Welcome Guest: S’enregistrer | Connexion
 
FAQ| Rechercher| Membres| Groupes
 
Yetim Ermeni çocuklarının akibeti ...
 
Poster un nouveau sujet   Répondre au sujet
Armenian on web Index du Forum -> Le Génocide Arménien - Հայկական Ցեղասպանութիւն - 1915 Ermeni Soykırımı -> Soykırım maduru Ermeni yetim çocuklar - Les enfants victimes du Génocide
Sujet précédent :: Sujet suivant  
Auteur Message
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Mer 24 Aoû 2011 - 01:56
MessageSujet du message: Yetim Ermeni çocuklarının akibeti ...
Répondre en citant

Yetim Ermeni çocuklarının akibeti ...

Yetim Ermeni çocuklarının akibeti merak konusu olmuştur. Ne var ki sadece resmedilen bu yetimlerin sayısı bile çok fazla olmuştur. Tüm eziyete rağmen hayat tutunmaya çalışan yetimliğe mahkûm olan bu çocukları, çaresiz, umutsuz ve korkulu analar, babalar yavrularını yetim birakmanin derin acisiyla ölemediler bile. Bu, tüyler ürpertici insanlık acısıdır; Տէրն Աստուած բրկէ մեզ :1909 Adana olayından 1922 yılına kadar geçen süreçte Anadolu coğrafyasında yetim kalan çocuklar önemli sayıda idiler. Yollarda talan edilen bu çocuklardan arta kalanlar, başta Amerikan AGBU ve diğer kurum ve özel kişiler, yetimhaneler, kamplar, bakımevleri vs... oluşturarak yaşamalarını sağladılar. Onları minnet ve saygı ile anıyoruz..

_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Dernière édition par mafilou le Dim 15 Sep 2013 - 23:05; édité 1 fois
Revenir en haut
Publicité






MessagePosté le: Mer 24 Aoû 2011 - 01:56
MessageSujet du message: Publicité

PublicitéSupprimer les publicités ?
Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Lun 13 Fév 2012 - 05:36
MessageSujet du message: Yetim Ermeni çocuklarının akibeti ...
Répondre en citant

Armenian woman kneeling beside dead child in field "within sight of help and safety at Aleppo"



Title: [Syria - Aleppo - Armenian woman kneeling beside dead child in field "within sight of help and safety at Aleppo"]
Date Created/Published: [no date recorded on caption card]
Medium: 1 photographic print.
Reproduction Number: LC-USZ62-48100 (b&w film copy neg.)
Rights Advisory: No known restrictions on publication.

Call Number: LOT 10898 [item] [P&P]
Repository: Library of Congress Prints and Photographs Division Washington, D.C. 20540 USA
Notes:
Photo by Near East Relief (for Armenian refugees).
Title and other information transcribed from unverified, old caption card data and item.
George Grantham Bain Collection (Library of Congress).
Collections:
Bain Collection
Bookmark This Record:
http://www.loc.gov/pictures/item/2006679122
/
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Dim 15 Sep 2013 - 23:16
MessageSujet du message: Yetim Ermeni çocuklarının akibeti ...
Répondre en citant

Հայ Ժողովուրդի Ցեղասպանութեան Որբերը, Որբանոցները Եւ… Որբաշխարհը

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ
April 23rd, 2013
http://asbarez.com




Թուրքը 1894-1899 ժամանակաշրջանի բոլոր հայկական գաւառներուն մէջ կազմակերպեց հայկական ջարդեր՝ մասամբ մը խնայելով հայ մանուկները եւ կիները: Սակայն 1915ի ջարդերուն, հայասպան թուրքը յայտարարած էր՝ «Չխնայել մանուկները, նոյնիսկ օրօրոցներու մէջ գտնուող անմեղները», այն համոզումով, որ պէտք էր բնաջնջել հայ ազգը իր ամբողջութեանը մէջ:
Հայկական Ցեղասպանութեան ընթացքին հայ մանուկները ենթարկուեցան զանազան տեսակի ողբերգութիւններու եւ հրէշային բռնարարքներու՝ սպաննութիւն, խեղդամահութիւն, ջրահեղձութիւն, ողջակիզում, քիմիական նիւթերով թունաւորում, բաղնիքներու մէջ տաք շոգիով շնչահեղձութիւն, ողջ-ողջ թաղում, սովամահ, ջրազրկումով մահ, բռնաբարում, պղծում, տղոց միասեռական բռնի յարաբերութիւն, արեւանգում, հրապարակային աճուրդով վաճառք, հոգեկան եւ մտային մնայուն խանգարումներ եւ վերջապէս՝ որբացում ու իսլամացում:
Հայկական Ցեղասպանութեան որպէս հետեւանք, յառաջացաւ հարիւր հազարաւոր հայ որբերու բանակ մը, որ կորսնցնելէ ետք իր ծնողքը եւ հարազատները, մաքառեցաւ մահուան դիմաց: Անոնք կրեցին տարագրութեան բոլոր դառնութիւնները: Անոնք տեսան տաժանակիր տառապանք, զրկանք եւ մահ: Անոնք եղան հայ պատմութեան ամէնէն դժբախտ սերունդը: Անոնք բոլորը որբացան, որովհետեւ հայու զաւակներ էին:
Ու այսպէս, մարդակեր թուրքին արիւնոտ ձեռքով ստեղծուեցաւ ՀԱՅ ՈՐԲԱՇԽԱՐՀը:

Գ. Կառվարենցի «Որբերը» բանաստեղծութիւնը՝ գրուած 1919ին, կը մարմնաւորէ «Հայ որբաշխարհ»ի հայ որբին իրավիճակը.

Ժամուն բակին՝ եղբայրագի՜ն առընթեր,
Մեծ ու պզտիկ ծալլապատի՜կ են նստեր:
Աւազներէն եկածներ են անոնք հոս.
Հիւր են եկեր, ունին վէրքեր ուղխինահոս:
Անոնց այլայլ, գերամռա՜յլ ճակտին վրայ
Դեռ հողմը հին անապատին կը սուրայ…
Կորսուածնե՜ր, կորզուածնե՜ր սեւ Դաւէն,
Աղջիկ ու մանչ՝ ցեղին կանաչ ապաւէն…
Թշնամին ժիտ անոնց վըճիտ թուշերուն՝
Հիւսեր է դրոշմ իր անողորմ փուշերուն:
Բիծեր կապոյտ, վիհեր՝ անքո՜յթ յաւերժի,
Որոնց վերեւ մէկ-մէկ արեւ վըրէժի…
Չեն բարբառիր, լոկ անյարիր կը նային
Սեւ ու խըռով աչւըներով երկնային:
Ու կը տոկան, ու կը խոկան, կը խոկա՜ն,
Թէ ե՞րբ պիտի լուսափթթի ապագան…

Հայ մանուկներու որբացումը տեղի ունեցաւ զանազան ձեւերով, պատճառներով եւ պայմաններու բերումով, այսպէս՝

1. Մայրեր ոչնչացան սպանութեամբ թուրքերուն կողմէ.
2. Հայ մայրեր հրացանի եւ խարազանի հարուածներուն տակ ստիպողաբար ձգեցին իրենց անմեղ մանուկները եւ առանձինն քալեցին գաղթականութեան գողգոթան.
3. Հայ մայրեր անձնասպան եղան՝ գետամահ ըլլալով: Անոնք կատարեցին այս արարքը, որպէսզի չենթարկուին արիւնարբու թուրքի արեւանգումին, բռնաբարումներուն եւ անպատուութեան:
4. Հայ մայրեր կամովին յանձնեցին իրենց զաւակները թուրք ընտանիքներու՝ սնունդի չգոյութեան պատճառով:
5. Հայ մանուկներ խլուեցան իրենց մայրերէն եւ տեղաւորուեցան թրքական որբանոցներու եւ թուրք ընտանիքներու մէջ, պետական հրամանագիրով.
6. Հայ մանուկներ արեւանգուեցան եւ վաճառուեցան հրապարակներու վրայ, բարբարոս թուրքերու կողմէ:

«Հայ որբաշխարհ»ը ապրեցաւ երեք հանգրուաններ.

ա. Ցեղասպանութեան առաջին շրջան՝ 1915-1919, երբ հայ ժողովուրդը տարագրուեցաւ եւ գաղթական դարձաւ զինք հիւրընկալող ասպնջական արաբական երկիրներու մէջ՝ Սուրիա, Լիբանան, Պաղեստին, Յորդանան եւ Իրաք:
բ. Զինադադարի շրջան՝ 1919-1922, երբ տեղի ունեցաւ հայ գաղթականներու վերադարձը Կիլիկիա՝ իրենց պապենական հողերը:
գ. Ցեղասպանութեան երկրորդ շրջան՝ 1922էն ետք, երբ հայ ժողովուրդը երկրորդ անգամ տարագրուեցաւ, տեսաւ գողգոթան եւ ապրեցաւ գաղթականութեան ամէնէն դաժան պայմանները:

Ա. Ցեղասպանութեան Առաջին Շրջան

Հայոց Ցեղասպանութեան առաջին շրջանին՝ 1915-1918, թուրքերը կազմակերպեցին հայ որբերու հաւաքը եւ իսլամացումը, որ տեղի ունեցաւ երկու մակարդակով.
ա. Պետական մակարդակով
Որբացած հայ մանուկներու հաւաքը կատարուեցաւ պետական հրահանգով: Հայկական ջարդերը կազմակերպող կեդրոնական մարմինները եւ ղեկավարները հրահանգեցին թուրք իսլամ ժողովուրդին եւ Թուրքիոյ բոլոր որբանոցներու թուրք պատասխանատուներուն՝ հաւաքել հայ մանուկները, պահել եւ մեծցնել զանոնք՝ հարստացնելու համար թուրք ազգը հայ մանուկներով, նկատի ունենալով անոնց ցեղային արժէքները: Պետական հրամանով եւ կարգադրութեամբ, հայ որբերը հաւաքուեցան եւ ղրկուեցան այնպիսի վայրեր, ուր հայու հետք չէր գտնուեր, որպէսզի հայ որբերը մեծնալով՝ ապագային հայու չհանդիպին:
Հաւաքուած հայ մանուկներուն մեծամասնութիւնը տեղաւորուեցաւ արդէն իսկ գոյութիւն ունեցող թրքական որբանոցներու եւ նոր հաստատուած որբանոցներու մէջ, իսկ մաս մըն ալ՝ թուրք ունեւոր ու աղքատ ընտանիքներու մօտ: Պետութիւնը նոյնիսկ նիւթապէս օգնեց թուրք տկար ընտանիքներուն, որպէսզի անոնք կարենան պահել եւ իսլամացնել հայ որբերը:
Թրքական որբանոցներուն մէջ թուրքերը դիմեցին ամէն միջոցի՝ հայ որբերը իսլամացնելու եւ ձուլելու թուրք ազգին մէջ:
բ. Ժողովրդային մակարդակով



Թուրք ընտանիքներ, որպէս բարեգթութիւն, որբացած հայ մանուկները հաւաքեցին եւ պահեցին իրենց տուները: Սակայն, անոնք այս արարքը ըրին զուտ տնտեսական նկատառումներով՝ օգտագործել հայ մանուկները որպէս անվճար ծառաներ եւ սպասաւորներ, ինչպէս նաեւ վաճառել զանոնք մեծահարուստ թուրք ընտանիքներու:
Հայ որբերու իսլամացումը տեղի ունեցաւ յատուկ դասընթացքներով եւ ծիսական արարողութիւններով, ինչպէս՝ հայ անուններու թրքացում, տղոց թլփատում եւ իսլամ կրօնքի ուսուցում:
Հայոց Ցեղասպանութեան առաջին տարիներուն, մինչեւ 1918, գաւառներու մէջ ալ հազարաւոր հայ որբեր բռնաբարուեցան եւ իսլամացան: Այս որբերը խումբ առ խումբ Պոլիս փոխադրուեցան եւ տեղադրուեցան թրքական որբանոցներու մէջ, կամ ալ որդեգիր տրուեցան Պոլսոյ հարեմներուն: Հազարաւոր հայ որբեր մնացին թրքական երկսեռ որբանոցներու մէջ, Պոլիս եւ իր շրջակայքը, Մերտին, Ուրֆա, Տիարպեքիր, Կեսարիա, Հալէպ եւ Լիբանան:
Կիլիկիոյ բոլոր շրջաններուն մէջ հազարաւոր որբեր ապրած են թուրքերու տուները: Ուրֆայի ամբողջ շրջակայքը՝ Ուրֆա քաղաքը, Պերեճիք, Սուրուճ, Ռաս ուլ Այն, Ռաքքա, Վերամշեհիր, Սեւերեկ եւ Սամսոն, 40,000ի շուրջ հայ որբեր եւ դեռատի հարսեր գտնուած են իսլամ տուներու մէջ: Հարիւրաւոր որբեր նոյն ձեւով ապրած են Շապին-Գարահիսարի թուրք ընտանիքներու մօտ:
Շատ աղբիւրներ կը վկայեն, թէ թրքական որբանոցներու եւ թուրք ընտանիքներու մէջ գտնուած են յիսուն հազարի շուրջ հայ որբեր:
1917ին, Ռուսիոյ ներքին յեղափոխութենէն ետք, Հայաստան հասած են շուրջ 40,000-45,000 որբեր:
Խարբերդի մէջ Գերման տոքթ. Էհմայի որբանոցին մէջ փրկուած են 1000ի շուրջ հայ որբեր:
Մարաշի մէջ ամերիկեան եւ անգլիական հոգատարութեան տակ մնացած են 700 որբեր, իսկ Ազգային որբանոցի 300 որբերը խնամուած են անգլիական հոգատարութեամբ:

Սեբաստիոյ որբանոցին մէջ պահուած են 900 հայ որբեր:
850 հայ որբեր՝ Իրաքի Պաքուպա որբանոցին մէջ:
Միջագետքի մէջ որբերու հաւաքման կեդրոն դարձած են Պաղտատը, Մուսուլը, Մերտինը եւ Ուրֆան: Հարիւրաւոր որբեր պատսպարուած են Պաղտատի մէջ:
Մուսուլի մէջ 1000 որբերու խնամատարութիւնը հոգացած են անգլիական բարեսիրական կազմակերպութիւններ:
Ուրֆայի տարածքին, Ամերիկեան նպաստամատոյցը իր որբանոցներուն մէջ պահած է շուրջ 1900 հայ որբ, իսկ Փերերու որբանոցին մէջ՝ 122 որբ:
Թալասի մէջ 200 որբեր մնացած են ամերիկացիներու հոգատարութեան տակ:
Մեծ թիւով հայ որբեր պատսպարուած են Զուիցերիոյ հայասէր ընկերութեան, Դանիոյ հայասէր ընկերութեան եւ անգլիական Լորտ Մէյըրզ Ֆոնդ ընկերութեան որբանոցներուն մէջ:

Բ. «Հայ Որբաշխարհ»ի Երկրորդ Հանգրուան

Այս հանգրուանը սկսաւ զինադադարի համաձայնութեամբ, 1918 Նոյեմբերին: Այս համաձայնութեան որպէս արդիւնք՝ հայ գաղթականներու զանգուածային վերադարձ տեղի ունեցաւ մասնաւորապէս Սուրիայէն, Լիբանանէն եւ Պաղեստինէն: Հայ ժողովուրդը վերադարձաւ իր քաղաքը, գիւղը եւ տունը:
Այս հանգրուանը յատկանշուեցաւ հայ ժողովուրդի վերապրող սերունդին վճռական որոշումով՝ սեփական ճիգով, ռւժականութեամբ, ու ազգային նախանձախնդրութեամբ տէր կանգնելով հայ գաղթականներուն եւ որբերուն:
Թէոդիկի 1921ի «Տարեցոյց»ին մէջ Յ. Տէր Յակոբեանի սիրտէն բխած հետեւեալ տողերը կը մարմնաւորեն առնուած որոշումին ոգին.
«Որբերը իրաւատէրերն են ոչ միայն գուրգուրալի սրտահոգութեան մը, այլեւ երկաթեայ լուծը կը դնեն մեր վիզին՝ տեւական ու հաստատ կամեցողութեամբ մը զանոնք կեանքին պատրաստելու»:
Որբահաւաքի աշխատանք տարուած է ամէն կողմ՝ հայկական հին եւ նոր որբանոցներու կազմակերպումով: Հայ ժողովուրդին օգնութեան փութացած են գերմանական, անգլիական, ֆրանսական շատ բարեսիրտ եւ խղճամիտ բարեսիրական կազմակերպութիւններ եւ մանաւանդ՝ Ամերիկեան նպաստամատոյցը: Հայ որբերը հաւաքուած են Պոլսոյ, հայկական գաւառներու, Հայաստանի, Սուրիոյ, Լիբանանի եւ Յունաստանի հարիւրաւոր հայկական որբանոցներու մէջ: Այս կապակցութեամբ ուշագրաւ է Պոլսոյ մէջ տարուած աշխատանքը: Պոլսահայութիւնը զինադադարէն անմիջապէս ետք, ազգային նախանձախնդրութեամբ ձեռք երկարած է «Հայ որբաշխարհ»ին՝ տեսնելով հազարաւոր անտէր հայ որբերու սրտաճմլիկ իրավիճակը:
Կազմուած են թաղային որբահաւաքի յանձնախումբեր Պոլսոյ եւ անոր շրջակայքը գտնուող հայահոծ կեդրոններու մէջ: Առաջին վեց ամիսներուն, Պոլսոյ մէջ եւ անոր շրջակայքը գործած են 20 հայկական որբանոցներ՝ շուրջ 2000 որբերով, որոնք հաւաքուած են թուրք ընտանիքներէ եւ թրքական որբանոցներէ: Որբահաւաքի աշխատանքը աւելի լաւ հունի մէջ դնելու մտահոգութեամբ ծնունդ առած է Պոլսոյ «Ազգային խնամատարութիւն»ը՝ 15 Մայիս 1919ին: Անոր տնօրէն նշանակուած է Մաթէոս Էպլիղաթեանը, որ նկարագրած է այդ օրերու կացութիւնը՝ ըսելով. «Պոլիս թափած էին մերկ եւ բոկոտն հայ գաղթականներու բազմութիւններ, նաեւ լեռներէ, ձորերէ, թրքական տուներէ ու որբանոցներէ հաւաքուած բազմահազար որբեր»: Ազգային խնամատարութիւնը շատ լուրջ աշխատանքի ձեռնարկած է՝ կանոնաւորելու համար որբահաւաքի աշխատանքը եւ տնտեսելու հայկական որբանոցները:
Ուստի, Ազգ. խնամատարութիւնը աշխարհի չորս ծագերուն տարտղնուած հայութեան համար դրամահաւաքի կոչ ըրած է՝ ըսելով. «Տո՛ւր ուրեմն, հայ ժողովուրդ, քանի հրամայողական է պահանջը, տո՛ւր լումադ, եւ լիաբուռն տուր այս անգամ՝ չափելով մեծութիւնն աղէտին: Մարելու վրայ եղող կանթեղին իւղ լեցնել մը պիտի ըլլայ քուկդ, հա՛յ ժողովուրդ, կանթե՛ղ, որ հայուն ապագայ արեւն է անկասկած: Վասնզի հայ մանուկը ապագան է հայութեան, եւ ապագան՝ յուսածիծաղ»:
Այս կոչին միացած է Տաճկաստանի հայ յարանուանական երեք հոգեւոր պետերուն կոչը.
«Մենք կու գանք աւելցնել, թէ անպատսպար մնացած 70,000 որբեր եւ 500,000 գաղթականներ անմիջական խնամքի եւ ձեռնտուութեան պէտք ունին: Լիայոյս ենք, որ ամէն անհատ անտեղիտալի պարտք մը պիտի սեպէ բուխսիրտ նպաստի յօժարափոյթ իր մասնակցութիւնը բերել՝ ընդունելով մեր օրհնութեանց հետ՝ տառապահիւծ կարօտեալներու խորին շնորհակալիքը»:
Այս առնչութեամբ, Թէոդիկ իր «Տարեցոյց»ին մէջ կ՛արձանագրէ իր կոչը՝ վերապրող եղբայրներուն եւ քոյրերուն.
«Ո՛վ դուք, որ բռնի որբութիւնը չապրեցաք եւ անոր հետ՝ մահատագնապ թշուառութիւնը, ակնա՛րկ մը ձգեցէք սա խմբանկարներուն վրայ, համոզուելու համար, թէ որբախնամ հաստատութիւնները ի՛նչ հրաշքներ կը գործեն, եթէ մինչեւ վերջ ձեր լուման չզլանաք անոնց օգտին»:
Կատարուած է ժողովրդային սիրայօժար մեծ հանգանակութիւն՝ հասնելու համար որբահաւաքի ծովածաւալ պէտքերուն: Հայ ժողովուրդը գերագոյն զոհողութեամբ գործած է ինքն իր ճիգով դարմանելու իր ցաւերը, որբահաւաքի եւ որբախնամատարութեան պարտականութեան գծով: Վեց ամիսներու ընթացքին, հաւաքուած է 106,904 օսմանեան ոսկի:
Որբեր ընդունուած են մինչեւ 14 տարեկան հայ տղաք եւ աղջիկներ, որոնք կորսնցուցած են իրենց ծնողները եւ մնացած են անտէր եւ անօգնական: Հայ որբեր հաւաքուած են թուրք ընտանիքներէ եւ թրքական որբանոցներէ: Այս աշխատանքը հանդիպած է թրքական բաւական խոչընդոտներու: Դիւրին չէ եղած որբահաւաքը, սակայն հայու կամքը յաղթահարած է կացութիւնը:
Թրքական որբանոցներու մէջ եւ թուրք ընտանիքներու մօտ գտնուող հազար-հազարաւոր հայ որբերէն, վեց ամիսներու ընթացքին, հաւաքուած է միայն 432 որբ: Պոլսահայ ընտանիքներ այս որբերէն որդեգրած են 111ը:

Հիմնուելով Մաթէոս Էպլիղաթեանի տեղեկագիրներուն վրայ՝ 1919ի Հոկտեմբերին, Պոլսոյ թաղերը եւ արուարձանները գտնուած են 25 հաստատութիւններ, ուր պատսպարուած են 2607 որբեր: Այս հաստատութիւններէն են՝
1. Վեց որբանոցներ 667 որբերով մատակարարուած են՝ ուղղակի Ազգային խնամատարութեան կողմէ.
2. Ինը որբանոցներ 1111 որբերով մատակարարուած են՝ խնամատարութեան ծախսով.
3. Տասը ինքնապահ որբանոցներ 829 որբերով մատակարարուած են՝ Ազգ. խնամատարութեան նիւթական եւ նիւթեղէն օժանդակութեամբ:

Դեկտեմբեր 1921ի տեղեկագրութիւններուն համաձայն՝ Պոլսոյ մէջ գտնուած են 5000է աւելի որբեր, Պոլսոյ զանազան որբանոցներու մէջ: Այս որբերէն 3000ը հաւաքուած են թուրքերու տուներէն:
Նշեալ հաստատութիւնները պարզ որբանոցներ չեն եղած: Այդ որբանոցներուն մէջ որբերուն տրուած է ուսում եւ կրթութիւն, բժշկական խնամք-դարմանում, ընկերային կեանք՝ մարզանք եւ խաղեր:
Պոլսոյ Ազգ. խնամատարութիւնը իր աշխատանքը տարածած է նաեւ ներքին գաւառները եւ Կիլիկեան շրջանները: Ամէն կողմ ստեղծուած են որբահաւաքի կեդրոններ եւ յանձնախումբեր: Հոկտեմբեր 1919ի տեղեկագրութիւններուն համաձայն՝ թրքական նահանգներու մէջ Ազգ. խնամատարութեան հոգատարութեամբ գործած են 20 որբանոցներ՝ 4932 որբերով՝ 3561 մանչ եւ 1371 աղջիկ: Այս որբանոցները հիմնուած են Իզմիթ, Պարտիզակ, Արմաշ, Պրուսա, Գաղատիա, Քեսկին, Գըրշեհիր, Էօզկատ, Պողազլեան, Աքտաղ-Մատէն, Կեսարիա, Սեբաստիա, Եւդոկիա, Ազիզիյէ, Խարբերդ, Մալաթիա, Ակն, Արաբկիր, Տիգրանակերտ եւ Օրտու:

Նոյն ժամանակաշրջանին, գաւառներու մէջ գործած են՝
1. Ամերիկեան նպաստամատոյցը, որուն հոգատարութեամբ գործած են 14 որբանոցներ՝ 10,827 որբերով, Պարտիզակի, Ատապազարի, Պրուսայի, Գոնիայի, Կեսարիոյ, Իզմիթի, Ատանայի, Հաճընի, Հալէպի, Սամսոնի, Տրապիզոնի, Կիրասոնի, Մարզուանի եւ Խարբերդի մէջ, իսկ Ուրֆայի մէջ՝ մէկ որբանոց 900 որբերով:
2. ՀԲԸՄը, որուն հոգատարութեամբ գործած են 7 որբանոցներ՝ 2463 որբերով, Հալէպի, Ատանայի, Տէօրթէօլի, Սիսի, Մարաշի եւ Խառնիի մէջ:
Մարաշի որբերուն թիւը 1918 թուականին հասած է 1000ի:
Զինադադարէն ետք, Կիլիկիոյ բոլոր շրջաններու եւ Պոլսոյ 41 հայկական որբանոցներուն մէջ գտնուած են 17,930 որբեր՝ հայկական խնամատարութեան տակ:
Ամերիկեան նպաստամատոյցի խնամատարութեան տակ պատսպարուած են 30,000 որբեր՝ Սուրիոյ, Լիբանանի եւ Յունաստանի որբանոցներուն մէջ, ինչպէս նաեւ 45,000-50,000 որբեր՝ Հայաստանի մէջ:
Դեկտեմբեր 1918ին, Պաղտատէն 500 որբեր ղրկուած են Եգիպտոսի Ազգ. միութեան: Որբերը հասած են Փոր Սայիտ նաւահանգիստը:
Հոկտեմբեր 1920էն սկսեալ, բոլոր գաւառներու որբանոցային խնամատարական հոգատարութիւնը ստանձնած է Ամերիկեան նպաստամատոյցը: Նոյն ձեւով փոխանցուած են նաեւ Զուիցերիոյ եւ Դանիոյ որբանոցներու, ինչպէս նաեւ Խարբերդի Գերման տոքթ. Էհմայի որբանոցի 1000 որբերը:

Գ. «Հայ Որբաշխարհ»ի Երրորդ Հանգրուան

Այս հանգրուանը սկսաւ Քեմալական շարժումի արշաւանքով, երբ վերջ դրուեցաւ Զինադադարին: Կիլիկիոյ հայութիւնը յուսախաբութեան մատնուեցաւ եւ տեղի ունեցաւ հայ ժողովուրդի երկրորդ մեծ Ցեղասպանութիւնը:



Փետրուար 1920ին տեղի ունեցաւ Մարաշի նահանջը, Մարտ 1920ին՝ Այնթապի հերոսամարտը, Յունիս 1920ին՝ Սիսի եւ Կարս-Բազարի պարպումը, Հոկտեմբեր 1920ին՝ Հաճընի նահատակութիւնը, Յունիս-Յուլիս 1921ին՝ Զէյթունի կոտորածը, իսկ նոյն տարուան Ապրիլէն-Դեկտեմբեր՝ Ուրֆայի կոտորածը:
Կիլիկիոյ հայութիւնը երկրորդ անգամ ըլլալով գաղթականութեան ցուպը ձեռքին՝ ուղղուեցաւ դէպի սուրիական անապատը եւ ապրեցաւ Հայկական Ցեղասպանութեան երկրորդ ողբերգութիւնը: Ճամբուն վրայ, ամէն տեղ՝ զրկանք, տառապանք, սով, հիւանդութիւն, կոտորած, սպանութիւն, մահ եւ մանուկներու որբացում:
Ամբողջ Կիլիկեան պարպուած էր: Կիլիկիոյ ամբողջ տարածքին գտնուող որբանոցներու մօտաւորապէս 26,000 հայ որբերուն ճակատագիրը մնացած էր հարցական: 1922ի Փետրուարին, Հալէպի մէջ հայերու եւ Ամերիկեան նպաստամատոյցի ներկայացուցիչներու խառն ժողովին որոշուեցաւ Կիլիկիա գտնուող որբանոցներու որբերը փոխադրել Լիբանան եւ Սուրիա: Որբերուն փոխադրութիւնը շուտով սկսաւ Ամերիկեան նպաստամատոյցի կարգադրութիւններով: Հայ որբերու կարաւանները հասան Սուրիա եւ Լիբանան, շատ դժուար պայմաններու մէջ:
Կեսարիոյ թրքական որբանոցի 174 հայ որբերը ղրկուեցան Պոլիս, որպէս թուրքեր, սակայն հետագային փաստուեցաւ անոնց հայ ըլլալը եւ անոնք յանձնուեցան Պոլսոյ պատրիարքութեան:
Սեբաստիայէն 400 որբեր փոխադրուեցան Սուրիա, իսկ 500 որբեր՝ Յունաստան, Ամերիկեան նպաստամատոյցի խնամատարութեան:
Տիարպեքիրի որբանոցը փոխադրուեցաւ Հալէպ եւ պահուեցաւ ամերիկաբնակ տիարպեքիրցիներու կողմէ:
Կեսարիոյ որբերը փոխադրուեցան Պոլիս եւ Հալէպ, Կեսարիոյ հայրենակցական միութեան հոգատարութեամբ:
ՀԲԸՄի կազմակերպած որբանոցները՝ Փոր Սայիտի, Երուսաղէմի, Մերսինի մէջ, մօտաւորապէս 12,000 որբերով փոխադրուեցան Պէյրութ:

Ամերիկեան նպաստամատոյցի խնամատարութեան տակ եղող որբանոցներէն Լիբանան եւ Սուրիա փոխադրուեցան հետեւեալները.
1. 1000 որբ Ուրֆայէն
2. 1000՝ Տիգրանակերտէն
3. 1000՝ Մերտինէն
4. 5000՝ Խարբերդէն
5. 1500՝ Մալաթիայէն:
Խարբերդի 5000 որբերուն փոխադրութիւնը տեղի ունեցաւ երեք ամիսներու ընթացքին, Ճարապլուսի ճամբով, օգտագործելով 130 փոխադրակառքեր:
Անգլիական, դանիական եւ զուիցերիական «Հաւըրտ Գարակէօզեան» եւ «Քէլէկեան» որբանոցներուն շուրջ 6000 որբերը փոխանցուեցան Ամերիկեան նպաստամատոյցին:
Երկրորդ գաղթականութիւնը ծնունդ կու տայ հազարաւոր նոր որբերու, որոնք կը միանան Կիլիկիայէն փոխադրուած որբերուն եւ այս ձեւով կը ծաւալի «Հայ որբաշխարհ»ը:

Լիբանանի եւ Սուրիոյ մէջ կը խնամուին շուրջ 12,000 որբեր՝ հետեւեալ բաժանմունքներով.
Ա. Հայկական խնամքի տակ կ՛ըլլան 2250 որբեր՝
ա. Հալէպի մէջ 1300 որբ,
բ. Պէյրութ մէջ 700 որբ,
գ. Ճիւնիի մէջ 250 որբ:
Բ. Լիբանանի մէջ Ամերիկեան նպաստամատոյցի խնամքին տակ կը մնան 7448 որբեր՝ բաժնուած վեց տարբեր որբանոցներու մէջ.
ա. Ճիւնիի որբանոցին մէջ 475 որբ,
բ. Մաամըլթէյնի որբանոցին մէջ 425 որբ,
գ. Զուք Միքայէլի որբանոցին մէջ 347 որբ,
դ. Նահր Իպրահիմի որբանոցին մէջ 1030 որբ,
է. Ղազիրի որբանոցին մէջ 2565 որբ,
զ. Անթիլիասի որբանոցին մէջ 1431 որբ,
է. Ժպէյլի «Թռչնոց Բոյն»ին մէջ 1200 որբ:
Գ. Լիբանանի մէջ դարձեալ՝
ա. Ֆրանսական խնամքի տակ կը մնան 250 որբեր.
բ. Պէյրութի Կաթոլիկ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ որբանոցին մէջ կը խնամուին 200 որբեր.
գ. Շըմլանի անգլիական որբանոցին մէջ կը խնամուին 450 որբեր.
դ. Սայտայի եւ Սուրի որբանոցներուն մէջ կը խնամուին 1400 որբեր:

1928ին, Ամերիկեան նպաստամատոյցը Ժպէյլի որբանոցը կը ծախէ դանիական բարեսիրական ընկերութեան՝ 20,000 տոլարի:
1930ին, Ամերիկեան նպաստամատոյցը իր բոլոր որբանոցները լուծարքի կ՛ենթարկէ, սակայն ոչ մէկ որբ մէջտեղ կը մնայ: Որբերուն մեծամասնութիւնը կը յանձնուի իրենց հարազատներուն եւ հայրենակիցներուն: 2500 որբեր կը տեղաւորուին Եգիպտոսի հայ գաղութին մէջ, 1500 որբեր՝ ֆրանսայի մէջ, եւ 2000 որբեր՝ Մակեդոնիոյ մէջ:
Ամերիկեան նպաստամատոյցը 1915-1930 թուականներուն, Լիբանանի մէջ կը խնամէ մօտաւորապէս 15,000 հայ որբ, Սուրիոյ մէջ՝ 2500, իսկ Յունաստանի մէջ՝ շուրջ 25,000 հայ եւ յոյն որբեր: Յունաստան հասած որբերը կու գային Սեբաստիայէն, Մարզուանէն, Սամսոնէն, Տրապիզոնէն, Իզմիթէն. անոնք կը տեղաւորուին Աթէնք, Ֆիրէ, Կորնթոս, Օրոփոս եւ Սիրա, Քորֆու ու Խալքիս կղզիներու որբանոցներուն մէջ:

Հայ որբերը կը հասնին նոյնիսկ Քանատա:

1923ին Քանատայի մէջ կը հիմնուի Հայ Օգնութեան Միութիւնը, որ քանատական կառավարութենէն կը խնդրէ Միջին Արեւելքէն հայ որբեր փոխադրել Քանատա: Երկար բանակցութիւններէ ետք, Քանատայի կառավարութիւնը կ՛որոշէ 100 հայ որբեր ընդունիլ: 1923-1926ի միջեւ, երեք հանգրուաններով Յունաստանէն 64 հայ որբեր Քանատա կը հասնին: Անոնք կը տեղաւորուին Օնթարիա նահանգի Ճորճ Թաուն քաղաքի ագարակներէն մէկուն մէջ, որ յետագային կը կոչուի «Ճորճ Թաունի հայ տղոց տուն»: Այս որբերը աշխատած են ագարակին մէջ որպէս հողագործներ եւ միեւնոյն ժամանակ ուսած են ագարակի դպրոցին մէջ:

Լիբանանի մէջ յատկանշական եղած են հայկական երեք որբանոցներ.
1. Ժպէյլի «Թռչնոց Բոյն»ը
Նախապէս՝ 1919-1926, այս որբանոցը Մերձաւոր Արեւելքի Ամերիկեան նպաստամատոյցի տղոց որբանոց կ՛ըլլայ: Որբանոցը կը փակուի 1926ին: Դանիական «Ք.Ա.Մ.» քրիստոնէական կազմակերպութիւնը 1928ին կը գնէ որբանոցը Ամերիկեան նպաստամատոյցէն 20,000 տոլարի, եւ կը սկսի իր հոգատարութեան տակ խնամելու հայ որբերը: Դանիացի օրիորդ Մարիա Ճէյքըպսըն, իր հայ որբերով, Սայտայի որբանոցը ձգելով՝ կու գայ Ժպէյլի որբանոցը, որ յետայսու կ՛անուանուի «Թռչնոց Բոյն»: Օր. Ճէյքըպսըն 1922ին հայ ժողովուրդի մնացորդացին հետ Խարբերդէն կը փոխադրուի Լիբանան, Սայտայի որբանոցը, խնամելու համար բազմահազար հայ որբեր եւ փոխարինելու անոնց ծնողական սէրն ու գուրգուրանքը: Ան «Թռչնոց Բոյն»ին մէջ հայ որբերուն կողմէ կը մկրտուի «մամա» անունով: Հազարաւոր որբեր կը խնամէ Խարբերդէն սկսեալ մինչեւ «Թռչնոց Բոյն», ամբողջ 50 տարիներ: Իր կեանքի վերջին օրերուն, «Թռչնոց Բոյն»ի իր սենեակին մէջ, սնարին քով գտնուողներուն կը յայտնէ իր փափաքը. «Կ՛ուզեմ թաղուիլ հո՛ս, «Թռչնոց Բոյն»ին մէջ, իմ որբուկներուս քով»:
Այսօր «Թռչնոց Բոյն»ի այցելուները, անոր մուտքին կը տեսնեն հայասէր օր. Ճէքըպսընի գերեզմանը: 1971ին, «Թռչնոց Բոյն»ը՝ իր 40,000 մեթր քառ. տարածութեամբ, կը փոխանցուի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան՝ Խորէն կաթողիկոսի ջանքերով: «Թռչնոց Բոյն»ը կը գործէ մինչեւ այսօր, որպէս որբանոց-դպրոց:
Աւետիս Ահարոնեան, Ժպէյլի «Թռչնոց Բոյն»ի հայ որբերուն ուղղած իր նամակին մէջ գրած է.
«Դո՛ւք՝ սիրուն ծիլեր մեր նոր անդաստանի, մեր խորտակուած անտառի հարուստ բողբոջներ, առաջին ցոլքերը մեր ծագող արշալոյսի, ահա՛ ձեր պատկերն իմ հոգումն է եւ կեանքս ձեր կեանքն է եւ շունչս՝ ձեր շունչը, վասնզի դուք էք հաւատքիս անխորտակելի անսասան սիւները»:
Արամ Ա. կաթողիկոս, լուսարձակի տակ առնելու համար 1915ին թուրքերու կողմէ գործուած Հայկական Ցեղասպանութիւնը, 2012ին կ՛որոշէ «Թռչնոց բոյն»ին մէջ հաստատել Ցեղասպանութեան թանգարան մը, ուր պիտի ցուցադրուին Ցեղասպանութիւնը վերապրողներու նկարներ, իրեր, փաստաթուղթեր, վաւերագրութիւններ եւ հնութիւններ:

2. Ղազիրի որբանոցը
Հայկական Ցեղասպանութենէն ճողոպրած եւ Լիբանան հասած հայ գաղթականներու բեկորներ՝ մօտաւորապէս 40 հայ ընտանիքներ, կը հաստատուին Լեռնալիբանանի Ղազիր գիւղաքաղաքը: Ամերիկեան նպաստամատոյցը Ղազիրի մէջ կը հաստատէ որբանոց մը ու կը խնամէ 400 հայ որբ: Որբանոցի կողքին, անիկա կը հաստատէ նաեւ հայ դեռատի աղջիկներու գորգագործարան մը, ուր կ՛աշխատին շուրջ 100 հայ որբ աղջիկներ: Այս գորգագործարանը կը գործէ տնօրէնութեամբ տոքթ. Քիւնցլերի եւ հսկողութեամբ վարպետ Յովհաննէս Թաշճեանի: Ղազիրի որբանոցի 400 հայ որբերը 1924-1925 թուականին 18 ոտք երկարութեամբ եւ 12 ոտք լայնքով գորգ մը կը հիւսեն, եւ 1926ին զայն կը նուիրեն Միացեալ Նահանգներու նախագահին՝ Քալուին Քուլիճի, որպէս երախտագիտութիւն՝ Հայկական Ցեղասպանութեան Հայ Որբաշխարհի որբերուն կողմէ՝ Ամերիկայի ժողովուրդին, որ Ամերիկեան նպաստամատոյցին միջոցաւ մեծապէս օգտակար հանդիսացաւ հայ որբերուն:
Այս գորգը հիւսուած է 4 միլիոն հանգոյցով, նկարազարդուած է զանազան կենդանիներու պատկերներով եւ կը ներկայացնէ Ս. Գիրքի Ադամի պարտէզը: Հայ որբերը 18 ամիսներ, մերթ ընդ մերթ գործելով՝ վերջացուցած են այդ գորգին աշխատանքը:
Նախագահ Քալուին գորգը կը պահէ «Կապոյտ սենեակ»ին մէջ, մինչեւ 1928, իսկ անոր նախագահութեան շրջանէն ետք, իր տանը մէջ կը պահէ գորգը: Իր մահէն ետք գորգը կը մնայ անոր ընտանիքին մօտ, մինչեւ 1983 թուական, երբ գորգը կը վերադարձուի ամերիկեան պետութեան եւ կը զետեղուի պետական շտեմարանի մը մէջ:
Քլինթընի նախագահութեան օրերուն, 1995ին, ամերիկահայ տիկին Մովսէսեան հեռատեսիլի յայտագիրի մը ընթացքին, Ուաշինկթընի նախագահական պալատի «Կապոյտ սենեակ»ին մէջ եւ ներկայութեամբ Առաջին տիկին Հելըրի Քլինթընի, գորգ մը կը նշմարէ: Այս գորգը տեսնելէ ետք, տիկին Մովսէսեան կը վերյիշէ իր մօրը ամէնօրեայ պատմութիւնը, թէ ինչպէս ան Ղազիրի որբանոցին մէջ, 14 տարեկան հասակին, այլ որբերու հետ գորգ մը գործած է եւ նուիրած Ամերիկայի ժողովուրդին: Տիկ. Մովսէսեան կը վերյիշէ նաեւ մօրը տուած այդ գորգին նկարագրականը: Ան մեծ համոզումով կը պնդէ, թէ իր տեսած գորգը՝ մօրը նկարագրած նոյն գորգն է: Շուտով կապ կը պահուի տիկին Քլինթընի հետ: Անոր կը տեղեկացուի եղելութեան մասին եւ կը խնդրուի տեսնել այդ գորգը: Ամիս մը ետք, Մովսէսեան ընտանիքը կը հրաւիրուի Ուաշինկթընի նախագահական պալատ՝ տեսնելու համար գորգը: Տիկին Մովսէսեան իր մօրը՝ Ամերիկա բերուած 1926ին, ամուսինին եւ այլ բարեկամներու հետ կերթայ եւ կը տեսնէ գորգը: Անոր վրայ եղած արձանագրութիւնները կը փաստեն գորգին մանրամասնութիւնները: Նաեւ նախագահական արխիւներուն մէջ կը գտնուի գորգին պատմականը եւ թէ ի՛նչ պայմաններու տակ անիկա հասած է նախագահ Քալուինի: Այս ձեւով, տիկին Մովսէսեան հոգեկան մեծ գոհունակութիւն կը ստանայ՝ տեսնելով Հայկական Ցեղասպանութենէն ճողոպրած իր մօրը հետքերը Ամերիկեան նախագահական պալատին մէջ:

3. Այնթուրայի որբանոցը
Թրքական որբանոցներէն յատկանշական էր Ճեմալ փաշայի ստեղծած Լիբանանի Այնթուրայի որբանոցը: Ճեմալ փաշան Այնթուրա գիւղաքաղաքին մէջ ֆրանսացի Լազարիստ հայրերու Սեն Ժոզէֆ քոլեճը կը վերածէ որբանոցի եւ Պոլիսէն կը հրաւիրէ փանթուրքիստ կին գրող՝ ֆեմինիսթ Հալիտէ Էտիպի հանըմը, որպէսզի ղեկավարէ որբանոցը եւ իրականացնէ հայ որբերու իսլամացումը: 1916-1918, մօտաւորապէս 1000 հայ որբ կը պահուի այս որբանոցին մէջ, ուր կը կատարուի հայ որբերու թրքացումը: Տղաքը կը թլփատուին, անոնց անունները կը փոխարինուին թրքական եւ արաբական անուններով, սակայն կը պահուին անոնց հայկական անուններուն առաջին տառերը:
Հալիտէ հանըմ կը դառնայ հայ որբերը թրքացնող ռահվիրայ անձնաւորութիւնը: Անոր հետ կը գործէ մօտ 40 անձերէ կազմուած թրքացնող խմբակ մը: Հայ որբերը կ՛ենթարկուին զանազան չարչարանքներու եւ «ֆալախա»ի՝ երկաթեայ ձողով ոտքերու ներբաններու գանակոծում: Ծեծի տակ շատերը կը մահանան, որովհետեւ անոնք հայերէն կը խօսին: Մօտաւորապէս 300 հայ որբ կը մահանայ Այնթուրայի որբանոցին մէջ, սովի եւ վարակիչ հիւանդութիւններու պատճառով: Տարի մը ետք, այս թրքուհին եւ իր խմբակը կը լքեն որբանոցը ու կը հեռանան Լիբանանէն: Ապա որբանոցը կը ղեկավարուի լիբանանցի վարդապետներու կողմէ, որոնք 670 հայ որբերուն՝ 470 տղայ եւ 200 աղջիկ, կը վերադարձնեն իրենց հայկական անունները: 1919ի աշնան, հայ տղայ որբերը կը ղրկուին Հալէպ, իսկ աղջիկները՝ Ղազիրի որբանոց:
1993ին, կաթոլիկ վարդապետները հայ որբերուն աճիւնները կը գտնեն քոլեճի եկեղեցւոյ յարակից դաշտին մէջ, քոլեճի շինարարական աշխատանքներուն ընթացքին: Քոլեճի պատասխանատուները այս աճիւնները կը պահեն եւ կը զետեղեն վարդապետ հայրերու գերեզմանատան մէջ:
«Գոհար»ի հիմնադիր եւ մեկենաս Յարութ Խաչատուրեանը, լսելով այս լուրը՝ կ՛որոշէ յուշակոթող մը պատրաստել եւ զայն զետեղել քոլեճի շրջափակը՝ յաւերժացնելու համար Այնթուրայի որբանոցի հայ որբերուն յիշատակը եւ լուսարձակի տակ առնելու Օսմանեան պետութեան կողմէ կատարուած Հայկական Ցեղասպանութիւնը: Սոյն յուշակոթողին բացումը տեղի կ՛ունենայ 2010ին:
Յուշակոթողը տեսնող հայ այցելու մը կը նկարագրէ զայն հետեւեալ ձեւով.
«Անոր գագաթին տեղադրուած է Կիլիկիոյ Լեւոն թագաւորի թագին կրկնօրինակը: Խաչքար կոթողին վրայ քանդակուած է Կիլիկիոյ թագաւորութեան դրօշը եւ հինգ որբուկներու պատկերներ: Իսկ անոր վահանին վրայ դրոշմուած է մեր փառապանծ Ա.Բ.Գ.ը եւ հաղորդակցութեան խորհրդանիշ քնարը: Պատուանդանին վրայ չորս լեզուներով գրուած է՝ «Ի յիշատակ հայ նահատակներուն, որոնք զոհ գացին Օսմանեան իշխանութեան գործադրած Ցեղասպանութեան»: Յուշակոթողի սանդխամատին վրայ նստած է պրոնզէ որբուկ մը, ձեռքին բռնած ոսկեզօծ երկրագունդը, որ կը մարմնաւորէ դէպի կեանք ձգտող ու կեանքին յաղթող հայ ժողովուրդը»:
Խաչքարի պատրաստութիւնը եղած է Զաւէն Կոշտոյեանի յղացումով, իսկ քանդակը պատրաստուած է արուեստագէտ Րաֆֆի Թոքաթլեանի ձեռամբ:
Յուշակոթողէն քիչ մը անդին, քոլեճի գերեզմանոցին մէջ, հայ որբերու տապանաքարին վրայ արձանագրուած է՝ «Աստ հանգչին հայ որբուկներ»:

Այո՛, կարելի չէ մոռնալ «ՀԱՅ ՈՐԲԱՇԽԱՐՀ»ը:
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Lun 15 Oct 2018 - 20:50
MessageSujet du message: Yetim Ermeni çocuklarının akibeti ...
Répondre en citant

