜL) Vakfı’nın “7 Bölge 7 Kent” projesine dahil edilmesiyle parladı. Apçağa’da, Safranbolu veBeypazarı’ndaki evler gibi tarihi değer taşıyan ve koruma altına alınan dokuz ahşap ev var. 200-300 yıllık ahşap evler, modern dünyada ayakta kalan kültür mirasımızın en önemli eserleri arasında yer alıyor.


Osmanlı’nın sivil mimarisini yansıtan evlerde sofa, divanhane, kiler, selamlık gibi bölümler ziyaretçileri geçmişe götürüyor. Tüm tarihi Kemaliye evlerinde olduğu gibi taş, ahşap ve kerpiçin bir arada kullanılmasıyla yapılan evler aslına uygun restore edildiği için gezenlerde nostaljik duygular uyandırıyor. ÇEKÜL Vakfı Başkanı Prof. Dr. Metin Sözen’in çabaları ve Apçağalıların duyarlı yaklaşımlarıyla köy özgün kimliğini koruyor.


1953’te kurulan Apçağa Köyü Güzelleştirme ve Kalkındırma Derneği’nin başkanı Hadi Yurdakul, amaçlarının uluslararası düzeyde tanınmak olduğunu, köylerine Avrupalı turistlerin gelmesini istediklerini söylüyor. Yurdakul sözlerini şöyle sürdürüyor: “Kemaliye’nin UNESCO Kültür Mirası Listesi’ne girmesi için çalışmalar sürüyor. Kemaliye’de Apçağa gibi kültürüyle ve köylüleriyle ayakta kalan bir köyün olması çok önemli. Köyümüzde Kültür Bakanlığı tarafından tescilli dokuz ev bulunuyor. Altı çeşmemiz bakanlık tarafından korunmaya alındı. Ahmet Kutsi Tecer’in eserlerinin ve kullandığı eşyaların da bulunduğu müze büyük şehirlerde yaşayan köylülerimizin el emeği ile oluşturuldu. 150 yıllık çiftçilik aletlerinden yöresel giysilere kadar Apçağa’yı tanıtan pek çok eser köyün girişindeki müzede sergileniyor.”


Hımış (ahşap çatkılarla yapılan konstrüksiyon aralıklarının kerpiçle doldurulması) tekniğiyle yapılan Apçağa evleri, taş ve kerpiçin karışımıyla göz dolduruyor. Hâlâ köyde yaşayan ve atalarından kalma taş ustalığını günümüze taşıyan ustaların ellerinden çıkan evlerin yüzyıllar önce, Refahiye ve Kemah gibi komşu ilçelerde yetişen çam ve ceviz ağaçlarının Fırat Nehri’nden salla getirilmesiyle inşa edildiğini bilmek insanı şaşırtıyor.

Köyde her mevsimde turist ağırlıyorlar


Evlere ziyarete gelen diğer köylülerin hayvanlarını bırakarak çıkabileceği merdivenin ardından dinlendiği oda, sohbet ettiği ve kahve içtiği oda, aynı kattaki misafir yatak odaları ve herkesin birlikte oturduğu divanhane görülmeye değer.
Yaz-kış köyde yaşayan 200 kişiden biri olan Sadık Yaman, yazları memleketlerine gelenlerle birlikte
500 kişiyi bulduklarını belirtiyor. Yaman “Köyümüz ziyaretçileri yüzyıllar öncesine götürdüğü için gelen turistleri de evlerimizde misafir edebiliyoruz” diyor. “Evlerimizde kahvaltı dahil kişi başı 20-30 liraya kalabiliyorlar. Özellikle gezginler ve fotoğraf tutkunları tarihi evleri ve çeşmeleri çok merak ediyor.”


Okuma odası olan ender köylerden


Çağlayan su anlamına gelen Apçağa’nın tarihi MÖ 2’nci yüzyıla kadar uzanıyor. Asur, Pers,Roma-Bizans, Arap kültürlerine ev sahipliği yapan Apçağa, 1421’de Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katıldı. Osmanlı mimarisini gösteren evleri dışında tarihi hamamı ve fırınıyla pek çok çeşmesi bulunan Apçağa, okuma odası olan ender köylerden. Köyün müzesinde ise eski dönemlerine ait pek çok eser sergileniyor. 


Gökhan KARAKAŞ - gokhan.karakas@milliyet.com.tr


Revenir en haut
vahe2009
Modérateur Général
Modérateur Général

Hors ligne

Inscrit le: 07 Nov 2009
Messages: 25 958
Point(s): 73 945
Moyenne de points: 2,85

MessagePosté le: Mar 3 Fév 2015 - 18:21
MessageSujet du message: Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi
Répondre en citant



Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Mer 22 Avr 2015 - 12:47
MessageSujet du message: Erzincan (Երզնկա) - Kemaliye (Ağın, Ակն - Eğin) Ilçesi - Abuçeh (Ապուչեխ) Köyü Surp Nşan Ermeni Kilisesi
Répondre en citant

YENİ ARAŞTIRMA :


Erzincan (Երզնկա) - Kemaliye (Ağın, Ակն - Eğin) Ilçesi - Abuçeh (Ապուչեխ) Köyü Surp Nşan Ermeni Kilisesi

Երզնկա, Ակն, Ապուչեխ Վարագայ Սուրբ Նշան Եկեղեցի





15 Mart 2015
Armenian on web
Ardașes S./Hocasaryan
http://team-aow.discuforum.info/t7299-Erzincan-Kemaliye-Ag-n-Egin-Ilcesi-Ocak-Koyu-Ermeni-Kilisesi.htm#A


Konum ve tarihi geçmiși

Küçük Asya’da (Փոքր Ասիա), tarihi geçmiși Hitit (Խաթթա) ve Ermenilerin ataları sayılan Urartu dönemlerine dayanan Erzincan (1), Medlerin, Perslerin, Büyük Iskender ve Ermenilerin egemenliǧinde kalmıștır. Seyyah Evlia Ҫelebi Seyyahname’sinde, “sultan Alaeddin Agn’ı kușatmıșsa da Ҫelebi Sultan Mehmed (1403-1421) imansızların, Allahsızların elinden Osmanlı hakimiyetine” geçdiǧini yazar.

11. yüzyılın ilk yarısında ‘Tatar’ baskınlarına maruz kalan, Van yöresinden (Vasburagan) 40.000 kadar Ermeni, Bizans Imparatoru Vasil ile anlașarak Sivas’a (Sepastia - Սեբաստիա) göç ederler. Ermeni kralı Senekerim emrindeki bazı idareciler ise Arapgir (Արաբկիր), Ermenice ‘göze, pınar’ anlamına gelen Agn’a (2) iskân ederler. Ani kenti idarecileri buraya ikinci bir göç gerçekleștirirler. 1900'lü yılların önemli bir ticari merkezi, meyvelerle dolu, bağ, bahçeli bu șehir türkçeleștirilerek 'Eğin' şeklini alır.

Osmanlı döneminde Erzincan Vilayeti’nde bulunan Eǧin Kasabası, Batı Ermenistan döneminde, Ermeni Platosu’nun Küçük Hayk, Ikinci Hayk Bölgesi’nde (3), Batı Fırat Nehri’nin (Karasu) saǧ tarafında (Արևմտյան Եփրատ (Կարասու գետի) bulunmaktaydı. I. Mehmed (Çelebi) döneminde (1413-1421) Osmanlı topraklarına katılarak uzun süre Diyarbekir Eyaleti’nin Arapkir Livası’na baǧlı bir kaza olarak yönetilir. Daha sonraları Sivas, Erzurum, Harput (Խարբերդ, Elazıǧ, Mamuret ül aziz ) Vilayeti’ne dahil olup Toros ve Anti Toros daǧları arasında (Տավրոսյան և Անտիտավրոսեան լանջերի միջև ) yer alır. 1926 – 1938 yılları arasında Malatya’ya (Մալաթիա) baǧlı olup bu tarihten sonra Erzincan’a dahil edilir.
1021 - 1022 yılında, Van ve daha sonra Sivas’dan (Սեբաստիա) göçen Vasburagan’lı Ardzruniler (Վասպուրականի Արծրունիները) burasını Marınduni (Մարընտունիկ=Küçük anayurt) (4) olarak adlandırırlar. 1300-21 yıllarında Ani bölgesinden bir göç daha olur; ‘Agn’ ismini ise șehir merkezindeki pınardan alır. Seyyah Evliya Ҫelebi 1650 yılında Agn’ı ziyaret eder ve izlenimlerini aktarır. “Seyahatname”sinin ilk 6 cilti Abdûl Hamit döneminde yayınlanır. Agn ve çevre köylerde yeleșen Ermenilerin varlıǧı 'sansüre' uǧrar “Yeteri kadar asker bulunmakta” açiklaması Ermenilerin güvensizlik içinde yașadıklarını anlatmaya yeter. 1922 yılında TBMM icra vekilleri tarafından 'Kemaliye' olarak değiştirilir.

1880-1885 yılında Agn’ın nüfusu 10.000’e ulașırken 16 Ermeni Mahallesi ile Ermenilerin sayısı 5.500’a ulașmaktaydı (5). 1911 yılında nüfusları 12.200’e (200 Protestan) ulașmaktaydı. Bu sayılara, Ermeni kökenli soyadı tașıyan Müslümanlar da eklenebilir çünkü 'Türkler' soyadı tașımazdı.

Agn’ın Ermeni Köyleri saldırılara karșı direnebilmek için daǧ sırtlarında kurulur, anfiteatr görünümündedir. 1880 yıllarında bașlıcaları nüfuslarıyla :

Gamaragab (Կամարակապ, Կամրակապ, Վարգիչ – 1133 Ermeni, 212 Müslüman),
Abuçekh (Ապուչեխ - 1066),
Penga veya Pingyan (Բենկա կամ Բինկեան – 300 hane Ermeni,10 hane Türk),
Aynesi (Այնեսի 600 nüfus),
Saraycık (Սարայճըգ 500 nüfus),
Lic - Lick – Ilic [?](Լիճ - Լիճք – իլիճ [?] 80 hane Ermeni, 45 hane Türk),
Acıklı (Աճըքլը 400 nüfs),
Denizli (Տէնիզլի 500 nüfus),
Garușla (Կարուշլա – 204 Ermeni, 134 Müslüman),
Narver (Նարվեր – 40 hane Ermeni, 20 hane Müslüman),
Vank (Venk, Վանք – 40 hane Hay-Horom, 5 hane Türk),
Ҫorak - Sorag (Ձորակ, Սորակ – 30 hane Hay-Horom, 10 hane Türk),
Șrzu (Șırzı - Շրզու – 30 hane Hay-Horom, 20 hane Türk),
Mușeǧgan –Mușaǧ (Mușaǧa- Մուշեղկան, Մուշեղկայ - 62),
Zmara (Զմարա), Gasma (Կասմա),
Ҫaraz - Ҫeraz (Ձարազ – Ձերազ),
Areki (Արեգի 30 hane),
Araga (Արակայ),
Surp Toros (Սուրբ Թորոս),
Coğmar (ճոխմար),
Șarklag (Շարգլակ, Շագրշլա),
Mayrıger (Մայրըկեր, Մարսընկեր),
Mașgerd (Մաշկերտ),
Saǧma (Սաղմկա),
Vaǧașen (Վաղաշեն),
Dzak (Ծագ),
Ehnetsig (Էհնեցիկ),
Dzablvar (Ծապլվար),
Kușna (Քուշնա),
Grani (Կռանի),
Khoroç (Խոռոջ),
Hasgni (Հասկնի).
Gerçi XVII. yüzyılda Agn’da Rumların varlıǧı kesin olmasa da Bab-ı Ali, Hay-Horomları hiç tanımadı (6).

Eğin’deki Hay-Horom’lar (Hayhurum) Lozan mübadelesiyle Yunanistan’a göçme mecburiyetinde kalırlar. Șrzu, Ҫorak, Mușaǧ gibi köyler tamamiyle Ermenilerden olușurken “Kürtlerin hemen hemen hepsi Kızılbaș’tır” ve Sarıçiçek Daǧı’nın bazı kesimlerinde yașarlardı.

XIX. yüzyılda Ermeni kalmayan köyler :
Araga (Արակայ),
Hapanos - Abanos (Հաբեղնոց, Հաբանոս, Հաբաղնոս, Հաբաղնոց, Աբեղանոց, Ապանոս 500 nüfus),
Akrag (Էգրէկ, Ագրակ),
Pager (Բակեր, Փակեր),
Bzmșen (Պզմշէն, Բազմաշէն),
Abrank (Ապրանք),
Vets para (Վեց փարա, Վեց գեղի Էգրէկ),
Miçin küǧ, Miçakeǧ (Միջին գիւղ, Միջագեաղ),
Van keǧ (Վան գեղ),
Pșadi (Փշատի),
Urik (Urig, ՙՈւռիք, ՙՈւռէք),
Tar-Klokh (ՙԴար- Գլոխ, -գլուխ),
Avareg (Ավարեկ, Աւերակ),
Ardos (Արտոս),
Arko (Արգոյ),
Heǧtar (Հեղդար, Հողդար),
Poșayi Gaǧıran (Բոշայի Կաղըրան),
Santukh baǧları (Սանդուխ պաղլարը - Սուրբ Սանդուխտ),
Sergevil (Սերկեւիլ),
Bardizag (Պարտիզակ),
Heǧidar (Հեղիտար),
Aǧvorig (Աղվորիկ),
Aǧorik (Աղoրիք),
Khasgal (Խասկալ),
Baș Vartenik (Պաշ Վարդենիք),
Medz yev Pokr Vartenik (Մեծ եւ Փոքր Վարդենիք ),
Pedragan (Փետրական),
Gașo (Կաշոյ, Կաշo),
Irabad (Ըռապատ),
Arguri (Արկուրի),
Khntsorig(Խնցորիկ),
Dantsig (Տանձիկ),
Gdzu (Կծու),
Trnig (Դրնիկ),
Vangug (Վանկուկ),
Baratsor (Պարաձոր),
Kharatsor (Խարաձոր),
Hatsdesi (Հացտեսի),
Așukga (Աշուքկա),
Tarkhnig (Թարխնիկ),
Ҫivlik-Ҫevlig-Ҫarklag, Ҫar Avak (Ձիվլիկ-Ձեվլիկ-Ձարգլակ, Ձար Աւագ),
Ergin veya Argu (Էրկին կամ Արկու),
Hlu (Հլու),
Așodga (Աշոտկայ),
Hüdü (Հիւտիւ),
Yaǧublu (Եաղուպլու)
Khaçugil (Խաչուկիլ),
Vartangil (Վարդանկիլ),
Gnkahayrgil (Կնքահայրկիլ).
Pager (Բակեր) ve Bahçe (Պաղչէ) köyleri ahalisini Türkler olușturmaktaydıllar (7).