Kuş Yuvası (Jibeyl-Lübnan) ve Maria Jacobsen

«ԹՌՉՆՈՑ ԲՈՅՆ»Ը ԵՒ ՄԱՐԻԱ ՃԷՅՔԸՊՍԸՆ

hairenikweekly.com
2017/04 April 24,

https://hairenikweekly.com/2017/04/24/31756

Բժիշկ Կարպիս Հարպոյեան

Մոնրէալ
Անկասկած «Թռչնոց Բոյն»ի պատմութիւնը իրողապէս կապուած է Մարիա Ճէյքըպսընի կեանքին հետ:
«Թռչնոց Բոյն»ը կը գտնուի Լիբանանի Ժպէյլ-Պիպլոս քաղաքին մէջ: Ժպէյլ Պէյրութէն 45 քլմ. (28 մղոն) հեռաւորութեամբ ծովեզերիայ քաղաք մըն է: Ան եղած է պատմական քաղաք մը եւ հարուստ է հնութիւններով:
Ժպէյլ-Պիպլոս քաղաքը
Ժպէյլ-Պիպլոս քաղաքի ծովեզերքը
Թուրքիոյ մէջ հայոց ջարդերուն որպէս հետեւանք 1895-96-ին Նորվեկիոյ մէջ կը հաստատուի «ՔՄԱ»-«Կանանց Միսիոնար Գործիչներու Կազմակերպութիւն»-ը: Այս կազմակերպութիւնը շուտով արձագանգ կը գտնէ Դանիոյ մէջ եւ հոն կը հիմնուի «ՔՄԱ»-ի մասնաճիւղը: 1900-ին Դանիայէն Խարբերդ կը ղրկուի քոյր Քրիսթա Հէմմըր: Ան Խարբերդի մերձակայ Մեզրէ գիւղաքաղաքին մէջ կը բանայ որբանոց պզտիկ հիւանդանոց մը, որ կը կոչուի Էմմաուս:
Քրիսթա Հէմմըրի օգնական կը հասնի Դանիայէն հիւանդապահուհի օրիորդ Պլէք: Հէմմըր ժանտախտէ կը վարակուի Խարբերդի մէջ եւ կը մահանայ Նոյեմբեր 15, 1903-ին: Օրիորդ Պլէք կը շարունակէ գործը եւ կ՚ընդարձակէ այս հաստատութիւնը: Պլէքի օգնութեան կը հասնի 1907-ին Դանիայէն Մարիա Ճէյքըպսըն (Եաքոպսոն):
Մեզրէի Էմմաուս որբանոց-հիւանդանոցը
Մարիա Ճէյքըպսըն ծնած է 1887-ին Դանիոյ Հօրսընս քաղաքին մէջ: Ան եղած է ջերմեռանդ հաւատացեալ ընտանիքի մը զաւակը: Դեռատի Մարիա կը լսէ 1895-96 տարիներուն Թուրքիոյ մէջ պատահած հայոց տառապանքները, հալածանքները եւ ջարդերը: Իր խղճամիտ մտածողութիւնը կը կալանուի հայոց դէմ կատարուած այս անմարդկային արարքներով: Ան շուտով մաս կը կազմէ Տանիմարքայի ՔՄԱ կազմակերպութեան: 1906-ին կ՚որոշէ երթալ Թրքահայաստան եւ օգնութեան հասնիլ ու ծառայել հայ ժողովուրդին: Ինք արդէն վկայուած էր որպէս հիւանդապահուհի եւ պատրաստ էր ծառայելու: Ան կը ձգէ ընտանեկան միջավայրը, ծննդավայրը, ընտանեկան սէրն ու
Քոյր Հէմմըր եւ օրիորդ Պլէք
հոգածութիւնը ու կ՚երթայ իր երիտասարդ ոյժով եւ բժշկական -առողջապահական գիտելիքներով անսակարկ նուիրուելու հայ ժողովուրդին: Ան Խարբերդ կը հասնի Հոկտեմբեր 7, 1907-ին, երբ ինք 20 տարեկան էր:
Մարիա Ճէյքըպսըն Խարբերդ կը հասնի ամերիկեան Պորտ Ընկերութեան հետ: Շուտով վերակացու կը նշանակուի հոն հաստատուած պզտիկ հիւանդանոցին:
1909-ին Մեզրէի մէջ աւելի մեծ հիւանդանոց մը կը հաստատուի եւ ինք կը փոխադրուի հոն: Ան կը ծառայէ Խարբերդի, Մեզրէի եւ շրջակայ գիւղերուն մէջ: Ան կը դառնայ ոչ միայն հիւանդապահուհի, այլ նաեւ դարմանող եւ խնամող բժիշկ միեւնոյն ժամանակ: Հոսկէ կը սկսի իր անձնուէր եւ ծառայասէր կեանքը:
1912-ին, ան կը վերադառնայ Դանիա եւ կը մնայ հոն մինչեւ 1914 բարեսիրական առաքելութեամբ: 1915-ին կը հասնի Խարբերդ եւ մինչեւ 1919 ան ականատես վկան կ՚ըլլայ Խարբերդի մէջ պատահած թրքական սարսափելի ու անմարդկային արարքներուն ու ոճիրներուն: Ան կը տառապի անբողջ այս չորս տարիները, սակայն ան գերմարդկային ճիգերով կը փրկէ իր գործակիցներով, հազարաւոր հայ կեանքեր: Ան կ՚ապրի տառապանքը հայ ժողովուրդին եւ կը նոյնանայ անոր հետ: Այս բոլորը տեսնելով Դանիացիներուն ուղղած իր խօսքին մէջ ան կ՚ըսէ՝
Մարիա Ճէյքըպսըն, 1910
«Ես չեմ կրնար բառեր գտնել նկարագրելու համար այս ժողովուրդին ցաւերը, հալածանքն ու սարսափը: Որքան դժուար է նկարագրել այն մայրերը որոնք չեն կրնար տոկալ լեռներու եւ ճամբաներու չարչարանքներուն, որոնք տեղ մը հասած՝ կը մեռնին, կը մեռնին անտէր ձգելով իրենց զաւակները: Դուք մայրեր, մտաբերեցիք եթէ հայ որբերը ձեր զաւակները եղած ըլլային, մանաւանդ դուք որ այնքան կը հոգաք, կը գուրգուրաք ձեր զաւակներուն վրայ զանոնք ցաւերէ, չարչարանքներէ հեռու պահելու եւ որ աշխարհի բոլոր բարիքները չէք խնայած անոնց… Գետինը անոնց ոտքերուն տակ, ձիւն ու սառ կտրած է. Անոնց փոքրիկ ոտքերը կարմրած ու կապուցած են ցուրտէն: Ոչ մայր կայ ոչ հայր որ անոնց վրայ գթայ: Անոնց հայրերն ու մայրերը շատոնց սպանուած են: Արդեօք տանիմարքացի իւրաքանչիւր մայր պիտի չըսե՞ր՝ ես ասոնց մէկը պիտի հոգամ»:
Մարիա Ճէյքըպսըն իր օգնականներով Էմմաուս որբանոցին մէջ կը պաշտպանէ, կը խնամէ, կը կերակրէ եւ կը բուժէ ամէն օր հարիւրաւոր հայ որբեր ամէնէն դժուար պայմաններու մէջ եւ երբեմն գաղտնօրէն:
Ան իր օրագրութիւնը գրած է 1907-1919: Օրագրութեան մէջ Մարիա Ճէյքըպսըն կը նկարագրէ երիտթուրք ջարդարարներու նախաձեռնութեամբ հայ ժողովուրդին դէմ կազմակերպուած եւ գործադրուած դժոխային ոճիրները, Խարբերդի հայերուն տեղահանութիւնը եւ բռնագաղթը: Ահաւասիկ մի քանի վկայութիւններ իր օրագրութենէն՝
«Հազարաւոր հայ որբ մանուկներ թուրք տուներու մէջ պահուած են, ապա մօտակայ անտառներուն մէջ ողջ-ողջ այրուած են»:
«Հազարաւոր հայ մանուկներ մահացած են չքաւորութենէ, անօթութենէ եւ զանազան տեսակի հիւանդութիւններէ».
«Շատ մը որբ աղջիկներ եւ տղաք թուրքերու կողմէ տուն կը տարուէին. հայ աղջիկները հարեմներու մէջ կը բռնաբարուէին զինուորներու կողմէ».
«Թուրքերը հիմա յայտարարեցին որ բոլոր հայ մանուկները եւ անչափահասները պէտք է իսլամանան եւ տղոց թրքացումը պիտի ըլլայ թլփատումով»:
Անտուն անտէր Հայեր Էմմաուս որբանոցին առջեւ
1919-ին աննհանգստութեան պատճառով Մարիա Ճէյքըպսըն կ՚ուզէ Դանիա երթալ բուժուելու: Հազիւ Տուն հասած հրաւէր կը ստանայ Մերձաւոր Արեւելքի Ամերիկեան Նպաստամատոյցի պատասխանատուներէն Ամերիկա երթալու: Ան սիրայօժար կ՚ընդառաջէ եղած հրաւէրին եւ կը մեկնի Միացեալ Նահանգներ: Ան 7 ամիսներ կը շրջի Ամերիկայի զանազան քաղաքները եւ կը դասախօսէ ներկայացնելով հայերու հանդէպ կատաուող կոտորածները, հայ ժողովուրդին տառապանքը, Հայ որբերուն ոդիսականը, թուրք ժողովուրդին անմարդկային արարքներն ու ոճռագործութիւնները: Ան կը խօսի հայոց ջարդերուն, չարչարանքներուն եւ վերապրող հայերու, որբերու եւ այրիներու ու դերատի աղջիկներու կեանքի մասին: Ան իր դասախօսութիւններով կը գրգռէ ամերիկացի ժողովուրդին մտածողութիւնը եւ կ՚արթնցնէ անոնց գութը հանդէպ Թուրքիոյ մէջ պատահած աննախընթաց հայոց ողբերգութեան եւ ջարդերուն: Իր շրջապտոյտի ընթացքին ան միլիոնաւոր տոլարներ կը հանգանակէ Նպաստամատոյցի Միջին Արեւելքի բարեսիրական ծառայութիւններուն համար:
1921-22-ին Ճէյքըպսըն կը պատրաստուի վերադառնալ Խարբերդ, սակայն թրքական իշխանութիւնը արտօնութիւն չիտար: Հետեւաբար, ան կ՚ուղղուի դէպի Լիբանանՙ օգնութեան հասնելու հոն հասնող հայ որբերուն, որոնք հասած էին Մերձաւոր Արեւելքի Ամերիկեան Նպաստամատոյցի հովանաւորութեամբ եւ տեղաւորուած էին Սայտայի, Անթիլիասի, Ժիւնիի, Մամըլթէյնի, Ղազիրի, Նահր Իպրահիմի եւ Ժպէյլի որբանոցներուն մէջ : Անոր կը վստահուի ամէնէն փոքրիկ որբերը: Ան կը գործէ նախ Ժիւնիի մօտ Զուք Միքայէլի որբանոցին մէջ, ապա Սայտայի որբանոցին մէջ, որ արդէն կը կոչուէր՝«Թռչնոց Բոյն»: Ան կը մնայ այս որբանոցին մէջ մինչեւ 1928, խնամելով հայ որբերը:

«Թռչնոց Բոյն»ը՝ Սայտայի մէջ
1919-ին Մերձաւոր Արեւելքի Ամերիկեան Նպաստամատոյցը կը գնէ Ժպէյլի մէջ մեծ հողաշերտ մը, 40.000 քառակուսի մեթր, իր հին շէնքերով միատեղ եւ կը վերածէ զայն որբանոցի, որ կը կոչուի Մերձաւոր Արեւելքի Ամերիկեան Նպաստամատոյցի Ժպէյլի Տղոց Որբանոց:
Այս որբանոցին մէջ նպաստամատոյցի կազմակերպութեամբ եւ հովանաւորութեամբ 1920-ին կը տեղաւորուին հազար հայ որբեր, մասնաւորաբար հաւաքուած Այնթապի շրջանէն:
Ժպէյլի որբանոցը, ձախին վերէն առաջին շէնքը՝ «Նիքոլ» սրահը (1923)
Ժպէյլի որբանոցին աշակերտները դասարան կը մտնեն (1923)
Որբանոցին տնօրէն կը նշանակուի պատուելի Ռէյ Բ. Թրէյվիս, որ նախապէս կ՚աշխատէր որպէս միսիոնար Այնթապի մէջ: Տնօրէնութիւնը կը քաջալերէ Հայ որբերը շինարարական աշխատանքի եւ անոնք մի քանի ամիսներու ընթացքին կը շինեն իրենց գիշերօթիկի սրահները եւ 1921-ին կ՚ամբողջացնեն հաւաքավայր մեծ սրահ մը՝ «Նիքոլ» սրահը, որ կը գործածուէր նաեւ որպէս ճաշասրահը: Յետագային այս սրահին մազ կը կազմէ Սուրբ Գայեանէ եկեղեցին: Այս սրահը եւ եկեղեցին գոյութիւն ունի մինչեւ այսօր:
«Թռչնոց Բոյն»ի Սուրբ Գայեանէ եկեղեցին
Մեծ թիւով նոր որբեր կը հասնին Ճպէյլի «Թռչնոց Բոյն»ի որբանոցըԿիլիկիոյ զանազան շրջաններէն:
Այս որբանոցը կը գոյատեւէ մինչեւ 1928: Այս տարիներուն որբանոցը կը վերածուի ուսումնական- կրթական հաստատութեան մը: Հոն կը ծառայեն փորձառու, նուիրեալ եւ հաւատաւոր հայ ուսուցիչներ, որոնք որբերուն կը փոխանցեն ազգային պատկանելիութեան զգացումը, ազգային նկարագիր, հայկականութիւն եւ հայ լեզուն ու մշակոյթը: Հոն կ՚այցելեն Պէյրութէն հանրածանօթ ազգային անձնաւորութիւններ եւ գործիչներ: Որբանոցով կը հետաքրքրուին արտերկրէն շատ մը ազգայիններ եւ կը գրեն իրենց մտածումներն ու զգացումները հայ որբերուն եւ «Թռչնոց Բոյն»ի մասին: Այս ազգայիններէն կ՚ըլլայ Աւետիս Ահարոնեան, որ «Թռչնոց Բոյն»ի հայ որբերուն ուղղած իր նամակին մէջ գրած է՝ «Դուք սիրուն ծիլեր մեր նոր անդաստանի, մեր խորտակուած անտառի հարուստ բողբոջներ, առաջին ցոլքերը մեր ծագող արշալոյսի, ահա ձեր պատկերն իմ հոգումն է եւ կեանքս՝ ձեր կեանքն է եւ շունչս: Ձեր շունչը, վասնզի դուք էք հաւատքիս անխորտակելի անսասան սիւները»:
Որբանոցէն ներս կը տիրէ ներքին կազմակերպ կեանք եւ ընկերային առողջ մթնոլորտ: Հոն կը
Որբուկ Եզէկէլ Թէնէքէճեանի որբանոցի անձնաթուղթը
դասաւանդուին ոչ միայն ընթացիկ նիւթեր, այլ նաեւ երաժշտութիւն, թատրոն եւ կերպարուեստ:Որբանոցը կ՚ունենայ որբերէ կազմուած իր նուագախումբը, որ յաճախ ելոյթ կ՚ունենայ զանազան առիթներով: Կը կազմակերպուին գրական, մշակութային, թատերական, երաժշտական եւ մարզական ձեռնարկներ: Որբերը կ՚ունենան իրենց պատրաստած գրութիւններով «ՏՈՒՆ» թերթը: Ուսումնական ծրագրին կողքին որբերը կը հետեւին նաեւ զանազան արհեստավարժութիւններու: Հոն կը կազմակերպուին սկաւուտական առողջ կեանքը, մարմնամարզանքը եւ մարզական խաղերը: Որբերէն խմբակ մը երեց հացագործներու հետ կը պատրաստեն օրական 8000 հացի նկանակներ մատակարարելու համար հայ որբերը:
Ժպէյլի որբանոցի որբերէն եղած է աներս՝ Պետրոս Մէյվալեան-Պտղունի (ծնեալ Զէյթուն՝ Ֆուռնուզ 1910-ին):Ան հոն խնամուած 1922-24 եւ իր որբանոցի անձնաթուղթի թիւը եղած է՝ 1392: Ան ետքը փոխադրուած է Պէյրութի Հայր Պօղոս Արիսի որբանոցը: Հոն գտնուող որբերէն կարելի է յիշել հետեւեալ ազգայինները՝ Եզեկէլ Թէնէքէճեան, Հայկազ Եափուճեան, Յակոբ Գարաօղլանեան, Յովհաննէս Թիլքեան, Շահէն Տէրտէրեան, Մեսրոպ Ցոլակեան, Յովհաննէս Շահինեան, Թորոս Արեւեան, Գառնիկ Բանեան, Սուքիաս Տէր Սարգիսեան, Գէորգ Խաչերեսեան, Օննիկ Փիլիկեան, Ժիրայր Մանուկեան, Սիմոնիկ Տէրտէրեան, Արամ Աֆարեան, Կարօ Ագարճալեան, Ստեփան Քէշիշեան, Արմէն Յակոբեան, Ստեփան Գարակէօզեան, Ազատ Քէշեան, Հայկ Մաճառեան, Նշան Միւճերեթեան, Ա. Սիմոնեան:
Կիւլէնիա Գարճեան՝ «Թռչնոց Բոյն»ի որբ
Մարիամ Դամուրեան, «Թռչնոց Բոյն»ի որբերէն
Մարիա Ճէյքըպսըն կը շարունակէ նախապէս գործող Տղոց որբանոցին առաքելութիւնը: Ան կը ծառայէ մինչեւ 1960 «Թռչնոց Բոյն»ին մէջ: Ամբողջ 32 տարի, ան «Թռչնոց Բոյն»ին մէջ իր մայրական հոգատարութիւնը ի սպաս կը դնէ հայ որբերու առողջ կազմաւորման: Հայ որբերը շալկած հայ ժողովուրդին վիշտը եւ իրենց հոգեկան եւ ֆիզիքական ցաւերուն մէջ կը վերագտնեն իրենց իսկութիւնը «Թռչնոց Բոյն»ին մէջ: Հոն անոնք կը վերադառնան իրենց արմատներուն եւ ազգային պատկանելիութեան: «Թռչնոց Բոյն»ը հայ որբերուն համար կ՚ըլլայ ոչ միայն սոսկ որբանոց մը, այլ նաեւ մարդակերտումի եւ հայակերտումի լուսաւոր կեդրոն մը: Հոնկէ դուրս կու գան հազարաւոր պատուական հայորդիներ, որոնցմէ շատեր կ՚ըլլան գիտութեան, արուեստի, մշակոյթի հռչակաւոր ծառայողներ ու ազգային գործիչներ:
1928-ին Նպաստամատոյցի պատասխանատուները կ՚որոշեն փակել որբանոցը որբերու թիւի նուազումով: Սակայն փակելու փոխարէն կը յանձնեն որբանոցը ՔՄԱ-ի բարեխնամութեան վաճառելով ամբողջ հաստատութիւնը: Այս ձեւով Մարիա Ճէյքըպսըն ձգելով Սայտայի «Թռչնոց Բոյն»-ը կու գայ եւ կը ստանձնէ Ճպէյլի որբանոցը, որ այնուհետեւ կը կոչուի «Թռչնոց Բոյն»:
Մարիա Ճէյքըպսըն, իր երեք որբերուն հետ «Թռչնոց Բոյն»ին մէջ
Մարիա Ճէյքըպսըն Թռչնոց Բոյնին մէջ իր բոլորանուէր աշխատանքին համար Հայ որբերուն կողմէ արժանիօրէն կը մկրտուի «Մամա» անունով: Իր կեանքի վերջին օրերուն Թռչնոց Բոյնի իր սենեակին մէջ սնարին քով գտնուողներուն կը յայտնէ իր փափաքը՝ «Կ՛ուզեմ թաղուիլ հոս «Թռչնոց Բոյն»ին մէջ, իմ որբուկներուս քով»: Ան կը մահանայ անմահութեան մէջ Ապրիլ 6, 1960-ին:
Մարիա Ճէյքըպսընի թաղման արարողութեան ընթացքին անոր դագաղը կը ծածկուի Դանիոյ ազգային դրօշակով եւ «Թռչնոց Բոյն»ի վաթսուն որբերու երգչախումբը կ՚երգէ իրենց «Մամա»ին շատ սիրած երգը՝ «Deep River»: Թաղման կը նախագահէ Լիբանանի Հայոց թեմին Առաջնորդ՝ գերաշնորհ տէր Խորէն արք. Բարոյեան, որ իր դամբանականին մէջ կ՚ըսէ՝ «Հանգուցեալ Օրիորդ Մարիա Ճէյքըպսըն մարմնացեալ խղճի այդ ներկայացուցիչներէն մէկն է, որ ամբողջ վաթսուն տարիներ, իր երիտասարդական շէն ու կենսունակ տարիքէն սկսեալ, անտեսելով ամէն հաճոյք ու վայելք եւ արհամարհելով ամէն վտանգ, հետեւեցաւ Մեծ Վարդապետին՝ Յիսուս Քրիստոսի պատգամին, եւ այցի եկաւ բազմաչարչար հայ ժողովուրդին: Անոր ցոյց տուած խանդաղատանքն ու սէրը, հայ ժողովուրդի դժբախտ զաւակներուն հանդէպ, անտարակոյս գերիվեր է ամէն գնահատանքէ: Ան եղաւ հայ ժողովուրդի Բարի Սամարացին, որ աքսորի ու տարագրութեան ճամբաներուն վրայ ինկած արիւնաքամ զաւակներուն վէրքերուն ձէթ ու գինի գսեց եւ գորովագութ մօր մը նման զանոնք պատսպարեց ու խնամեց: Եղաւ հայուն գողգոթային եւ խաչելութեան ականատես վկան, որ ճանչցաւ հայութիւնը, իր անլուր

.../...
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Dernière édition par mafilou le Lun 15 Oct 2018 - 21:32; édité 2 fois
Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Lun 15 Oct 2018 - 21:08
MessageSujet du message: Yetim Ermeni çocuklarının akibeti ...
Répondre en citant

.../...