Osmanlı dönemi öncesi Agn’ın en büyü köyü Abuçeh (8), șehrin güney doǧusunda, yüksek bir tepenin yamaçlarında kurulur. Konumu tabii afetlere, toprak ve kar kaymalarına açık da olsu Ermeniler güvenlik bakımından elverișli buldukları için buraya yerleșirler. Ermenilerin Ebiçekhu, Ebiçekhui (Էպիչեխու, Էպիչեխուի) olarak adlandırmalarına karșın Türkler Ebçaǧa, Abçuǧa (Էպչաղա, Ապչուղա) olarak telafuz ederlerdi, yazıda Abuçekh (Ապուչէխ) olarak geçer.
Bazı kaynaklara göre Abuçeh Köyü’nü kuran Ermeniler Ҫuǧa’dan (Tchougha – Ջուղա) göç ederler. Köyün adının ise Abaçuǧa’dan (Ապա-Ջուղա, Ապաջուղա – yeniden inșa edilen, ikinci Ҫuǧa anlamında) kaynaklandıǧı ileri sürülmekte. Kullandıkları lehçe, “Agın ermeni lehçesinden farklılık göstermekte”. Diǧer bir kaynak ise Vaspuragan Ermenileri, barbarların saldırıları sonucu yakılan Marındunu, Ҫeraz ve Pager köylerini Abuçeh’e tașırlar.

Hatıratlarda köyün geçmiși 1651’den bașlar. Kullanılan renkler, kemer ve kuș süslemeler ile ișlenen, Ermeni yazı sanatınn örneklerinden olan Ilahilerde köy kilisesi Surp Nșan olarak hatırlanır. Abuçeh, Agn’ın en çok nüfusu olan köydü, 200 Türk hanesine karșılık 250-300 Ermeni aile yașardı; “XIX. (Jթ) yüzyılındaki 80-100 hanelik fark, çıkan yangınlar sonucunda Harput ve Marzıvan’a göçler sonucu azalır.” 1880 yılında 1066 Ermeniye karșın 838 Türk yașarken bu rakkamlar 1900’da 1100 Ermeniye karșın 850 Türk olarak kaynaklarda karșımıza çıkar. “Köy evleri, bilhassa amira binaları güzellik ve eșyaları ile Bolis (Istanbul) evleriyle boy ölçebilmekteydiler.”

Her köyün özelliǧi ayrıydı. Örneǧin Gamarab’ın kuyumcu ve demircilerine karșın Agn’ın güneyinde Abuçeh Daǧı
yamacındaki Abuçeh Köyü ince yazma (կանացի գլխաշորեր) ve dayanıklı kumaș dokumacılıǧı ile tanınmaktaydı. Halıcılık, ayakkabıcılık, bakırcılık, kasaplık Ermenilerin seçtikleri mesleklerdi. İstanbul'a yerleşen Ermeniler cesaret ve becerileriyle Osmanlı sultanlarının tam bir güvenini kazanırlar, sarraflık, endüstri ve matbaacılığı ellerinde tuttukları gibi hamal ve kayıkcılık da da söz sahibi olurlar. Abuçeh Bayırı’ndan (Էպուչեխուայ պայիր) akan Areku Deresi (Արեգու ձոր) ise Koçan Köyü’ne (Գոչան) hayat katmaktaydı.

Eǧitim ve sosyal hayata önem veren Ermeniler Surp Nışan isminde 1 kilise, Varaka (1883 yılında 90 erkek, 50 kız öǧrencisi ve 4 Öǧretmeniyle Վարագոյ Վարժարան) isminde bir okul, Varaka Sanuts (Վարագա սանուց) ve Arşaluys Yeridasartats (Արշալույս երիտասարդաց) dernekleri, “Azkanazyan”, “Haygazyan”, “Tıbrotsasirats”, “Huys i Bısak” [Ազգասիրական, Ուսումնասիրական, Արամյան և Նարեկյան] cemiyetleri, tiyatro, kütüphane yanında Dzaghig (Ծաղիկ), Yeprad (Եփրատ), Mıdrag (Մտրակ ) gazeteleri yayınlar.

Agn veya günümüzdeki adıyla Kemaliye, XIV. yüzyılda Osmanlıların eline geçer. XVI-XVII yüzyıllarında Khaçugil (Խաչուկիլ), Vartangil (Վարդանկիլ), Gnkahayrgil (Կնքահայրկիլ) gibi 40’tan fazla köylerde yașayan Ermeniler din deǧiștirmeye zorlanarak müslümanlaștırılır; Istanbul (9), Izmir, Bursa’ya (1) ve Gelibolu’na göç ederler. Deli, Ҫobi, Zalim, Sipahi, Yeniçeri saldırılarından, 8 Kasım 1895 (11) katliamlarından sonra Ermenilerin bir kısmı 1895-1896 Hamidiye Alayları katliamlarından 1500 altın lira vererek kurtulurlar. 3-4 Eylül 1896’de Osmanlı-Türk ve Kürt çeteleri saldırarak Ermeni köylerini talan eder, evleri ateșe verirler, yerli halk katliama uǧrar. Ordu tarafından yıkılan Aziz Meryem Ana (Սուրբ Աստվածածին ) Kilisesi yerinde askeri kıșla inșa edilir. Surp Hagop (Սուրբ Հակոբ ) Kilisesi ise camiye dönüștürülür. Görgü tanıklarının verdikleri ifadelerden 3.000 Ermeni hayatını kaybeder. 1915 Ermeni Soykırımı’nda ise geri kalan köyler Ermenilerden boșaltılır, ahalisi tehcir yollarında telef olur. Kurtulanlar dönemin Sovyet Ermenistan’ı ve ABD, Fransa, Suriye gibi yabancı ülkelere kaçarlar. 1929 yılı verilerinde Agn’da 41 Ermeni kaldıǧı görülür. Kullandıkları lehçede çokca Ermenice kelimeler bulunmaktadır. Eǧin’de Rumlar da Ermenilerle kader birliǧi etmișlerdir.

.../...
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Dernière édition par mafilou le Ven 24 Mar 2017 - 03:07; édité 8 fois
Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Mer 22 Avr 2015 - 15:45
MessageSujet du message: Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi
Répondre en citant

.../...

Surp Nşan Ermeni Kilisesi
Երզնկա, Ակն, Ապուչեխ Վարագայ Սուրբ Նշան Եկեղեցի


Dün ve günümüzde

1911 yılında Kemaliye, Arapkir gibi Episkoposluktur. Hatırat ve ilahiler Surp Nșan Kilisesi’ne yapılan tadilatlar içermekte. Apçaǧa Köyü’ne 5 km uzaklıkta bulunan Arapkir’den girince saǧ tarafda bulunan ‘Kafe Kanyon’ eski Surp (Aziz) Nıșan Ermeni Manastırı kompleksinin kilisesidir.

1691 yılında iyilikseever Markar Ҫobanyan ve 1706 yılında ahalisi tarafında tadilat gören Varaka Surp Nșan Kilisesi (Վարագայ Սուրբ Նշան) kaynaklarda XVII. yüzyılda mevcut olduǧu görülmekte. 1847 yılında 4 papazı olan kilise hatıratlarndaki anlatımlar 1651 tarihinde bașlamakta. Kilisedeki ayin elbiseleri ve yaǧlı boyalı resimler ve anlatımlara göre 7 kızın yedi senede ișledikleri, Der Boǧos tarafından hediye edilen papazın Yılbașı ve Paskalya’da giydiǧi elbise 1915 faciasında yok olur kurtarılanlar ise papaz Der Ardașes aracılıǧı ile Bolis Patrikanesine teslim edilir.

Hatıratlarda Sunak (Խորան) tasviri :



Genellikle her Ermeni kilisesi saldırgan devlet tarafından ele geçrilince cezaevi olurdu, Surp Nıșan Kilisesi’nin de akibeti öyle olur, binanın alt katı ceza ve tutukevi olarak kullanılır. Ișlevini kaybedince 1915 yılında halı șirketine tahsis edilir; tanınmıș Eğin halıları burada dokunmuştur. Bina 1990 yılında kendi haline bırakılır, 1999 yılında restore edilerek günümüzde alt kat ve bahçesi gençlerin uǧrak yeri olan ‘Kafe’ye çevrilir, üst katı ise 1994 yılında etnografya müzesine dönüștürülür.

Ardzruniler (Արծրունիներն) Agn’a geldiklerinde XI. yüzyılda ilk olarak Narega Manastırı’nı (Narega Vank - Նարեկա Վանք) inșa ederler. XIX. yüzyıl bașlarında Abuçeǧ’de Müslümanlardan 80-100 hanelik fazla nüfusu olan Ermeniler civar köylerde Surp Asdvadzadzin (Աստուածածին), Surp Sahak (Սուրբ Սահակ), Surp Hagop (Սուրբ Հակոբ), Surp Toros – Surp Tovmas (Սուրբ Թորոս - Սուրբ Թովմաս), Surp Minas (Սուրբ Մինաս), Surp Nșan (Սուրբ Նշան) kiliselerinini inșa ederler (12). Konstantinople’de vakıfları olan, XIV. yüzyılda inșa edilen Surp Nșan Manastırı (Vasburagan Varaka Surp Nșan Manastırı - Վասպուրակսւնի Վարագա Սուրբ Նշան Վանք) dıșında diǧer kiliseler 1900’lü yıllarda tahrip edilir (13).

Kilise kesme ve moloz tașlar kireç harçla tutturularak inșa edilmiștir. Cephelerde geniș kemerler göze çarpar; ön tarafında ise cumba bulunmaktadır. Ilk kat küçük pencereli taş, ikinci kat daha büyük pencereli ahşap, üçüncü kat ahşap üstü saç kaplı, çoğu panjurludur. Ҫatıya ahșap merdivenlerle çıkılmaktadır. Yapının içi yöredeki çınar, kavak ve ceviz aǧaçlarından yararlanılarak ahșap malzeme ile döșenmiștir. Ikinci ve üçüncü katlarda ahșap karkaslara yer verilmiștir.




Köy dıșında S. Minas, S. Toros (Սուրբ Թորոս), S. Sahak (Սուրբ Սահակ ) ve çevredeki 11 köye hakim bir tepede bulunan S. Hagop (Սուրբ Յակոբ) kilise-șapeli bulunan mezarlık harabeleri bulunmakta.
Akrag, Akarag (Ագարակ, Ագրակ) olarak adlandırılan ve Asdvadzadzin yortusunda mum yakılan S. Asdvadzadzin șapeli de kaynaklarda yer almakta, Islamlaștırılmıș Ermenilerden olușan bu köy, Arç-Atrag (Արջ- Ագրակ) olarak anılmaktaydı. S. Minas’ta ise her Vartavar yortusunda kaybolanlar için mum yakılırdı; göz hastalıklarına orada dua edilir, deva aranır, S. Sahak ise yürüyemiyenlere șifa verirdi.

Surp Nșan Kilisesinde bulunan elyazma (Ցերագիր) dualardan örnekler :



.../...
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Mer 22 Avr 2015 - 17:47
MessageSujet du message: Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi
Répondre en citant

.../...

Ünlü kișiler :

Eǧin’de kültür,edebiyat, sanaat, doktorluk, öǧretmenlik, din ve hukuk gibi birçok alanda, Ardavazt Episkopos (Արտավազդ արքեպիսկոպոս), Arpiar Arpiaryan (Արփիար Արփիարեան 1851-1907[8]) (14), Misak Medzarents (Միսակ Մեծարենց), Krikor Zohrab (Գրիգոր Զոհրապ), Siamanto (Սիամանթո), Arșag Çobanyan (Արշակ Չոպանեան), Minas Çeraz (Մինաս Չերազ), N. Kalanderyan (Ն.Գալանտերեան, bestekar), Dadyan (Տատեան), Cezayirliyan (Ճեզայիլեան), Harutyun (Artin) Amira Bezciyan, Yaǧup Amira (Յաղուպ ամիրա), Șnorhk Amira (Շնորհք ամիրա), Canik Amira (Ջանիկ ամիրա), Noradunkyan (Նորատունկեան), Bedros (Պետրոս), Mgrdiç Amira (Մկրտիչ ամիրա), Alexanyanlar (Ալեքսանեաններ) gibi birçok Ermeni, ünlü entelektüel, Osmanlı Imparatorluǧu’na hizmet etmișlerdir. Bir kısmı dönemin bașkenti Constantinople’e (Istanbul, Պոլիս), Smyrna (Izmir, Զմյուռնիայ) ve ekonomik düzeyi yüksek șehirlere yerleșerek banka, darphane, tophanede, saray mutfaǧında önemi görevler üslenir, kayıkcılık ve hamalcılıkta söz sahibi olurlar.
Haraç,kırım ve cumhuriyet devrinde de devam eden tehcirlerler Hristiyan-Ermeni varlıǧını yok edebilmek için zoraki din deǧiștirtme, otokton Hristiyan ahaliyi Islamlaștırma, Müslümanlaștırma uygulamaları felaket kaynaǧı olmuștur; bunu XIV. yüzyıldan kalma ermenice harfli türkçe eserler kanıtlamaktadır. Ermeniceyi kırabilmek için ölüm cezası ile korkutularak yasaklanmıștı. Halk türkçeyi kavramakla birlikte yazı diline alıșamaz. Günümüzde ise ana lisan kısmen unutularak türkçe okur-yazar olurlar.

Agn baǧrından 200 yıl süren Amira sülalelerine hayat verirken Abuçeh’ten de birçok Amira çıkar :

- Mikael Pișmișyan Amira (Միքայէլ Փիշմիշեան Ամիրա, 1779-1849) ve sülalesi
- Mahdesi Arakel Dad – Dadyan (Մահտեսի Առաքևլ Տատ – Տատաեան,1753-1812)
- Azadyan Amiralar (Ազատեան Ամիրաներ) 1700 yılından itibaren parlamıșlardır.
- Aznavuryan Garabed Amira (Կարապետ Ազնաւորեան Ամիրա 1745-1853) ve sülalesi
- Agolens Amiralar (Ակոլենց Ամիրաներ)
- Andonyan Amiralar (Անտոնեան Ամիրաներ) – Kurucuları Simon Derviș (Սիմոն Տէրվիշ)
- Arpiaryan (Varenk) Amiralar (Արփիարեան (Վառենք) Ամիրաներ)
- Tamuryan Amiralar (Թամուրեան Ամիրաներ)
- Cezayirliyan Amiralar (Ճեզայիրլեան Ամիրաներ)
- Ҫerezyan Amiralar (Չերազեան Ամիրաներ)
- Muradyants Baǧdasar ve Kasbar Amiralar (Մուրատեանց Պաղտասար եւ Գասպար Ամիրաներ)
- Ҫobanyan (Hovyan, Hovuyan) (15) Amiralar (Չոպանեան (Հովեան, Հովուեան) (15) Ամիրաներ)
- Baǧdasaryan Baǧdasar Amira (Պաղտասարեան Պաղտասար Ամիրա)
- Der Boǧosents Amiralar (Տէր Պողոսենց Ամիրաներ)
- Isdepannos Amira (Ստեփաննոս Ամիրա)
- Parunakyan Amira (Բարունակեան Ամիրա)
- Yerganyan Amiralar (Երկանեան Ամիրաներ)