Ժպէյլի որբանոցին Նուագախումբը
տառապանքներուն մէջ եւ եղաւ անոր ցաւերուն ցաւակից եւ վիշտերուն վշտակից»: Թաղման արարողութեան ընթացքին Մարիա Ճէյքըպսըն 1950-ին արժանացած է՝ Դանիոյ թագաւորութեան ոսկեայ մետալին, եւ 1954-ին՝ Լիբանանի կառավարութեան Պատուոյ ոսկի շքանշանին: Իր անունով կը կոչուի Հ.Հ. Իջեւան Քաղաքի մանկապարտէզներէն մէկը:
Ան որդեգրած է երեք հայ որբեր Խարբերդի մէջ եւ յետագային ունեցած է 3600 որբեր իր երկարատեւ որբախնամ ծառայութեան ընթացքին:
Մարիա Ճէյքըպսըն ապրելով Ապրիլեան զոհերուն, հայ գաղթականներուն եւ հայ որբերուն ողբերգութիւնն ու գողգոթան, եղած է վկայաբերը մարդակեր թուրքին արիւնոտ ձեռքով ստեղծուած «ՀԱՅ ՈՐԲԱՇԽԱՐՀ»-ին:
Մարիա Ճէյքըպսընէն ետք,1960-1970-ին, «Թռչնոց Բոյն»ի յաջորդական տնօրէն-պատասխանատուները կ՚ըլլան՝ իր քոյրը օրիորդ Աննա Ճէյքըպսըն, օրիորդ Մակտա Սորէնսըն, պատուելի Փասքէ եւ պարոն Եոն Սքիւպի:
http://hairenikweekly.com/wp-content/uploads/2017/04/birds-nest4.jpg
1970-ին բանակցութիւններ տեղի կ՚ունենան ՔՄԱ-ի նախագահուհի՝ քոյր Քիրսթըն Վինտի եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Վեհափառ Հայրապետ՝ Խորէն Ա.-ի միջեւ: Բանակցութիւնները կը հանգին հետեւեալ որոշումին՝ հաստատութիւնը, որ բաղկացած է 16 մեծ ու փոքր շէնքերէ, կը փոխանցուի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան, պայմանաւ որ «Թռչնոց Բոյն»ի տարած աշխատանքը շարունակուի:
Այս թուականէն սկսեալ «Թռչնոց Բոյն»ը կը գործէ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան հովանիին ներքեւ: Մինչեւ այսօր «Թռչնոց Բոյն»ը կը շարունակէ ««Մամա»-ին առաքելութիւնը: Այդ թուականէն մինչեւ այսօր «Թռչնոց Բոյն»էն ներս կատարուած են շատ մը նորոգութիւններ եւ շինարարական մեծ աշխատանք:
Մարիա Ճէյքըպսըն որբերուն հետ
Այսօր «Թռչնոց Բոյն»ը ունի ուրիշ առաքելութիւն մը: Հոն կը պատսպարուին եւ կը խնամուին ամէնէն աւելի կարիքաւոր հայ ընտանիքներու զաւակները եւ ծնողազուկ որբերը: «Թռչնոց Բոյն»ը կը վայելէ Արամ Ա. Կաթողիկոսի գուրգուրանքը եւ հոգածութիւնը: Ան յաճախ կ՚այցելէ «Թռչնոց Բոյն» եւ կը մտերմանայ որբերուն հետ:
Հոս տեղին յիշել, որ Հայոց Ցեղասպանութեան հարիւրամեակի ամէնէն կարեւոր իրագործումներէն մէկը եղած է «Թռչնոց Բոյն»ի Հայոց Ցեղասպանութեան յուշարար եւ նուիրական թանգարանին հիմնադրութիւնը: Ան յղացումն է Արամ Ա. Կաթողիկոսին եւ Ազգային Կեդրոնական վարչութեան: Իսկ անոր իրականացումը եղած է շնորհիւ Ազգային բարերար տէր եւ տիկին Ալեքքօ եւ Անի Պէզիքեաններու իշխանական բարերարութեան: «Թռչնոց Բոյն»ի հին շէնքերէն մէկը այլափոխուած է Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարանի, որ կը ծառայէ լուսարձակի տակ առնել 1915-ին թուրքերու կողմէ գործուած Հայոց Ցեղասպանութիւնը: 
Այս թանգարանին պաշտօնական բացումը տեղի ունեցաւ հովանաւորութեամբ եւ ներկայութեամբ՝ Արամ Ա կաթողիկոսին եւ ներկայութեամբ՝ թանգարանի շինութեան բարերար՝ Տէր եւ տիկին Պէզիքեաններուն, Լիբանանի պետական եւ Հայ համայնքի բարձրաստիճան անձնաւորութիւններու, Հայ եւ օտար բարձրաստիճան հոգեւորականներու, եւ Հայ ժողովուրդի հոծ բազմութեան մը:
Պետրոս Մէյվալեան-Պտղունի
Թանգարանի մուտքին շարուած են որբերու պղնձեայ արձանիկները, որոնց դէմքերը, հասակնին, նայուածքները կը
Հայկազ Եափուճեան
փոխադրեն ամէն այցելուի միտքը հարիւր եւ մէկ տարի ետ:
Թանագարանի մուտքի հսկայ դուռը կ՚ուղղէ այցելուն թանքարանին բաժանմունքները: Հրապուրիչ արդիական միջոցներով ցուցադրուած են հայ ժողովուրդի գողգոթան՝ մեր պատմութեան ամնէն տխուր էջերը: Հոն տեղ գտած են վերապրողներու նկարները, իրերը, փաստաթուղթերը եւ վաւերագրութիւննրը:
Թռչնոց Բոյնի որբերէն եղած է Մաէսթրօ Վարդան Մելքոնեան: Ան խնամուած է Մարիա Ճէյքըպսընի կողմէ եւ վայելած է «Մամա»ին հոգատարութիւնն ու խանտաղատանքը: Մաէսթրօ Վարդան Մելքոնեան իր մասնակցութիւնը բերած է Հայոց Ցեղասպանութեան 100-ամեակի Լիբանանի Կեդրոնական Մարմինի եւ Պաալպէքի Միջազգային Փառատօնին վարչութեան կազմակերպած երաժշտական մեծ ձեռնարկին՝ նուիրուած Հայոց ցեղասպանութեան եւ հազարաւոր հայ որբուկներ խնամած ու «Թռչնոց Բոյն»ի հիմնադիր Մարիա Ճէյքըպսընին: Պէյրութի սիմֆօնիք նուագախումբը կատարած է Բրիտանիոյ Արքայական ֆիլհարմօնիք խումբի ղեկավար՝ Վարդան Մելքոնեանի յօրինած «Տրէյք Փէսսէյճ» 
համանուագի առաջին ներկայացումը՝ ղեկավարութեամբ նոյնինքն մաէսթրօ՝ Վարդան Մելքոնեանի: Նուագախումբը ներկայացուցած է նաեւ հայ, օտար եւ Լիբանացի երաժիշտներու դասական գործերը: Այս մեծ նուագահանդէսը տեղի ունեցած է հովանաւորութեամբ եւ ներկայութեամբ՝ Արամ Ա կաթողիկոսին, որ պարգեւատրած է մաէսթրոն «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանով:
Աղբիւրներ՝
1. «A Home by the Sea, Jbeil Օrphanage, Near East Relief», April, 22, 2016
2. «Diaries of a Danish Missionary Harpoot», 1907-19195 translated to English by Kristen Vind, edited by Ara sarafian, England. 2001.
3. Maria Jacobsen Wikipedia
4. The Armenian Genocide Museum Institute.
5. «Խաչելութեան Ճանապարհը», բժիշկ Կարպիս Հարպոյեան, Մոնրէալ, 2015
6. «Հայ Որբերը՝ մեծ Եղեռնի», Լիպարիտ Ազատեան, Լոս Անճելըս, 1995.
7. «Հայ ժողովուրդի Ցեղասպանութեան Որբերը, Որբանոցները Եւ Որբաշխարհը, Խաչելութեան Ճանապարհը», Կարպիս Հարպոյեան, Մոնրէալ. 2015
8. «Հայ Մանուկներու Եւ Անչափահասներու Ոդիսականը
Հայկական Ցեղասպանութեան Տարիներուն, Խաչելութեան Ճանապարհը», Կարպիս Հարպոյեան, Մոնրէալ, 2015
9. «Մերձաւոր Արեւելքի Նպաստամատոյցի Աննախընթաց Օգնութիւնը Հայկական Ցեղասպանութեան Գաղթականներուն Եւ Որբաշխարհին, Խաչելութեան Ճանապարհը», Կարպիս Հարպոյեան, Մոնրէալ, 2015
10. «Մերձաւոր Արեւելքի Ամերիկեան Նպաստամատոյցը» (1915-1930), Բիւզանդ Եղիայեան, Բիւզանդ, Դրազարկ Տարեգիրք, Անթիլիաս, 1970
11. «Յուշամատեան Ժպէյլի Ամերիկեան Որբանոցը» 1920-1925, Պէյրութ, 1969
12. «Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի», 1915-1965, Գերսամ Ահարոնեան, Զարթօնք Օրաթերթ, Պէյրութ, 1965.
13. «Տառապանքի Եւ Յոյսի Ապրումներ», Հայկազուն Եափուճեան, Բ. տպագրութիւն, Պէյրութ, 2015
14. «Օրագրութիւն 1907-1919 Խարբերդ», Մարիա Ճէյքըպսըն, հայերէն թարգմանութիւն՝ Ներսէս Եպիսկոպոս Բախտիկեան եւ Միհրան Սիմոնեան, Անթիլիաս, 1979
 
 
 
 
 
Ժպէյլի որբանոցի աշակերտներէն խումբ մը՝ Հայկ Պալեանի հետ, 1924-ին
Ժպէյլի որբանոցի աշակերտներէն խումբ մը, 1924-ին
Ժպէյլի որբանոցի աշակերտներէն խումբ մը, 1923-ին
Ժպէյլի որբանոցի աշակերտներէն խումբ մը, 1925-ին
Թանգարանի մուտքին որբուկներու արձանները
Ժպէյլի որբանոցին Նուագախումբը
 
 
Հայկազ Եափուճեան
Մարիա Ճէյքըպսըն որբերուն հետ
 
Մարիա Ճէյքըպսըն իր հասուն տարիքին
Աննա Ճէյքըպսըն Մակտա Սօրէնսըն
Պատուելի Օլուֆ Փասքէ
«Թռչնոց Բոյն»ը՝ 2016-ին
«Թռչնոց Բոյն»ը՝ 2016-ին
Դալարագեղ «Թռչնոց Բոյն»ը այսօր
Արամ Ա. Կաթողիկոսը՝ «Թռչնոց Բոյն»ի փոքրիկներուն հետ
Արամ Ա Կաթողիկոս թանգարանին բացումը կը կատարէ, 2015
Այսօր «Թռչնոց Բոյն»ի այցելուները, անոր մուտքին կը տեսնեն հայասէր Օր. Ճէյքըպսընի գերեզման-դամբարանը:




«Թռչնոց Բոյն»ը Մեր Ժողովուրդին Կը Պատկանի Եւ Մենք՝ Որպէս Խնամակալութիւն Համարատու Ենք», Կը Յայտնէ Ատենապետուհի Սեդա Խտըշեան
July 13, 2015
In "Top Story"

ՈՐԲԵՐՈՒ ԳԵՐԵԶՄԱՆՆՈՑՆ Է, ՍԻՐԵԼԻՆԵ՛Ր ...ՅՈ՞ ԵՐԹԱՆՔ
July 13, 2015
In "Top Story"

«Թռչնոց Բոյն»ի Գերեզմաններու Փոխադրութեան Ծրագիրը Առկախուած
July 15, 2015
In "Top Story"
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Lun 15 Oct 2018 - 21:21
MessageSujet du message: Yetim Ermeni çocuklarının akibeti ...
Répondre en citant

Antilyas (Lübnan) Ermeni Yetimhanesi ve Avustralya

Անթիլիասի Որբանոցը Եւ Աւստրալիա

December 31, 2016
http://asbarez.com/arm/272217/%D4%B1%D5%B6%D5%A9%D5%AB%D5%AC%D5%AB%D5%A1%D5%BD%D5%AB-%D5%88%D6%80%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%81%D5%A8-%D4%B5%D6%82-%D4%B1%D6%82%D5%BD%D5%BF%D6%80%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%A1/

http://img.xooimage.com/files110/3/e/7/antilias-l-bnan-e...tralya-1-553c8c8.jpg



ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ

Հայոց Ցեղասպանութիւնը 1915ին գործադրութեան դրուած էր Օսմանեան պետութեան կողմէ համայն աշխարհի եւ մեծ պետութիւններու ականետեսութեամբ: Հայ ժողովուրդի մնացորդացը՝ տարեց տղամարդիկ ու կիներ, դեռատի աղջիկներ եւ մանուկներ, գաղթականութեան ցուպը իրենց ձեռքին՝ քալեցին շատ երկար, բռնեցին խաչելութեան ճանապարհը, համտեսեցին ոճրագործ եւ մարդասպան թուրքին ամենադաժան վայրագութիւնները, մաքառեցան Սուրիոյ կիզիչ անապատներուն մէջ անօթի ու ծարաւ, պայքարեցան բնութեան բոլոր աննպաստ պայմաններուն դէմ, անոնցմէ շատ շատեր կորսնցուցին իրենց անմիջական հարազատները եւ մնացին առանձին, մանուկներուն մեծամասնութիւնը դարձաւ որբ՝ զուրկ ծնողական գուրգուրանքէ եւ խնամքէ: Այլ խօսքով, Հայոց Ցեղասպանութեան հետեւանքով ստեղծուեցան անտէր ու անտիրական գաղթական հայերու ծովածաւալ գաղթակայաններ եւ հայ որբերը հոգացող եւ մատակարարող անհամար որբանոցներ Սուրիա, Լիբանան, Երուսաղէմ, Յունաստան եւ Հայաստան: Այս որբանոցներէն մաս մը հովանաւորուեցաւ հայկական կազմակերպութիւններու կողմէ, իսկ մեծամասնութիւնը կազմակերպուեցաւ եւ մատակարարուեցաւ շատ մը երկիրներու մարդասիրական կազմակերպութիւններու կողմէ: Այս երկիրներէն մէկն էր Աւստրալիան, որ շուտով օգնութեան ձեռք երկարեց հայ գաղթականներուն եւ որբերուն:



1915ի Հայոց Ցեղասպանութեան որպէս հետեւանք, Աւստրալիոյ մէջ հաստատուած էին քանի մը բարեսիրական կազմակերպութիւններ՝ օգնութեան հասնելու Միջին Արեւելքի գաղթական եւ տարագիր հայերուն եւ հայ որբերուն:

Նոյն նպատակով, 1917ի Մարտին, Մելպուռնի մէջ կը կատարուի նիւթական հանգանակութիւն: 1918ին, Սիտնի եւ Ատըլէյտ քաղաքներուն մէջ կը կազմուին օժանդակութեան յանձնախումբեր: 1919ին, Աւստրալիոյ Կարմիր Խաչի հիւանդապահուհիներ եւ քոյր Իզապէլ Հիւթըն Սուրիոյ Հալէպ քաղաքի հայ գաղթականներուն օգնութեան ձեռք կ՛երկարեն: 1920ին Օրօրա Մարտիկանեանի «Հոգիներու Աճուրդը» (Auction of Souls) ֆիլմը կը ցուցադրուի Աւստրալիոյ բոլոր մեծ քաղաքներուն մէջ: Այս պատճառ կը դառնայ, որ Աւստրալիոյ ժողովուրդը աւելիով օժանդակէ գաղթական հայ ժողովուրդին եւ հայ որբերուն:

Մելպուռնի արքեպիսկոպոս Հարինկթոն Լիսի հովանաւորութեամբ՝ 1922ին, նաւով մեծ քանակութեամբ ալիւր կ՛ուղարկուի Լիբանանի գաղթական հայերուն եւ որբերուն:

Մերձաւոր Արեւելքի Ամերիկեան նպաստամատոյցի (ՄԱՆ) պատասխանատուները նկատի առնելով հայ որբերու արհաւիրքը՝ կ՛առաջարկեն իրենց գործակիցներէն վերապատուելի տոքթ. Լոյալ Լինքոլն Վիրթին, որ շուտով երթայ Աւստրալիա եւ Նոր Զելանտա, որպէս նպաստամատոյցի ներկայացուցիչ, արծարծելու համար Մերձաւոր Արեւելքի կարգ մը երկիրներու մէջ գտնուող հայ որբերուն իրավիճակը: Ան Աւստրալիա կը հասնի 5 Մայիս 1922ին:

Ան կը շրջի Աւստրալիոյ եւ Նոր Զելանտայի մեծ քաղաքները, կը խօսի նպաստամատոյցի առաքելութեան եւ հայ որբերու օգնութեան հրատապ մտահոգիչ վիճակին մասին:

Աւստրալիոյ եւ Նոր Զելանտայի ժողովուրդը մեծ հետաքրքրութիւն կը ցուցաբերէ հանդէպ Վիրթի արծարծած հարցերուն: Տքնաջան աշխատանքէ ետք ան հայութեան օգնութեան կեդրոններ կը հաստատէ զանազան տեղեր: Վերապատուելի Վիրթ այս երկու երկիրներուն մէջ կը յաջողի մեծ հանգանակութիւններ կատարել ի նպաստ հայ որբերուն եւ գաղթականերուն: Այս յաջողութիւններէն ետք ան կը հանդիպի նպաստամատոյցի պատասխանատուներէն Մաք Աֆիի հետ, եւ միասնաբար կ՛որոշեն որբանոց մը հաստատել Լիբանանի մէջ եւ յարմարագոյն վայրը կը նկատեն Անթիլիաս գիւղաքաղաքը: Ուստի, նպաստամատոյցը կը գնէ մեծ հողաշերտ մը Անթիլիասի մէջ, որ կը ներկայացնէր ջաղացք մը: Հողաշերտը ծովահայեաց էր, ունէր հոսող գիտակ մը եւ շրջապատուած էր նարինջի պարտէզներով: Ծովը շատ նպաստաւոր նկատուած էր, որովհետեւ որբերը յետագային պիտի լողային եւ զբօսնէին ծովեզերքը:



Հողաշերտին վրայ կը հաստատուի նպաստամատոյցի սեփական առաջին որբանոցը Միջին Արեւելքի մէջ: Մինչ այդ, նպաստամատոյցը արդէն գնած եւ սեփականացուցած էր Ճիպէյլի որբանոցին հողաշերտը: Անթիլիասի հողաշերտը հովանաւորուած էր Աւստրալիոյ եւ Նոր Զելանտայի նուիրատուներով եւ հողաշերտը գնուած էր անոնց նիւթական մեծ նուիրատուութեամբ: Որբանոցը կը բացուի եւ հոն կը տեղաւորուին 1700 հայ որբեր, որոնք եկած էին Թուրքիոյ մէջ գտնուող շատ մը որբանոցներէ:

Անթիլիասի որբանոցը ունեցած է երեք տախտակաշէն հիւղակներ, որոնք ծառայած են որպէս ննջարան եւ դասարան: Հոն կը շինուին քանի մը փոքր շէնքեր: Այս աշխատանքին իրենց մասնակցութիւնը կը բերեն որբանոցի տղաքը: Անոնք ամէն օր իրենց ազատ ժամերուն ֆիզիքապէս օգտակար կը հանդիսանան, մասնաւորապէս կրելով աղիւս, քար, աւազ եւ երկաթ:

Անթիլիասի որբանոցին տնօրէն կը նշանակուին տէր եւ տիկին Քնուտսըններ՝ նորզելանտացի հրամանատար-գնդապետ Ժոն Հենրի Քնուտսըն եւ աւստրալիացի Լիտիա Քնուտսըն: Տիկին Քնուտսըն կը ծննդաբերէ Անթիլիասի մէջ 1923ին եւ կը բախտաւորուի տղայ զաւակով մը: Իրենց կը միանան շուտով Աւստրալիայէն տէր եւ տիկին Ըրնէսթ Պրայս եւ օրիորդներ՝ Հիլտա Քինկ եւ Կորտոն: Անոնք կու գան եւ անմիջապէս կը դառնան Քնուտսըններու աջ բազուկը եւ կ՛օժանդակեն որբանոցէն ներս տարուած բոլոր աշխատանքներուն:

Անթիլիասի որբանոցը կը վերածուի ուսումնական-կրթական հաստատութեան մը, ուր կը գործեն 40 ուսուցիչներ եւ արհեստավարժ անհատներ, ինչպէս նաեւ 40 մայրիկներ, որոնք կը հոգան որբերուն մատակարարումը՝ կերակուր, հագուստ, զանազան պէտքեր եւ լոգանքի սպասարկում: Աւստրալիայէն կը հասնի մեծ քանակութեամբ իրեղեն օժանդակութիւն՝ ուտեստեղէն, ալիւր, հագուստ, տնային պիտոյքներ, դպրոցական իրեր եւ մարզական պիտոյքներ:



Որբանոցը շուտով կը վերածուի նաեւ արհեստից վարժարանի համազոր հաստատութեան մը: Հոն որբերը կը սորվին 14 տարբեր արհեստներ եւ կը դառնան արհեստավարժներ: Անոնք կ՛արտադրեն մասնաւորապէս կօշիկ, կահկարասի եւ խեցեղէն առարկաներ: Այս բոլորը կը ծախուին տեղական շուկային մէջ եւ արտասահմանի զանազան շրջաններու մէջ: Կօշիկի արտադրութիւնը կ՛ըլլայ նպաստաւոր եւ գրաւիչ: Որբերը կօշիկի պատրաստութեան համար կը գործածեն աւստրալիական կաշի:

29 Մարտ 1925ին, Անթիլիասի գետին մէջ, երջանկայիշատակ Սահակ Բ. կաթողիկոս կը կատարէ 43 որբերու հաւաքական մկրտութիւնը: Վեհափառը մեծ հուզումով որբերը երեք անգամ Անթիլիասի գետին մէջ կը մխրճէ եւ սրբալոյս միւռոնով կ՛օծէ զանոնք: Այդ առիթով Սահակ Բ. կաթողիկոս ըսած է. «1500 տարիներէ ի վեր մկրտութեան այսքան փառաւոր հանդէս մը երբեք տեղի չէր ունեցած մեր ազգային տարեգրութեանց մէջ»:

Որբանոցին տնօրէններէն եղած են ամերիկացի պրն. Նաթայն, ապա՝ աւստրալիացի օրիորդ Կրենվիլ եւ պրն. Հենրի Պրաուն: 1925ին որբանոցին փոխտնօրէնը եղած է պրն. Վահան Մելիքեան: Այս թուականէն ետք որբանոցի ուսուցիչներ եղած են Վարդան Երամեան, պրն. Հեքիմեան, պրն. Դանիէլեան, Մ. Տօնապետեան եւ ուրիշներ:

Որբանոցը կը դառնայ մարդակերտումի եւ հայակերտումի ազգային օճախ մը: Հոն կը կազմակերպուին ազգային տօնակատարութիւններ, գրական ասուլիսներ, մշակութային, երաժշտական եւ մարզական հանդէսներ: Մեծ շուքով կը կազմակերպուի Մայիս 28ի տօնակատարութիւնը: Որբերը կը ներկայացնեն թատերական կտորներ եւ կատակերգութիւններ:

Որբանոցը կ՛ունենայ նաեւ իր նուագախումբը՝ ղեկավարութեամբ Գրիգոր Յակոբեանի:

Անթիլիասի որբերէն եղած են՝ Հայկազուն Եափուճեան, Անդրանիկ Կարապետեան, Երուանդ Եազըճեան, Հայկ Մաճառեան, Պօղոս Էնֆիէճեան, Արամ Ասատուրեան, Յարութիւն Մելքոնեան, Բենիամին Չաքմագճեան, Սամուել Անդրանիկեան, Սուրէն Անթոյեան, Փայլակ Թիթոյեան, Միհրան Թերզեան եւ Յովակիմ Հասըրճեան:



Անթիլիասի որբանոցը կը փակուի 1928ին: Որբերէն ոմանք մը կը նետուին շուկայի ասպարէզ եւ կ՛աշխատին գործարաններու մէջ, ուր կ՛օգտագործեն իրենց սորված արհեստները: Անչափահաս որբեր կը ղրկուին Լիբանանի մէջ գործող այլ որբանոցներ: Նպաստամատոյցը գործի ասպարէզ նետուող որբերուն որոշ շրջան մը կ՛օժանդակէ նիւթապէս: Որբանոցը փակուելէ ետք տէր եւ տիկին Քնուտսըններ կը վերադառնան Աւստրալիա եւ կ՛ապրին հոն Անթիլիասի որբանոցի յիշատակներով: Անթիլիասի որբանոցը 1930ին ի վերջոյ կը ծախուի Կիլիկոյ կաթողիկոսութեան:

Սահակ Բ. կաթողիկոս իմանալով, որ Անթիլիասի որբանոցը պիտի ծախուի նպաստամատոյցի պատասխանատուներուն կողմէ, լայնածիր աշխատանքի կը լծուի Բաբգէն կաթողիկոսին հետ: Միասին կը դիմեն ամէն տեղ՝ ձեռք ձգելու համար որբանոցը, որպէս կաթողիկոսութեան նստավայր: Երկարաշունչ բանակցութիւններէ ետք, Սահակ Բ. կաթողիկոս կը յաջողի, եւ 7 Ապրիլ 1930ին կը ստորագրուի Անթիլիասի կալուածներուն վարձակալութեան արձանագրութիւնները:

«Նիր Իսթ Ռիլիֆ»ը վարձու կու տայ Անթիլիասի որբանոցի կալուածները Սահակ Բ. կաթողիկոսին հինգ տարուան համար, տարեկան մէկ ամերիկեան տոլարի վճարումով՝ գործածելու համար զանոնք որպէս վարժարան՝ եկեղեցականներու եւ ուսուցիչներու պատրաստութեան համար: Այս կարգադրութեամբ կաթողիկոսութիւնը կ՛ունենայ իր նստավայրը, նոր ու փայլուն ապագայի մը հեռանկարով: 13 Օգոստոս 1930ին, Բաբգէն աթոռակից կաթողիկոս կ՛ըլլայ առաջին անձը, որ ոտք կը դնէ Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան նոր նստավայրը:

Սահակ Բ. կաթողիկոս Հալէպէն Անթիլիաս կը փոխադրուի վերջնականապէս 23 Սեպտեմբերին, ղեկավարելու համար Սփիւռքի հայութիւնը եւ յատկապէս Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան իշխանութեան տակ գործող թեմերու հայութիւնը: Սահակ Բ. կաթողիկոսի որոշումով կաթողիկոսարանի կալուածին մէջ տախտակեայ խոշոր տաղաւար մը կը փոխարկուի եկեղեցիի մը եւ կ՛անուանուի Սրբոց Թարգմանչաց եկեղեցի:



1931ին Պէյրութի Եկեղեցասիրաց եղբայրակցութիւնը փայտաշէն գեղաքանդակ հայրապետական գահ մը կը նուիրէ Սահակ կաթողիկոսին: Գահը կը զետեղուի Սրբոց Թարգմանչաց եկեղեցւոյ մէջ: Անթիլիասի Մայր տաճարի շինութեամբ, այս հայրապետական գահը կը փոխադրուի Պէյրութի Ս. Նշան Մայր եկեղեցի: Անիկա մինչեւ այսօր կը ծառայէ իբրեւ Լիբանանի թեմի առաջնորդական աթոռ: Իսկ Սրբոց Թարգմանչաց եկեղեցին 1938ին Սահակ կաթողիկոսին կողմէ նուէր կը ղրկուի Լիբանանի Թրիփոլի քաղաքի գաղթական հայութեան: Թիթեղածածկ եկեղեցին նաւով Անթիլիասէն Թրիփոլի կը տարուի եւ կը զետեղուի Թրիփոլիի Մինայի շրջանը եւ այնտեղէն մինչեւ քաղաքապետարանին կողմէ տրամադրուած հողը, սայլակներու վրայ, գաղթական հայերու օգնութեամբ:

1933ին կը կատարուի Սահակ Բ. կաթողիկոսի գահակալութեան 30 ամեակը Պէյրութի մէջ, ներկայութեամբ՝ Լիբանանի նախագահ Շարլ Տեպպասի:

Այս առթիւ, Շարլ Տեպպաս, որպէս երախտագիտական կեցուածք Ամերիկեան նպաստամատոյցի կատարած հայ տարագիր ժողովուրդին մարդասիրական ծառայութիւններուն հանդէպ, 12 մայրիներ նուէր կը ղրկէ ամերիկեան կառավարութեան: Այդ 12 ծառերը կը տնկուին Վիրճինիա նահանգին մէջ գտնուող Արլինկթըն գերեզմաննոցին մէջ: Ի պատասխան այս նուիրատուութեան՝ նախագահ Ռուզվելթի կինը շնորհակալական նամակ մը կ՛ուղարկէ նախագահ Շարլ Տեպպասի: Մինչեւ այսօր այդ գերեզմաննոցին մէջ կը տեսնուին այդ 12 մայրիները եւ յուշատախտակ մը:



2016ի Սեպտեմբերին Սիտնիի մէջ յատուկ տօնակատարութեամբ յիշատակուեցաւ Քնուտսըն ամոլին տարած աշխատանքը եւ մարդասիրական գործունէութիւնը հանդէպ հայ որբերուն, մասնաւորապէս Անթիլիասի որբերուն: Այս հանդիսութեան տէր եւ տիկին Քնուտսըններու երկու թոռնիկները՝ Ճոն եւ Տէյվիտ Քնուտսըններ կը վերյիշեն իրենց մեծ հօր կատարած մարդասիրական աշխատանքները՝ հանդէպ Անթիլիասի որբանոցի հայ որբերուն:

2016ի Սեպտեմբեր ամսուն աւստրալիահայ Վիգէն Բաբգէնեան հրատարակեց «Armenia Australia and The Great War» գիրքը, ուր ան կը խօսի Հայոց Ցեղասպանութեան, Անթիլիասի որբանոցի կազմակերպութեան եւ Աւստրալիոյ ժողովուրդին հայերու նկատմամբ կատարած մարդասիրական օժանդակութիւններուն մասին, մասնաւորապէս՝ Անթլիասի որբանոցի հայ որբերուն:




Աղբիւրներ՝


Antilias: The Australian Orphanage, Near East Foundation, April 15, 2016
Armenia Relief Fund of Australia, Armenian Genocide.com
Barton, James L., Story of Near East Relief, New York, 1930
Genocide Perspectives IV: Essays on Holocaust and Genocide, Viken Babkenian, Sydney, 2012
Արեւմտեան Հայաստան կայք, էջ 6
«Գառնիկ Բանեանի Յուշերը», մանկութեան եւ որբութեան գիրքը, Կարպիս Հարպոյեան, «Ազդակ», Փետրուար 2016
«Ժամանակակից Պատմութիւն Կաթ. Հայոց Կիլիկիոյ (1914-1972)», Բիւզանդ Եղիայեան, Անթիլիաս, 1975
«Խաչելութեան Ճանապարհը», Կարպիս Հարպոյեան, Մոնթրէալ, 2015
«Հայ Ժողովուրդի Ցեղասպանութեան Որբերը, Որբանոցները Եւ Որբաշխարհը, Խաչելութեան Ճանապարհը», Կարպիս Հարպոյեան, Մոնթրէալ, 2015
«Հայ Մանուկներու Եւ Անչափահասներու Ոդիսականը Հայկական Ցեղասպանութեան Տարիներուն, Խաչելութեան Ճանապարհը», Կարպիս Հարպոյեան, Մոնթրէալ, 2015
«Հայ Որբերը՝ Մեծ Եղեռնի», Լիպարիտ Ազատեան, Լոս Անճելըս, 1995
«Մերձաւոր Արեւելքի Նպաստամատոյցի Աննախընթաց Օգնութիւնը Հայկական Ցեղասպանութեան Գաղթականներուն եւ Որբաշխարհին, Խաչելութեան Ճանապարհը», Կարպիս Հարպոյեան, Մոնթրէալ 2015
«Մերձաւոր Արեւելքի Ամերիկեան Նպաստամատոյցը (1915-1930)», Բիւզանդ Եղիայեան, «Դրազարկ» տարեգիրք, Անթիլիաս, 1970
«Յուշամատեան. Ճիպէյլի Ամերիկեան Որբանոցը 1920-1925», Պէյրութ, 1969
«Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի, 1915-1965», Գերսամ Ահարոնեան, «Զարթօնք» օրաթերթ, Պէյրութ, 1965
«Տառապանքի Եւ Յոյսի Ապրումներ», Հայկազուն Եափուճեան, Բ. տպագրութիւն, Պէյրութ, 2015
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Lun 15 Oct 2018 - 22:04
MessageSujet du message: Yetim Ermeni çocuklarının akibeti ...
Répondre en citant

Kuş Yuvası (Yetimhanesi) açılışı

ԱՐԱՄ Ա. ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ ԲԱՑՈՒՄԸ ԿԱՏԱՐԵՑ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ՈՐԲԵՐՈՒ «ԱՐԱՄ ՊԷԶԻՔԵԱՆ» ԹԱՆԳԱՐԱՆԻՆ

July 20, 2015 Top StoryԼրահոս 0

https://hairenikweekly.com/2015/07/20/23182#https://hairenikweekly.com/2015/07/20/23182#https://hairenikweekly.com/2015/07/20/23182#https://hairenikweekly.com/2015/07/20/23182#mailto:?subject=%D4%B1%D5%90%D4%B1%D5%84%20%D4%B1.%20%D4%BF%D4%B1%D4%B9%D5%…



Շաբաթ, Յուլիս 18-ին, Արամ Ա. Կաթողիկոս, ընկերակցութեամբ Լիբանան ժամանած օտար եկեղեցիներու հոգեւոր պետերուն եւ ներկայացուցիչներուն եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ թեմակալ առաջնորդներուն ու Միաբան Հայրերուն, ժամանեց Կաթողիկոսութեան խնամքին ներքեւ գործող «Թռչնոց Բոյն» հաստատութիւնը, կատարելու Հայոց Ցեղասպանութեան Որբերու «Արամ Պէզիքեան» թանգարանի բացումը:
Բացման հանդիսութեան ներկայ էին նաեւ Մարոնի եկեղեցւոյ Րայի Պատրիարքը, Լիբանանի Վարչապետին եւ Խորհրդարանի Նախագահին ներկայացոցիչը, տեղւոյն քրիստոնեայ համայնքները ներկայացնող շարք մը հոգեւոր առաջնորդներ, Հայաստանի Հանրապետութեան Սփիւռքի Նախարար Հրանուշ Յակոբեան, պետական անձնաւորութիւններ, թանգարանի բարերար՝ Պէզիքեան ընտանիքի անդամներ, ազգայիններ, «Թռչնոց Բոյնի» մէջ պատսպարուած նախկին որբեր եւ հոծ թիւով հայ ժողովուրդի զաւակներ:



Բացման խօսքը արտասանեց «Թռչնոց Բոյն»ի խնամակալութեան ատենապետ Տիկ. Սեդա Խտըշեան: Ան հակիրճ ներկայացուց պատմականը Դանիական եկեղեցիներու նախաձեռնած մարդասիրական հիմնարկին, անդրադառնալով «Թռչնոց Բոյն»ի հիմնադիր Մարիա Ճէյքըպսընի՝ «Մամա»ին որբահաւաքի անձնուէր առաքելութեան ու անոր թողած վաստակին հայ որբախնամութեան աշխատանքին մէջ: Վերջապէս, Տիկ. Խտըշեան բացատրութիւն տուաւ թանգարանի իրագործուած աշխատանքներուն ու նպատակին մասին:



Թանգարանի բարերար Ալեքքօ Պէզիքեան խօսք առնելով յայտնեց, թէ իր հայրը Հայոց Ցեղասպանութեան արհաւիրքէն ճողոպրած հազարաւոր որբերէն մին եղած է, որ պատսպարուած է այս մարդասիրական հաստատութենէն ներս: Յուզումնախառն ձայնով ան ըսաւ, թէ իրեն համար բարոյական պարտաւորութիւն էր այս բարերարութեան ճամբով նախ, իր երախտագիտութիւնը յայտնելու հաստատութեան բոլոր անձնուէր ծառայողներուն եւ ապա, իր հօր յիշատակին ընդմէջէն յարգելու բոլոր որբերը, որոնց դերը հսկայական եղաւ հայ ժողովուրդի գոյատեւման մէջ:
Շրջանի քաղաքապետ Զիատ Հաուաթ խօսեցաւ «Թռչնոց Բոյն» հաստատութեան կարեւորութեան մասին եւ դրուատիքով արտայայտուեցաւ շրջանէն ներս ապրող հայ ժողովուրդին բերած ներդրումին՝ պատմական Պիպլոս (Ժիպէյլ) քաղաքի զարգացման ու բարգաւաճման գործին: Քաղաքապետը նաեւ վստահեցուց, թէ նորակառոյց այս թանգարանը յատուկ տեղ պիտի գրաւէ Ժիպէյլի զբօսաշրջիկութեան ծրագիրներէն ներս:



Խօսք առաւ Մշակոյթի Նախարար Րոնի Արայժի, որ նաեւ կը ներկայացնէր Լիբանանի Խորհրդարանի Նախագահնու Վարչապետը: Հայաստանի Հանրապետութեան Նախագահ Տիար Սերժ Սարգսեանի խօսքը ընթերցեց Հայաստանի Հանրապետութեան Սփիւռքի Նախարար Հրանուշ Յակոբեան:
Մարոնի եկեղեցւոյ Րայի Պատրիարք, որ նախքան պատրիարք ընտրուիլը երկար տարիներու առաջնորդն էր Ժըպէյլի Մարոնի համայնքին, յայտնեց թէ ինք լաւ կը ճանչնայ այս հաստատութիւնը եւ անոր տարած մարդասիրական գործունէութիւնը, շեշտելով թէ մարդասիրական ծրագիրներու հովանաւորութիւնը եկեղեցւոյ առաքելութեան անբաժան մասն է: Պատրիարքը նաեւ անդրադարձաւ Լիբանանի հայ համայնքին կարեւորութեան՝ իբր անբաժան մասը լիբանանեան ընկերութեան, եւ իր ունեցած եղբայրական յարաբերութեան Արամ Ա. Վեհափառ Հայրապետին հետ: Վերջապէս, Պատրիարքը յիշեց Հայոց Ցեղասպանութիւնը, նշելով թէ Լիբանանի ժողովուրդը անմասն չէր մնացած Օսմանեան պետութեան սփռած արհաւիրքէն եւ ան եւս ենթարկուած էր սովի ու կոտորածներու: Պատրիարքը եզրափակեց ըսելով, թէ դժբախտաբար այսօր եւս պատմութիւնը ինքզինք կը կրկնէ Միջին Արեւելքէն ներս:



Վեհափառ Հայրապետը խօսք առնելով գնահատեց «Թռչնոց Բոյն»ի առաքելութեան հաւատացող բոլոր անձնուէր ծառայողները եւ բարերարները: Ապա, անդրադարձաւ Հայոց Ցեղասպանութեան Որբերու «Արամ Պէզիքեան» թանգարանի իւրայատկութեան, վստահեցնելով թէ թանգարանի բացումը պարզապէս սկիզբ մըն է: Արխիւներու հաւաքման աշխատանքները պիտի շարունակուին եւ մեր յաջորդ քայլը պիտի ըլլայ ստեղծել ցեղասպանութեան ուսումնասիրութեան յատուկ կեդրոն մը: Ան գնահատեց Պէզիքեան ընտանիքը եւ բոլոր ճարտարապետներն ու մասնագէտները, որոնք իրականացուցին այս արդիական եւ պատուաբեր թանգարանին իրագործումը: Ողջունելով հոգեւոր պետերու եւ եկեղեցական ներկայացուցիչներու, դեսպաններու եւ պետական ու քաղաքական հիւրերու ներկայութիւնը, Նորին Սրբութիւնը իր գնահատանքը յայտնեց ըսելով, որ անոնք մասնակից կը դառնան Հայոց Ցեղասպանութեան 100-ամեակին, գործնապէս իրենց զօրակցութիւնը յայտնելով հայ ժողովուրդի պահանջատիրական պայքարին։ Եւ ապա, անդրադառնալով 100-ամեակի իմաստին ու պատգամին, Վեհափառ Հայրապետը ըսաւ, թէ թանգարանը մեր ժողովուրդին համար կոչ մըն է յիշելու մեր նահատակները ու իր հաւատարմութիւնը վերանորոգելու անոնց սրբազան կտակին նկատմամբ, միանգամայն՝ յիշեցնելու համայն մարդկութեան, թէ Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչումը ու դատապարտումը հրամայական է՝ կանխելու համար այլ ցեղասպանութիւններ, ինչպէս նաեւ արդարութիւն պահանջելու ցեղասպան Թուրքիայէն։



Խօսելով թանգարանին մասին, Նորին Սրբութիւնը Հայոց Ցեղասպանութեան որբերուն նուիրուած այս թանգարանը նկատեց կենդանի յիշատակարան մը մեր մէկուկէս միլիոն նահատակներուն, որոնք զոհը դարձան Օսմանեան Թուրքիոյ կողմէ ծրագրուած ու գործադրուած ցեղասպանութեան։ Ան աւելցուց ըսելով թէ «Թանգարանը նաեւ կենդանի յուշարար մըն է հազարաւոր որբերու, որոնք Լիբանանի մէջ խնամք ու դաստիարակութիւն ստացան՝ ամերիկեան, զուիցերիական ու դանիական մարդասիրական կազմակերպութիւններու կողմէ։ Թանգարանը խօսուն վկայութիւն մըն է այն նշանակալից դերին, զոր Լիբանանը ունեցաւ հայ ժողովուրդի վերածննդեան մէջ։ Արդարեւ, Թուրքիոյ մէջ մեր ժողովուրդը ատելութիւն ու ջարդ տեսաւ. սակայն, ընդհանրապէս արաբական աշխարհի ու յատկապէս Լիբանանի մէջ ան սէր ու կեանք գտաւ։ Ահա, թէ ինչու Լիբանանը դարձաւ սիրտը Սփիւռքի հայութեան։ Թռչնոց Բոյնի եւ Լիբանանի այլ որբանոցներուն մէջ պատսպարուած մեր որբերը իրենց գործօն մասնակցութիւնը բերին հայ ժողովուրդի վերածննդեան՝ Լիբանանէն սկսեալ մինչեւ ի Սփիւռս աշխարհի»։
Եզրակացնելով իր խօսքը, Վեհափառ Հայրապետը ըսաւ, թէ Թռչնոց Բոյնին մէջ խնամուած ու դաստիարակուած որբերէն Արամ Պէզիքեանի զաւակը՝ Ալեքքօն, ահաւասիկ այս թանգարանին բարերարութիւնը ստանձնած է, որպէս յիշատակ իր հօր եւ երախտագիտութիւն՝ Լիբանանին նկատմամբ։
Հանդիսութեան աւարտին, բոլոր հիւրերը ուղղուեցան թանգարանին մուտքը, ուր Նորին Սրբութիւն հատելով ժապաւէնը բացումը կատարեց որբերու պատմութեան վկայարանին: Ապա, ներկայ պատրիարքները եւ հիւրերը Վեհափառ Հայրապետին ընկերակցութեամբ մօտէն ծանօթացան թանգարանէն ներս ցուցադրուած իրերուն եւ նկարներուն:
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Lun 15 Oct 2018 - 22:15
MessageSujet du message: Yetim Ermeni çocuklarının akibeti ...
Répondre en citant

Kuş Yuvası (Yetimhanesi) halkımıza aittir

«Թռչնոց Բոյն»ը Մեր Ժողովուրդին Կը Պատկանի Եւ Մենք՝ Որպէս Խնամակալութիւն Համարատու Ենք»,
Կը Յայտնէ Ատենապետուհի Սեդա Խտըշեան

July 13, 2015 Top StoryՀարցազրոյցներՅօդուածներ 0

https://hairenikweekly.com/2015/07/13/23078#https://hairenikweekly.com/2015/07/13/23078#https://hairenikweekly.com/2015/07/13/23078#https://hairenikweekly.com/2015/07/13/23078#mailto:?subject=%C2%AB%D4%B9%D5%BC%D5%B9%D5%B6%D5%B8%D6%81%20%D4%B2%D5%B8%D…



Ծ.Խ.- Վերջերս, զանազան տեղեկութիւններ սկսած են շրջիլ, յատկապէս համացանցի ճամբով, Լիբանանի հիւսիսային Ժիպէյլ (Պիպլոս) քաղաքի «Թռչնոց Բոյն»ին առնչուած ապագայ ծրագիրներու մասին: Տեղեկութիւններ, վերլուծումներ եւ եզրակացութիւններ որոնք սկսած են մելան հոսեցնել եւ զարմանք յառաջացնել «Թռչնոց Բոյն»ին մօտէն ծանօթ անձերու եւ մեր ժողովուրդի զաւակներուն մօտ: Այս առթիւ լոյս կ՛ընծայենք հարցազրոյց մը, կատարուած «Թռչնոց Բոյն»»ի Յանձնախումբի ատենապետուհի Սեդա Խտըշեանին հետ, CILICIA TV-ի միջոցաւ: Այս հարցազրոյցին կողքին, նաեւ կը հրատարակենք Կարօ Արմենեանի յօդուածը, միեւնոյն նիւթին առնչութեամբ: «Թռչնոց Բոյն»ի խնամակալութեան ատենապետ Սեդա Խտըշեան, Յուլիս 13-ին հաստատեց թէ ստեղծուած զարգացումներուն լոյսին տակ որոշուած է առկախել գերեզմանատուներու փոխադրութեան ծրագիրը: 
Հ.- Տիկին Սեդա Խտըշեան, հակիրճ կերպով կրնա՞ք ըսել թէ ինչու շրջան ընող այս տեղեկութիւնները «Թռչնոց Բոյն»ի մասին:



Պ.- Խորապէս կը ցաւիմ, որ նուիրական հաստատութեան մը մասին կարգ մը անպատասխանատու անձեր, հայ թէ ոչ-հայ, անձնական ու շահադիտական հաշիւներէ մեկնած, նման սխալ, հերիւրածոյ տեղեկութիւններ սկսած են փոխանցելու հանրութեան, օգտագործելով այսպէս կոչուած դիմատետրեան (facebook) արագ միջոցները: Եւ դժբախտաբար, մեր ժողովուրդի զաւակներէն ոմանք, իրենց կարգին սկսած են իրարու փոխանցելու այս տեղեկութիւնները, առանց մտածելու, թէ այս հաստատութիւնը իր պատասխանատու տնօրէնութիւնը, խնամակալութիւնը ու վերին մարմինները ունի եւ հետեւաբար, անհրաժեշտ է ուղղակի դիմել իրենց՝ ճիշդ տեղեկութիւններ ստանալու համար: Կը զարմանամ, թէ ինչպէ՞ս մարդիկ չեն մտածեր, որ հայերէն, անգլերէն, ֆրանսերէն, արաբերէն լեզուներով յօդուածներ կը գրուին ոչ-հայերու կողմէ, որոնք «Թռչնոց Բոյն»ի ուր ըլլալը չեն գիտեր. «Թռչնոց Բոյն»ի ներքին ծրագիրներուն մասին տեղեկութիւններ կը փոխանցուին, որոնք փաստօրէն անճիշդ են ու սխալ եզրակացութիւններու առաջնորդող:



Արդեօք կարդացողները չե՞ն զարմանար այս երեւոյթին համար, եւ չե՞ն մտածեր որ այս բոլորի ետին սխալ բան մը կայ՝ կազմակերպուած արշաւ մը կամ շահադիտական մօտեցում մը…
Հ.- Մեկնելով ձեր այս հարցադրումէն եւ ձեր արտայայտած իրաւացի վրդովումէն, կ՛ուզենք իմանալ ճշմարտութիւնը:
Պ.- Եթէ աչք մը նետէք շրջան ընող դիմատետրեան (facebook) լուրերուն, պիտի տեսնէք որ տեղ մը մտահոգութիւն կ՛արտայայտուի շրջանի հնագիտական վայրին առնչուած, այլ տեղ մը՝ Պիպլոսի մշակութային արժէքին կապուած, ուրիշ տեղ մը գերեզմաններու փոխադրութեան առնչուած, կամ ցեղասպանութեան ժառանգութիւնը պահելու նախանձախնդրութեան կապուած, այսպէս, անյարիր խառնարան մը կայ լուրերուն մէջ: Այս լուրերուն հետեւողը կը զարմանայ թէ ինչո՞ւ այս բոլորը, այս կեղծ ու շինծու նախանձախնդրութիւնը. ի՞նչ է այս բոլորի միտք բանին, ի՞նչ կը հետապնդուի այս բոլորի ետին:




Հ.- Ճիշդ ատոր համար ուզեցինք ձեզմէ իմանալ ճշմարտութիւնը:
Պ.- «Թռչնոց Բոյն»ը մեր ժողովուրդին կը պատկանի եւ մենք՝ որպէս խնամակալութիւն համարատու ըլլալով մեր ժողովուրդին, պարտաւոր ենք բոլոր տեղեկութիւնները փոխանցել մեր ժողովուրդի զաւակներուն: 





Առաջին հերթին յայտնեմ, որ մտածում մը ունէինք տարիներէ ի վեր, «Թռչնոց Բոյն»ի ամէնէն հին շէնքը, ուր Մաման (Մարիա Ճէյքըպսըն որբերուն կողմէ Մամա կոչուած է իրենց նկատմամբ ցուցաբերած երկար տարիներու խնամքին համար) կ՛ապրէր իր անմիջական գործակիցներով, թանգարանի վերածել: Պատասխանատու մարմինները մեր այս մտածումը գնահատելով, անմիջապէս զայն ծրագրի վերածեցին ու աշխատանքի սկսանք: Նախնական աշխատանքներէն յետոյ վեհափառ հայրապետին ճամբով Զուիցերիայէն տէր եւ տիկին Աելքքօ եւ Անի Պէզիքեան ստանձնեցին այս յոյժ կարեւոր ծրագրին բարերարութիւնը: Ծրագրին նպատակն էր յիշեալ շէնքին մէջ եւ իր շուրջը ամփոփել եւ ցուցադրել ինչ որ կապուած է Մամային եւ «Թռչնոց Բոյն»ի առաջին շրջանի որբերուն: Այս մասին յայտարարութիւններ կատարեցինք, տեղեակ պահելով մեր ծրագրի մասին եւ կոչ ուղղելով բոլոր անոնց, որոնք որբերուն եւ «Թռչնոց Բոյն»ին առնչուած տեղեկութիւններ ունին, փոխանցելու մեզի: Ինչպէս գիտէք, Մամային գերեզմանը կը գտնուի նորակերտ թանգարանի մուտքին: Այս առիթով ուզեցինք որ Մամային գերեզմանը վերանորոգուի եւ անոր աջին փոխադրուի որբերու հաւաքական գերեզմանը, եւ ձախին՝ «Թռչնոց Բոյն»ի պաշտօնեաներու հաւաքական գերեզմանը: Շուրջ քսան որբերու եւ պաշտօնեաներու գերեզմանները կը գտնուին «Թռչնոց Բոյն»ի մէկ անծանօթ ու լքուած անկիւնը, կորսուած թուփերու եւ եղէգնուտներու ետին (Ազգային թէ իրաւական իմաստով ոչ մէկ ճանաչում ունեցած է որպէս գերեզմանատուն). գերեզմաններէն ոմանք նոյնիսկ անուն չունին ու նաեւ այցելուներ չկան: Բնականաբար, աճիւններու փոխադրութիւնը պիտի կատարուի հայ եկեղեցւոյ կրօնական յատուկ արարողութեամբ, մեր եկեղեցւոյ կանոններուն ու աւանդութիւններուն համաձայն: Մեր նպատակն է գերեզմանները Մամային շուրջ փոխադրելով յաչս՝ մեր ժողովուրդին ու օտարներուն կենդանի վկայութիւն մը տալ ցեղասպանութենէն յետոյ որբերու կեանքին ու անոնց նկատմամբ Մամային կողմէ տարուած խնամքին:



Այս հարցին շուրջ կ՛ուզենք հետեւեալ կէտերը շեշտել.
Ա) Այս ծրագիրը տարիներ առաջ որոշուած էր եւ ոչ մէկ կապ ունէր «Թռչնոց Բոյն»ի այլ ծրագիրներուն հետ: Հետեւաբար, չարամտութիւն է ոմանց կողմէ մեր այս ծրագիրը առնչել «Թռչնոց Բոյն»ի ներկայ թէ ապագայ այլ ծրագիրներուն հետ:
Բ) Գերեզմաններու փոխադրութեան ծրագիրը վերջանականացնելէ առաջ, յաճախակի կերպով յայտարարութիւններ կատարեցինք յայտնելով թէ՝ խնամակալութիւնը նման ծրագիր մը ունի եւ հետեւաբար անոնք, որոնք հեռաւոր կամ մօտաւոր ազգականական կապերով առնչուած հանգուցեալներ ունին յիշեալ գերեզմաններուն մէջ, կրնան այս առիթով փոխադրել իրենց ննջեցեալները ազգային գերեզմանատուներ: Ոմանք ներկայացան «Թռչնոց Բոյն»ի տնօրէնութեան պարզապէս գնահատելու մեր այս որոշումը՝ ըսելով, որ այս ձեւով անտէր մնացած մեր որբերը Մամային մօտ ըլլալով աւելի պիտի արժեւորուին:

http://hairenikweekly.wpengine.com/wp-content/uploads/2015/07/birds-nest2.j…

Հ.- Իմացանք նաեւ, որ «Թռչնոց Բոյն»ի առնչուած ծովեզերեայ շրջանի շինարարական այլ ծրագրի մը մասին կը խօսուի:
Պ.- Ճիշդ է, եթէ մեր կատարած յայտարարութիւններուն կամ հրապարակած հաղորդագրութիւններուն հետեւեցաք, այս մասին եւս մեր ժողովուրդը օրին տեղեակ պահեցինք:
Յայտնեմ, որ «Թռչնոց Բոյն»ի ծովեզերեայ շրջանը միշտ ալ լքուած շրջան մը եղած է: Մօտաւորապէս երեսուն տարիներ առաջ մէկու մը վարձու տրուած է հողամշակութեան որոշ պայմաններով, որպէսզի եկամուտ ապահովենք «Թռչնոց Բոյն»ին: Դժբախտաբար, լուրջ հարցեր ունեցանք նոյնիսկ դատական միջոցներու դիմեցինք: Այդ դառն փորձառութենէն մեկնած խնամակալութիւնը եղած է ծայրայեղօրէն ուշադիր յիշեալ հողամասը շահագործելու գծով, սակայն միշտ ալ զայն շահագործելու ծրագիրը իր առջեւ ունեցած է: Անցնող տասնամեակի ընթացքին, բաւական դիմողներ եղան, յատկապէս Ճիպէյլի շրջանէն, տուեալ հողամասը շահարկելու առաջարկներով: Առաջարկուած ծրագիրներու բնոյթը եւ նիւթական պայմանները խնամակալութեանս համար ընդունելի չէին:



Ներկայ տարուան ընթացքին, աւելի լուրջ ծրագիր մը ներկայացուեցաւ խնամակալութեան: Խնամակալութիւնս սկզբունքով համաձայն ըլլալով, նաեւ ուզեց իմանալ Կաթողիկոսարանի շահագործման ու կալուածոց յանձնախումբերու ու Ազգային կեդրոնական վարչութեան տեսակէտները: Առաջարկուած ծրագիրը լայնօրէն քննարկուեցաւ յիշեալ մարմիններուն կողմէ, եւ սկզբունքային համաձայնութիւն տրուեցաւ, յստակօրէն ճշդելով շարք մը պայմաններ: Նաեւ կ՛ուզենք յայտնել, որ նկատի ունենալով մեր հողաշերտին Պիպլոսի հին քաղաքին անմիջապէս կից ըլլալը եւ շրջանի հնագիտական կարեւորութիւնը, որոշ դժուարութիւններու դէմ յանդիման գտնուեցաւ ծրագիրը, սակայն անցնող ամիսներու ընթացքին կ՛իմանանք, որ թէ՛ UNESCO-ին եւ թէ Լիբանանի մշակութային թէ հնագիտական պատասխանատուներուն կողմէ որոշ պայմաններով առաջարկուած ծրագիրը ամբողջացման ընթացքի մէջ կը գտնուի:



Հ.- Դուք խօսեցաք ծրագրի մը մասին: Այս ծրագրի իրագործումով «Թռչնոց Բոյն»ը ի՞նչ պիտի շահի ու ի՞նչ պիտի կորսնցէ:
Պ.- Ուրախ եմ որ այս հարցումը յստակ կերպով կը դնէք, որովհետեւ դարձեալ մեր կարգ մը ազգայինները դիմատետրերու ճամբով մտահոգութիւններ կը յայտնեն, որոնք անճիշդ են ու անտեղի: Դուք կրնա՞ք երեւակայել որ մենք համաձայն ըլլանք որեւէ ծրագրի, որ կրնայ վնասել «Թռչնոց Բոյն»ին: Ի՞նչ է մեր շահը այս ծրագրէն, եթէ իրագործուի.-
Ա) «Թռչնոց Բոյն»ի ծախսերը հետզհետէ կը բարձրանան, իսկ օտար աղբիւրներէ ցարդ եկող եկամուտները, փաստօրէն դադրած են: Ճիշդ է, մեր ժողովուրդի զաւակներու մնայուն գուրգուրանքին առարկայ է «Թռչնոց Բոյն»ը, սակայն մեր տարեկան պիւտճէին մօտաւորապէս կէսը բաց է: Մենք միշտ հետամուտ էինք ծովեզերեայ ծրագրի իրագործման, ապահովելու համար «Թռչնոց Բոյն»ի տարեկան պիւտճէն.
Բ) Այս ծրագիրը եթէ իրագործուի, ծրագրին տէրը մէկ միլիոն տոլար պիտի տրամադրէ նոր եկեղեցւոյ շինութեան: Հայկական ոճով նոր եկեղեցւոյ շինութեան ծրագիրը արդէն պատրաստ է.
Գ) Փոքրիկներուն ննջարանները, որոնք լուրջ վերանորոգման կարօտ են, շատ հաւանաբար հիմնովին վերանորոգուին կամ անոնց տեղ նորը շինուի թանգարանի բարերարի զաւկին՝ Զարեհին կողմէ.
Դ) Եթէ յիշեալ ծրագիրը իրագործուի հաստատութենէն ներս ոչ մէկ շինութիւն պիտի քանդուի, այլ ներկայ շինութիւնները պիտի վերանորոգուին եւ հաստատութիւնը աւելի պիտի ծաղկի:

http://hairenikweekly.wpengine.com/wp-content/uploads/2015/07/birdsnest12.p…

Հ.- Հետեւաբար այս բոլորէն յետոյ, մենք դարձեալ հարց կու տանք թէ ինչո՞ւ այս աղմուկը:
Պ.- Իմ տուած տեղեկութիւններուս ու լուսաբանութիւններուս լոյսին տակ ընթերցողը պէտք է ինքն իրեն հարց տայ, թէ ինչո՞ւ այս կազմակերպուած արշաւը ««Թռչնոց Բոյն»»ին դէմ եւ զարմանլօրէն առաւելաբար օտար լեզուներով եւ օտար մամուլի էջերէն…: Կազմակերպուած արշաւ մը, ուր դժբախտաբար նաեւ մի քանի հայորդիներ, կամայ թէ ակամայ, ներառուած են ու կը շահագործուին՝ շահադիտական նպատակներով այս չարամիտ արշաւը ծրագրողներուն կողմէ: Հետեւաբար, մեր ժողովուրդի զաւակները զգոյշ պէտք է ըլլան յատկապէս դիմատետրերու ճամբով շրջան ընող սխալ տեղեկութիւններու նկատմամբ: Որեւէ լուսաբանութեան գծով, ոեւէ հայորդի կրնայ դիմել «Թռչնոց Բոյն»ի տնօրէնութեան կամ խնամակալութեան:

https://hairenikweekly.com/2015/07/13/23078
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Lun 15 Oct 2018 - 22:23
MessageSujet du message: Yetim Ermeni çocuklarının akibeti ...
Répondre en citant

Yetimler mezarlığı

ՈՐԲԵՐՈՒ ԳԵՐԵԶՄԱՆՆՈՑՆ Է, ՍԻՐԵԼԻՆԵ՛Ր …ՅՈ՞ ԵՐԹԱՆՔ



July 13, 2015 Top StoryՅօդուածներ 0

https://hairenikweekly.com/2015/07/13/23090#https://hairenikweekly.com/2015/07/13/23090#https://hairenikweekly.com/2015/07/13/23090#https://hairenikweekly.com/2015/07/13/23090#mailto:?subject=%D5%88%D5%90%D4%B2%D4%B5%D5%90%D5%88%D5%92%20%D4%B3%D4%B5%D…

Կարօ Արմենեան
Յուլիս 13, 2015
https://hairenikweekly.com/2015/07/13/23090

Ծ.Խ.- Վերջերս, զանազան տեղեկութիւններ սկսած են շրջիլ, յատկապէս համացանցի ճամբով, Լիբանանի հիւսիսային Ժիպէյլ (Պիպլոս) քաղաքի «Թռչնոց Բոյն»ին առնչուած ապագայ ծրագիրներու մասին: Տեղեկութիւններ, վերլուծումներ եւ եզրակացութիւններ որոնք սկսած են մելան հոսեցնել եւ զարմանք յառաջացնել «Թռչնոց Բոյն»ին մօտէն ծանօթ անձերու եւ մեր ժողովուրդի զաւակներուն մօտ: Այս առթիւ լոյս կ՛ընծայենք հարցազրոյց մը, կատարուած «Թռչնոց Բոյն»»ի Յանձնախումբի ատենապետուհի Սեդա Խտըշեանին հետ, CILICIA TV-ի միջոցաւ: Այս հարցազրոյցին կողքին, նաեւ կը հրատարակենք Կարօ Արմենեանի յօդուածը, միեւնոյն նիւթին առնչութեամբ: «Թռչնոց Բոյն»ի խնամակալութեան ատենապետ Սեդա Խտըշեան, Յուլիս 13-ին հաստատեց թէ ստեղծուած զարգացումներուն լոյսին տակ որոշուած է առկախել գերեզմանատուներու փոխադրութեան ծրագիրը: 
Հիմա արդէն ունինք հրապարակային վկայութիւնը Լիբանանի «Թռչնոց Բոյն»ի խնամակալութեան եւ փաստերը յստակ են։
Ժիպէյլի գեղատեսիլ ծովափին, աչքերէ հեռու, պզտիկ գերեզմաննոց մը կայ, համեստ եւ սրտառուչ տապանաքարերով, ուր թաղուած են Հայոց Ցեղասպանութենէն վերապրած որբեր, որոնք չեն կրցած դիմանալ նախճիրի հետեւանքներուն եւ շիջած են կանուխ, երբ դեռ կը գտնուէին որբախնամ ձեռքերու հոգածութեան ենթակայ։ Ես քանիցս այցելած եմ այս գերեզմաննոցը (առաջինը՝ երջանկայիշատակ Ներսէս Սրբազանի առաջնորդութեամբ, ինք եւս՝ որբերու առաջին սերունդէն)։ Քանիցս կանգ առած եմ այդ վտիտ եւ անշուք շիրիմներուն առջեւ եւ փորձած եմ մտքով վերակառուցել այդ օրերու մեր հերոսական պատմութիւնը մեր ժողովուրդի վերջին շունչը փրկելու աւետարանական կիրքով նշանաւորուած։ Քանիցս յիշած եմ զայն Ուաշինկթընի Հայ Դատի Գրասենեակի վարժողական սեմինարներուն թելադրելով, որ նորահաս մեր տղաքն ու աղջիկները անպայման այցելեն Ժիպէյլ, անպայման քալեն Մարիա Ճէյքըպսընի ոտնահետքերով եւ գտնեն բաբախող վկայութիւնը։ Աշխարհի մէջ միակ տեղն է այս գերեզմանավայրը, ուր դեռ կ՚ապրին մեր որբերը. կ՚ապրին հզօր ներկայութեամբ եւ ահաւասիկ դար մը ետք կը շարունակեն խօսիլ մեզի։
Մենք մեծ յարգանք կը պարտինք Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Սուրբ Աթոռի Վեհափառ Հայրապետներուն, որոնք իրենց հայրական հոգատարութեան տակ առին «Թռչնոց Բոյն»ը եւ շարունակեցին անոր մարդասիրական մեծ առաքելութիւնը մինչեւ այսօր։ Յարգանք կը պարտինք նաեւ մեր ազգային իշխանութեանց եւ «Թռչնոց Բոյն»ի յարգարժան խնամակալութեան, որոնք օրը-օրին այս ազգօգուտ հաստատութեան կենսունակութիւնը կ՚ապահովեն դժուարին ճիգերով։ Մեր պիւտճէները դիւրաւ չէ, որ կը ձեւաւորուին եւ ամէն մարմին հայ կեանքի մէջ կը դիմագրաւէ մեծ երկուութիւններ մեր առաջնահերթութիւնները ֆինանսաւորելու բարդ խնդրին մէջ։ Չեմ թերագնահատեր։ Եւ սակայն…
Եւ հոս է, որ կը դրուի մեծ հրամայականը։ Մենք պիտի միանգամընդմիշտ որոշենք, որ մեր ազգային ժառանգութիւնը ենթակայ չէ սակարկութեան։ Պիտի որոշենք, որ մեր հաւաքական կեանքին այդ մասը վերջնականօրէն անձեռնմխելի է եւ վեր՝ բոլոր ատեաններէն եւ իշխանութիւններէն։ Մեր ազգային ժառանգութիւնը կը պատկանի մեր ժողովուրդի անցեալ, ներկայ եւ գալիք բոլոր սերունդներուն։ Մեր միակ պարտականութիւնն է զայն ՊԱՀՊԱՆԵԼ անխաթար եւ ամբողջական եւ զայն մեծ նախանձախնդրութեամբ եւ որպէս աւանդ փոխանցել յաջորդ սերունդներուն։ Որբերու այս աննշան թուող գերեզմաննոցը մեր հաւաքական յիշողութեան կենդանի վկան է եւ պիտի պահպանուի որպէս այդպիսին։ Աւելի՛ն։ Ան պիտի դառնայ անքակտելի մասը Հայոց Ցեղասպանութեան այն թանգարանին, որ արդէն ստեղծուած է «Թռչնոց Բոյն»ի պատմական համալիրին մէջ Արամ Վեհափառի նախաձեռնութեամբ եւ Հայ Դատի գործին զինուորագրուած մեր ազնիւ ընկերոջ՝ Ալեքքօ Պեզիկեանի, Տիկ. Անի Պեզիկեանի եւ իրենց հրաշալի ընտանիքի բոլորանուէր աջակցութեամբ։ Այլ տարբերակ չի կրնար գոյութիւն ունենալ։ Գերեզմաննոցը «զոհելու» տարբերակը՝ այլ ծրագիրներ կարելի դարձնելու պատճառաբանութեամբ ցնցիչ հակասութեան մէջ է Ցեղասպանութեան Թանգարանի գաղափարի էութեան հետ։ Որբերը չեն, որ պիտի ֆինանասաւորեն մեր գործերը։ Հետեւաբար այս էջը պէտք է փակուի առանց յաւելեալ վիճաբանութեան եւ գերեզմաննոցը պէտք է մնայ հոն, ուր որ է։ Խնամակալութեան պարտաւորութիւնն է գերեզմանափորները հեռու պահել որբերու այս սրբավայրէն։
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Revenir en haut
mafilou
Administrateur
Administrateur

Hors ligne

Inscrit le: 04 Sep 2006
Messages: 13 896
Point(s): 42 287
Moyenne de points: 3,04

MessagePosté le: Lun 15 Oct 2018 - 22:28
MessageSujet du message: Yetim Ermeni çocuklarının akibeti ...
Répondre en citant

Kuş Yuvası mezarlığı nakli askıya alındı

«Թռչնոց Բոյն»ի Գերեզմաններու Փոխադրութեան Ծրագիրը Առկախուած



July 15, 2015 Top Story, Լրահոս 0

ՊԷՅՐՈՒԹ.- Այս շաբաթավերջին Լիբանանի հիւսիսային Ժիպէյլ (Պիպլոս) քաղաքի «Թռչնոց Բոյն»» որբանոցին թանգարանի բացման հանդիսութիւնը տեղի պիտի ունենայ: Վերջերս, զանազան տեղեկութիւններ սկսած են շրջիլ նաեւ «Թռչնոց Բոյն»ի մերձակայքը գտնուող որբերու գերեզմանները փոխադրելու եւ հաւաքական գերեզմանի մը մէջ ամփոփելու հարցին մասին:
«Թռչնոց Բոյն»-ի խնամակալութեան ատենապետ Սեդա Խտըշեան, Յուլիս 13-ին հաստատեց թէ ստեղծուած զարգացումներուն լոյսին տակ որոշուած է առկախել գերեզմանատուներու փոխադրութեան ծրագիրը: Այս կացութեան դիմաց Արամ Ա. Վեհափառ հայրապետը` լսելէ ետք իրադարձութիւնները, թելադրեց խնամակալութեան, որ Մամային (Մարիա Ճէյքըպսըն որբերուն կողմէ Մամա կոչուած է իրենց նկատմամբ ցուցաբերած երկար տարիներու խնամքին համար) «Գերեզմաններու փոխադրութեան ծրագիրը պիտի առկախուի, պարզապէս որպէսզի մենք առիթ ունենանք աւելի լայն բացատրութիւն տալու մեր ժողովուրդին, աւելի հանդարտ մթնոլորտ ստեղծելու, որպէսզի հարցը աւելի լայն շրջագիծի մէջ քննարկուի: Այս է, պարզ եւ յստակ», հաստատեց Սեդա Խտըշեան:

https://hairenikweekly.com/2015/07/15/23118
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Revenir en haut
Contenu Sponsorisé






MessagePosté le: Aujourd’hui à 01:41
MessageSujet du message: Yetim Ermeni çocuklarının akibeti ...

Revenir en haut
Montrer les messages depuis:   
Armenian on web Index du Forum -> Le Génocide Arménien - Հայկական Ցեղասպանութիւն - 1915 Ermeni Soykırımı -> Soykırım maduru Ermeni yetim çocuklar - Les enfants victimes du Génocide Toutes les heures sont au format GMT + 1 Heure
Poster un nouveau sujet   Répondre au sujet
Page 1 sur 1
Sauter vers:  

 



Portail | Index | Créer un forum | Forum gratuit d’entraide | Annuaire des forums gratuits | Signaler une violation | Conditions générales d'utilisation
phpBB
Template by BMan1
Traduction par : phpBB-fr.com