Yazar, gazeteci, öǧretmenler :

- Barsamyan Mgrdiç Asaduni (Պարսամեան Մկրտիչ Ասատուրի 1886, - 1966), yazar, öǧretmen Histoire du village qui meurt : Aboutcher, de Aghen, Turquie, 1895-96, - trad. de l'arménien, Marguerite Perche.
- Barsamyan Merujan Asaduni (Պարսամեան Մերուժան Ասատուրի 1883 -1944), yazar, fransızca Jean Merou imzasını kullanmıștır.
- Așod Yergat (Աշոտ Երկաթ 1854-1915 ուսուցիչ), öǧretmen.
- Ҫeraz Minas (Չերազ Մինաս 1852-1929), öǧretmen.
- Dürgeryan Parseǧ (Տիւրկէրեան Բարսեղ 1831-1890), öǧretmen.
- Papazyan Sebuh (Փափազեան Սեպուհ), Kapuçinlerin Frère Claude’u olarak Harput’da Fransızca ders verir.
- Tensuf Makruhi (Թէնսուֆ Մագրուհի), öǧretmen Surp Prgiç Hastanesinde görev alır.
- Ҫobanyan Arșag (Չոպանեան Արշակ 1872-), öǧretmen, yazar.
- Kahveceyan Harutyun (ԳահվէՃեան Յարութիւն, öǧretmen.
- Kahveceyan Bedros (ԳահվէՃեան Պետրոս), öǧretmen.
- Zakaryan Arm. (Զաքարեան Արմ.), öǧretmen.
- Hovuyan Markar (Հովուեան Մարգար), öǧretmen.
- Mușyan Yevkine (Մուշեան Եւգինէ), öǧretmen.
- Șahenyan Șahe (Շահէնեան Շահէն), öǧretmen.
- Begyan Mgrdiç (Պէկեան Մկրտիչ), öǧretmen.
- Begyan Haygazun (Պէկեան Հայկազուն), topograf, öǧretmen.
- Berberyan Toros (Պէրպէրեան Թորոս), öǧretmen.
- Vartanyan Yeǧișe (Վարդանեան Եղիշէ), öǧretmen.
- Yeresyan Vahram (Երէցեան Վահրամ), mimar,öǧretmen, tercüman (1918), Bükreș’te tüccar.
- Azadyan Hmayag (Ազատեան Հմայեակ), tiyatro ;
- Azadyan Prof. Arus (Ազատեան Փրoֆ. Արուս Հ.), Hovannes Azadyan’ın (Յովհաննէս Ազատեան) kızıdır.
- Azadyan Toros Mardirosi (Azaduni) (Ազատեան Թորոս Մարտիրոսի (Ազատունի) 1898-1955), yazar.
- Avedisyan Yevpime (Anayis) (Աւետիսեան Եւփիմէ (Անայիս) 1872-1950), Ҫobanyan (Չոպանեան) sülalesinden, yazar.
-Arpiar Arpiaryan (Արփիար Արփիարեան 1851-1907[8]), gazeteci.
- Arabyan Boǧos Hovhannes (Arab oǧlu) (Արապեան Պողոս Յովհաննէս ի (Արապ օղլու) 1742-1835), matbaacı. Sultan Mahmur tarafından fesi (գդակ) üzerinde nșan tașıma izni vrilir. Saray matbaasında Takvim-i Vakayi çıkarır.

Doktorlar :

- Andonyan Doktor Sarkis (Անտոնեան Բժիշկ Սարգիս)
- Ardzruni (Bleokhanyan) Doktor Minas (Արծրունի (Պլէoխանեան) Բժիշկ Մինաս), Osmanlı ordusu doktorlarından.
- Ardzruni (Bleokhanyan) Doktor Nșan (Արծրունի (Պլէoխանեան) Բժիշկ Նշան), 1849- 1877 Rus-Osmanlı savașında esir düșer, Yerevan ve Tiflis’e gönderilir. Bleokhan (Պլէoխան) imzasıyla yazılar bırakır.
- Hovuyan Doktor Hermine (Հովուեան Բժշկուհի Հերմիէ), Ҫobanyan (Չոպանեան) Amiralar sülalesinden.
- Der Mardirosyan – Papazyan Doktor Mgrdiç (Տէր Մարտիրոսեան – Փափազեան Բժիշկ Մկրտիչ), Kırım (խրիմ) savașına katılır, Osmanlı ordusunda subay doktor.
- Der Mardirosyan – Papazyan Doktor Boǧos (Տէր Մարտիրոսեան – Փափազեան Բժիշկ Պողոս), amcası Mgrdiç gibi Osmanlı ordusunda doktorluk yapar.
- Papazyan Doktor Kurken Nșan (Փափազեան Բժիշկ Գուրգէն Նշան 1888), Beyrut (Պէյրութ) ve daha sonra Irak’a (Իրագ) yerleșir ve Kerkük’te (Քէռքիւք) doktorluǧa devam eder.
- Papazyan Doktor Baǧdasar Bey (Փափազեան Բժիշկ Պաղտասար Պէյ), Harbiye’nin tıbbiye bölümünden mezun olur, 5ci orduda hizmet görür ; Kaymakamlık yapar.

Din adamları :

-Ardzruni Karekin (Արծրունի Գարեգին քահանայ), papaz.
-Der Gazaros, Der Movses, Der Nalpantyan, Der Hovannes,, Der Boǧosyan, Der Mgrdiç,Der Mușeǧ (Տէր ղազարոս, Տէր Մովսէս, Տէր Նալբանտեան, Տէր Յովհաննէս, Տէր Պողոսեան, Տէր Մկրտիչ եւ Տէր Մուշեղ քահանաներ) papazlar.
- Arpiaryan Avedis Bedros Katolokos, Patrik (Արփիարեան Աւետիս Պետրոս ժԴ. Կաթողիկոս Պատրիարք).
- Pariazetts Madteos Vartabed (Բարիազենց Մատթէոս վարդապետ 1748-).
-Hamamcyan Vartabed (ՀամամՃեան վարդապետ).
-Patrik Sahag (Սահակ Պատրիարք 1650-).

Mimar,tüccar hukukcu, ressam :

- Azadyan Boǧos (Ազատեան Պողոս), mimar.
- Andonyan Hayk (Անտոնեան Հայկ 1865-1930), mimar, Andonyan (Անտոնեան) Amiralar sülalesinden.
- Andonyan Nșan (Անտոնեան Նշան), Andonyan Hayk’ın (Անտոնեան Հայկ) ikiz kardeși tüccar.
- Aznavoryan Garabed (Ազնաւորեան Կարապետ), maliye.
- Avakyan Alis (Աւագեան Ալիս), ticarethane yetkilisi.
- Avakyan Kasbar (Աւագեան Գասպար), ticaret.
- Avakyan Sahag (Աւագեան Սահակ), tüccar.
- Avakyan Anayis (Աւագեան Անայիս), ticaret yetkilisi.
- Barsamyan Krikor (Պարսամեան Գրիգոր), Barsamyan Asadur’un (Պարսամեան Ասատուր) kardeși, tüccar.
- Yerezyan Mgrdiç (Երէցեան Մկրտիչ), tüccar, 1915’te idam edildi.
- Kalaycıyan Osgian (ԳալայՃեան Ոսկիան), tüccar.
- Karagülyan Harutün (Գարակիւլեան Յարութիւն), tüccar.
- Parseǧyan Marten (Բարսեղեան Մարթէն, tüccar.
- Parseǧyan Madlen (Բարսեղեան Մատլէն), pianist, Parseǧyan Marten’in (Բարսեղեան Մարթէն) kızkardeși.
- Azaragtsyan Thman (Tkhman) (Tukh Manuk) (Ագարակցեան Թխման (Թուխ Մանուկ) 1848-1883), așuǧ = աշուղ
- Vartanyan Haygaz (Վարդանեան Հայկազ (1899-), Ҫerazyan (Չերազեան) Amira sülalesinden,tenor.
- Ҫeraz Kasbar (Չերազ Գասպար), hukukçu.
- Barsamyan Asadur (Պարսամեան Ասատուր 1860-1897), hukukcu, avukat, 1897 katliamlarında annesi Armenuhi Barsamyan (Արմենուհի Պարսամեան) Beryan (Պէռեան) doǧumlu, kızı ve torunları șehit edilirler.
- Umed Boǧos Beyzad (Ումէտ Պողոս Յովհաննէս Պէյզատ), Andonyan Minas Amira’nın (Անտոնեան Մինաս Ամիրա) torunu. Sultan Hamit ve Sultan Aziz tarafından saray ressambașısı makamına getirilir.


Amira Mikayel Pișmișyan, Așod Yergat, Azadyan Toros – yazar, Arpiar Arpiaryan, Yevpime (Anayis) Avedisyan, Minas Ҫeraz, Arșag Ҫobanyan,


Merujan Barsamyan, Mgrdiç Barsamyan, Hayk Andonyan, Vahram Yeretsyan, Barsumyan kardeșler, Asadur ve Krikor, Harutyun (Artin) Amira Yerganyan, Papazyan Ailesi

.../...
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Dernière édition par mafilou le Mer 22 Avr 2015 - 19:39; édité 5 fois
Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Mer 22 Avr 2015 - 17:52
MessageSujet du message: Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi
Répondre en citant

Agn (Eǧin – Kemaliye) ve Abçuǧa’da (Abçeh – Abçay) șehit edilen papaz ve din adamları :
 
http://www.arak29.am/
 
Անունը
 Վիլաեթ
Սանջակ
Դավանանք
Ճակատագիր

 
Անգլերեն
 
 
Հայերեն
Fr. Yevakr Kalayjian
Kharpert
Kharpert, Akn, Kamrkap village
Apostolic
Martyr
Born 16.06.1866 in Anjrdi; baptismal name - Hovhannes; studied in Anjrdi; ordained 21.11.1900 in Church of Kamrkap; pastor at the Church of the Holy Mother of God.
Եւագր Քհն. Գալայճեան
Խարբերդ
Ակն, Կամրկապ
Առաքելական
Նահատակ
Ծն. 16.06.1866-ին Անջրդիում, աշխրհ. անունը` Յովհաննէս, ուսանել է Անջրդիում, ձեռնադր. 21.11.1900-ին Կամրկապի եկեղեցում: Հովուել է Սբ. Աստուածածին եկեղեցում:

 
Անգլերեն
 
 
Հայերեն
Fr. Krikor Kalayjian
Kharpert
Kharpert, Akn, Karushla village
Apostolic
Deportee - Martyr
Born 30.10.1843 in Apuchekh; baptismal name - Mardiros; studied at Varag School in Apuchekh; ordained 17.07.1877 by Bishop Krikor Der-Boghosian; pastor at the Church of the Holy Mother of God.
Գրիգոր Քհն. Գալայճեան
Խարբերդ
Ակն, ԿԿարուշլայ
Առաքելական
Գաղթական-նահատակ
Ծն. 30.10.1843-ին Ապուչեխում, աշխրհ. անունը` Մարտիրոս, ուսանել է Ապուչեխի Վարագայ դպրոցը, ձեռնադր. 17.07.1877-ին Գրիգոր Եպս. Տէր-Պօղոսեանի կողմից Պոլսում: Հովուել է Սբ. Աստուածածին եկեղեցում:

 
Անգլերեն
 
 
Հայերեն
Fr. Aliksan Aliksanian
Kharpert
Kharpert, Akn, Lichk village
Apostolic
Martyr
Born 21.07.1874 in Apuchekh; baptismal name - Aliksan; ordained 06.03.1906 by Bishop Drtad Balian in a church in Lichk; pastor at the Church of the Holy Mother of God and the Church of the Holy Cross.
Ալիքսան Քհն. Ալիքսանեան
Խարբերդ
Ակն, Լիճք
Առաքելական
Նահատակ
Ծն. 21.07.1874-ին Ապուչեխում, աշխրհ. անունը` Ալիքսան, ձեռնադր. 06.03.1906-ին Տրդատ Եպս. Պալեանի կողմից Լիճքի եկեղեցում: Հովուել է Սբ. Աստուածածին եւ Սբ. Խաչ եկեղեցիներում:

 
Անգլերեն
 
 
Հայերեն
Fr. Avedis Paluian
Kharpert
Kharpert, Akn, Binkian or Benka village
Apostolic
Martyr
Born 01.09.1860 in Binkian; baptismal name - Melkon; studied in Binkian; ordained 15.03.1906 by Bishop Drtad Balian inConstantinople; pastor at Holy Church of the Three Youths, the Church of the Holy Archangel and the Church of the Holy Mother of God.
Աւետիս Քհն. Բալուեան
Խարբերդ
Ակն, Բինկեան կամ Բենկա
Առաքելական
Նահատակ
Ծն. 01.09.1860-ին Բինկեանում, աշխրհ. անունը` Մելքոն, ուսանել է Բինկեանում, ձեռնադր. 15.03.1906-ին Տրդատ Եպս. Պալեանի կողմից Պոլսում: Հովուել է Սբ. Հրեշտակապետ, Սբ. Աստուածածին եւ Սբ. Երեք Մանկունք եկեղեցիներում:

 
Անգլերեն
 
 
Հայերեն
Fr. Bedros Kasian
Kharpert
Kharpert, Akn
Apostolic
Martyr
Born 24.03.1866 in Akn; baptismal name - Harutyun-Zareh; studied at Mesrobian School in Akn; ordained 27.11.1905 by Bishop Bedros Tahmizjian in St. Gevorg Church in Akn; ordained as Archpriest 22.05.1913 by Abp. Hovhannes; vicar of Akn.
Պետրոս Ա. Քհն. Գասեան
Խարբերդ
Ակն
Առաքելական
Նահատակ
Ծն. 24.03.1866-ին Ակնում, աշխրհ. անունը` Յարութիւն-Նարեհ, ուսանել է Ակնի Մեսրոպեան դպրոցում, ձեռնադր. 27.11.1905-ին Պետրոս Եպս. Թահմիզճեանի կողմից Ակնի Սբ. Գեւորգ եկեղեցում: 22.05.1913-ին Յովհաննէս Արքեպս.-ի կողմից ստացել է աւագութեան տիտղոս: Եղել է Ակնի առաջնորդական տեղապահ:

 
Անգլերեն
 
 
Հայերեն
Fr. Mushegh Der-Boghosian
Kharpert
Kharpert, Akn, Holy Mother of God Tagh
Apostolic
Deportee - Martyr
Born 05.04.1835 in Akn; baptismal name - Harutyun; studied at Narek School in Akn; ordained 21.11.1879 by Bishop Yeznig Apahuni.
Մուշեղ Քհն. Տէր-Պողոսեան
Խարբերդ
Ակն, Սբ. Աստուածածին թաղ
Առաքելական
Գաղթական-նահատակ
Ծն. 05.04.1835-ին, Ակնում, աշխրհ. անունը` Յարութիւն, ուսանել է Ակնի Նարեկեան դպրոցում, 21.11.1879-ին ձեռնադր. Եզնիկ Եպս. Ապահունու կողմից:

 
Անգլերեն
 
 
Հայերեն
Fr. Hovhannes Tertsagian
Kharpert
Kharpert, Akn, Holy Mother of God Tagh
Apostolic
Martyr
Born 05.11.1831 in Akn; baptismal name - Avedis; ordained 02.09.1862 by Bishop Harutyun.
Յովհանես Ա. Քհն. Դերձակեան
Խարբերդ
Ակն, Սբ. Աստուածածին թաղ
Առաքելական
Նահատակ
Ծն. 05.11.1831-ին Ակնում, աշխրհ. անունը` Աւետիս, ձեռնադր. 02.09.1862-ին Յարութիւն Եպս.-ի կողմից:

 
Անգլերեն
 
 
Հայերեն
Fr. Ardashes Papazian
Kharpert
Kharpert, Akn, Ap-Jugha or Apuchekh village
Apostolic
Martyr
Born 02.02.1867 in Kamrkap; baptismal name - Maghakia; studied in Aramian School in Kamrkap; ordained 05.03.1906 by Bishop Drtad Balian; pastor in village of Apuchekh.
Արտաշէս Քհն. Փափազեան
Խարբերդ
Ակն, Ապ-Ջուղա կամ Ապուչեխ
Առաքելական
Նահատակ
Ծն. 02.02.1867-ին Կամրկապում, աշխրհ. անունը` Մաղաքիա, ուսանել է Կամրկապի Արամեան դպրոցը, ձեռնադր. 05.03.1906-ին Տրդատ Եպս. Պալեանի կողմից: Հովուել է Ապուչեխ գիւղում:


.../...
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Mer 22 Avr 2015 - 17:56
MessageSujet du message: Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi
Répondre en citant

.../...

Dip notlar :

(1) – Erzincan, (Yerzınka – Yerez – Yeriza - Yerizavan - Arzınka - Երզնկա – Երիզա - Երիզավան – Éguéghia - Ерзнка
(2) - Agn (Ակն – Հ. Ղ. Ալիշան –Alișan 1546 tarihli yazısında), Aghen, , Eğin, Էգին, Kemaliye, Քեմալիե, Marındunig, Մարընտունիկ, Մայր Տիւրիկ =Տիրուհի, Մայրընտունիկ, Մայր ընտանիք, Agin (Ակին, Աքին 1646 tarihli hatıratta)
(3) – Justinianus hükümdarlıǧı döneminde ‘Üçüncü Hayk’ (Փոքր Հայքի Երկրորդ Հայք (ըստ Հուստինիանոսի վարչական վերափոխման՝ Երրորդ Հայք նահանգի մեջ :
(4)- Մարընտունիկ, Մարնտունիկ, Մարնտուրիկ, Մարն տուրիկ, Մայրն տիրուհի
(5) - Kamus ül-Alam’da Eǧin’e ilișkin olarak șunlar yazılmaktadır: “Daǧlık arazisine karșın, bol meyve yetișmektedir. 1 rüșdiyesi, 1 Ermeni kilisesi vardır. Kasabanın 10.000’e yakın nüfusu vardır. Arapkir Bucaǧı ve köyleriyle birlikte nüfusu 36.000’i bulur. Bu nüfusun, çoǧunluǧu Ermeni olmak üzere 10.000 kadarı Hıristiyan, geri kalanı ise, çoǧunluǧu Türk olmak üzere Müslümanlar’dır. Müslümanlar’ın geriye kalan kısmını ise Kürt așiretler olușturmaktadır.”
(6)-‘Hay-horomlar’ (Հայ-Հորոմ)veya ‘Dzes’ler (Ծայթ, Ծայդ, Ծաթ). Komșu Dürige (Divriǧi – Տրիւիկէ, Տիւրիկէ) Rumları saldırıları sonucu bir kısım Ermeniler, din ve dillerini muhafaza etmelerine raǧmen Rumluǧu kabul ederler; daha sonra Geyve’ye göç ederler. Հնութիւնք Ակնայ, Յ. Կ. Ճանիկեան, Թիֆլիս 1895 ( Hnutünk Agna, H. G. Canigyan, Tiflis 1895. ) s. 8-9-10
(7)- Kemaliye ilçesine baǧlı köylerin eski ve yeni isimleri:
Merkeze Baǧlı Köyler:
Pegir - Sırakonak
Apçaǧa - Apçaǧa
Gerușla - Yuva
Gemurgap - Toybelen
Ergü - Ergü
Hapanos - Kozlupınar
Hapanosekrek - Yeșilyurt
Çanakçı - Çanakçı
Bizmișan - Gözaydın
Aǧıl - Aǧıl
Yeniköy (*)
Dilli - Dilli
Abrenk - Harmankaya
Navrel - Gümüșçeșme
Aǧıllar (*)
Çatlı (*)
Merekler (*)
Sandık - Sandık
Venk - Yaka
Șırzı - Esertepe
Șırzıekrek - Dallıca
Aǧrik - Güldibi
Salihli - Salihli Venkaǧa - Ulaș (*)
Miçingah - Karakoçlu
Mușaka - Kocaçimen
Pedigan - Çaldere
Gecegü - Kabataș
Geșo - Yeșilyamaç
Șıhsor - Bașarı
Cancik - Yayladamı
Vengük - Arslanova
Tama - Dolunay
Hüdü - Tuǧlu
Halmüge - Aksöǧüt
Bașpınar bucaǧına baǧlı köy ve mezralar:
Bașvartinik - Bașpınar
Bașekrek - Subașı
Hınsor - Yeșilyayla
Persor - Esence
Miçingah - Kavacık
Kercini - Günyolu
Konsar - Kutluca (*)
Rabat - Ekindere (*)
Hastesi - Yıldızlı
Kürtler - Șahinler
Ehnesor - Armaǧan
Mansavut - Balkırı
Dralor - Avcı
Tırnik - Buǧdaypınar
Deǧirmendere (*)
Y.Barasor - Yukarı Umutlu
A.Barasor - Așaǧı Umutlu
Barasorülya - Bașbaǧlar
Dutluca bucaǧına baǧlı köy ve mezralar:
Așutka - Dutluca
Y.Kindir - YukarıYuvacık (*)
A.Kindir - Așaǧı Yuvacık (*)
Ocak - Ocak
Eǧinik - Akçiçek (*)
Kızılçukur - Kızılçukur (*)
Tarhanik - Efeler
Öșneden - Kekpınarı
Holu - Kușak
Çit - Çit
Hinge - Boylu
Pat - Adak
Sosik - Akçalı
Ençiti - Topkapı
Mașkir - Çakırtaș
Karapınar - Karapınar
Hulmin - Konacık
Ehnesik - Salkımlı (*)
Gücü - Kıyı (*)
Horuç - Yazmakaya
Mendürgü - Kıșlacık
Taftı - Demir
Sink - Çat
(8) - Apçağa, Abuçekh, Abçekha, Aboutcher, Aboutchekh, Abuçeh, Ebiçekhu, Ebiçekhui, Էպիչեխու, Էպիչեխուի, Էպուչեխ,Էպիչէխու, Էպչաղա, Էպճաղա, Էպջաղա, Էփուխեզ, Ապուչուղա, Ապուչեխ, Ապուչէխ, Ապչեխ, Ապուչեղ, Ապուշեղ, Ապ-Ջուղա, Ապա-Ջուղա, Ap-Jugha , Ebçaǧa, Abçuǧa, Abuçekh, Abçay
1770’den kalma bir belgeden köyün kurulușu :

Քեչյան Ա., Ակն և սւկնցիք, Փարիզ, 1952 Ek, 214-215 sayfalar
(9)- Ս. Աստուածածին Եկեղեցի, Օրթագիւղ
http://www.turkiyeermenileripatrikligi.org/site/hy/ս-աստուածածին-եկեղեցի-օր…
Հասցէ : (Cibinlik Sok. No: 5, 34347 Ortaköy)
Այս եկեղեցին առաջին անգամ 1665ին Սուրբ Կիրակոս անուամբ յիշատակուած է։ Կը պատկանէր Ակնէն եւ անոր ենթակայ Ապուչեխ գիւղէն գաղթած հայերուն, որոնք Օրթագիւղ հաստատուած էին։ Այդ թուականներուն եկեղեցին մատուռ մըն էր, ապա 1725ին վերաշինուեցաւ Յովհաննէս Կոլոտ Պատրիարքի օրով եւ իր կողմէ ալ անուանուեցաւ Սուրբ Աստուածածին։ Բացումը կատարուեցաւ, Կարապետ Ուլնեցի Կաթողիկոսի ձեռամբ, որ Պոլսոյ Աթոռանիստ Մայր Եկեղեցւոյ մէջ 1726ին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս օծուած էր։
Յետագային՝ 1825ին, փայտաշէն եկեղեցիին տեղ քարաշէն նոր եկեղեցի մը կառուցուեցաւ։ Ձեղունի կեդրոնին զետեղուած է գեղատեսիլ սրբագանդակ վարդեակ մը, ուրկէ կախուած է խիստ յատկանշական ու գեղեցիկ ջահը։ Ունի երկաթեայ ձողերով շինուած զանգակատուն մը։ Աջ կողմը ունի Սուրբ Ստեփանոսի մատուռը, իսկ ձախին՝ Սուրբ Երրորդութիւն մատուռը։ Մկրտութեան աւազանին շինութիւնը աւարտած է 1824ին։
Եկեղեցին յետ երկարատեւ հիմնական նորոգութեան պաշտամունքի վերաբացուեցաւ 2012 թուականին ձեռամբ՝ Պատրիարքական Ընդհանուր Փոխանորդ Բարձր. Տ. Արամ Ս. Արքեպիսկոպոսի։
(10)- Seloz, Sevlevz - ՍԵԼՈձ, Ս և լ և զ, հայաբնակ գյուղ՜ավան Թուրքիայում, Բուրսայի վիլայեթում, Նի- կիո լճից հարավ, Սելոզ գետի վերին հո¬ սանքի շրջանում, բլրոտ տեղանքում։ XVII դ․ հիմնադրել են ջալալիների աս¬ պատակությունների հետևանքով Արևմըտ- յան Հայաստանի Ակնա գավառի Ապուչեխ գյուղից գաղթած հայերը։ Առաջին հա¬ մաշխարհային պատերազմի նախօրեին ուներ մոտ 10 հզ․ հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին հիմնականում ձիթապտղի, ծխախոտի մշակությամբ, մետաքսի արտադրությամբ"․ Ունեին 12 ձիթհան, մետաքսաթելի 6 ար¬ հեստանոց։ Գյուղում կար երկու վարժա¬ րան՝ արական (Սահակ-Մեսրոպյան, 600 աշակերտ) և իգական (Հռիփսիմյան, 200 աշակերտուհի)։ Ս-ի կենտրոնում էր գտնը- վում Ս․ Հրեշտակապետ եկեղեցին։ Բնա¬ կիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915-ին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Մոտ 6 հզ․ հայ 1918-ին վերադարձել է Ս․, 1919—22-ի հույն-թուրք․ պատերազմի ժամանակ կազմակերպած ինքնապաշտ¬ պանության ջոկատներով դիմադրել գյուղն ասպատակող թուրք, հրոսակներին, ապա ստիպված տարագրվել։ Հունաստանում, Բուլղարիայում, Ֆրանսիայում և այլուր հանգրվանած մոտ 4 հզ․ սելոզցիների զգա¬ լի մասը հետագայում ներգաղթել է Սովե¬ տական Հայաստան։ Սփյուռքում մնացած¬ ները հիմնել են «Արևելք» հայրենակցա¬ կան միությունը։ Ծագումով Ս-ից են գրող և գրականագետ Հ․ Օշականը, ֆրանսա¬ հայ նկարիչ ժանսեմը, բուլղարահայ վի¬ րաբույժ Ա․ Տերեճյանը և ուրիշներ։ Զ․ Ղասաբ յան․ http://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Ar…
(11)- David George Hogarth, 1911 Encyclopædia Britannica
(12)- Gamargab veya Gamırgab köyü (Կամրկապ): 1.133 Ermeni 2 Kilise Surp Astvadzadzin ve Surp Kevork ile Aramyan-Sandkhtyan isminde 1 karma okula sahiplerdi.
Penga-Pingyan köyü (Բինկյան): 877 Ermeni, Surp Astrvadazdzin, Surp Hreșdagabed ve Yerek Mangunk isminde 3 Kilise Mesropyan ve Nuneyan isminde 2 Okul
Liçk köyü (Լիճք): 507 Ermeni , Surp Astvadzadzin isminde 1 Kilise ve 1 Okul
Narver köyü (Նարվեր): 191 Ermeni Surp Minas isminde 1 Kilise ve 1 Okul
Vank köyü (Վանք): 180 Ermeni Surp Kevork isminde Bir Kilise ,Surp Sarkis isminde 1 șapel ve 1 Okul
Dzorak köyü (Ձորակ):170 Ermeni , 1 kilise ve 1 okul
Șırzu köyü (Շրզու): 138 Ermeni, 1 kilise ve 1 okul
Mușeǧgan köyü (Մուշաղկա): 62 Ermeni, 1 kilise ve 1 okul
(13)- Paghisyan …sayfalar : 62, 159, 235, 298, 315, 344.
(14)- 1908 yılında Erzurum’da șehit edilir http://hy.radiovaticana.va
(15)-


.../...
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Dernière édition par mafilou le Sam 25 Avr 2015 - 22:23; édité 1 fois
Revenir en haut
Contenu Sponsorisé






MessagePosté le: Aujourd’hui à 05:19
MessageSujet du message: Erzincan - Kemaliye (Ağın, Eğin) Ilçesi - Abuçeh Köyü Surp Nışan Ermeni Kilisesi

Revenir en haut
Montrer les messages depuis:   
Armenian on web Index du Forum -> D'hier à nos jours - Երեկ և այսօր - Dünden bugüne -> Les églises de l'Arménie Occidentale Toutes les heures sont au format GMT + 1 Heure
Poster un nouveau sujet   Répondre au sujet Aller à la page: 1, 2  >
Page 1 sur 2
Sauter vers:  

 



Portail | Index | Créer un forum | Forum gratuit d’entraide | Annuaire des forums gratuits | Signaler une violation | Conditions générales d'utilisation
phpBB
Template by BMan1
Traduction par : phpBB-fr.com