Welcome Guest: Register | Log in
 
FAQ| Search| Memberlist| Usergroups
 
1921 Moskova - Kars Anlaşmaları
 
Post new topic   Reply to topic
Armenian on web Forum Index -> Courant / Contre-courant (points de vue - Տեսակետ - Görüş açısı) -> Histoire arménienne-Հայոց Պատմություն-Ermeni tarihi
Previous topic :: Next topic  
Author Message
vahe2009
Modérateur Général
Modérateur Général

Offline

Joined: 07 Nov 2009
Posts: 26,277
Point(s): 74,825
Moyenne de points: 2.85

PostPosted: Fri 18 Nov 2011 - 16:39
PostPost subject: 1921 Moskova - Kars Anlaşmaları
Reply with quote

Moskova-Kars Anlaşmaları Sempozyumu başladı
17 – 20 Kasım tarihleri arasında, uluslararası bir sempozyum gerçekleştiriliyor.









Moskova-Kars Anlaşmaları Sempozyumu başladı



17 – 20 Kasım tarihleri arasında, uluslararası bir sempozyum gerçekleştiriliyor. Ardahan Üniversitesi, Ardahan Valiliği, Ardahan Belediyesi ve Atatürk Araştırma Merkezi işbirliğinde düzenlenecek olan sempozyum, ‘Moskova ve Kars Anlaşmaları Uluslararası Sempozyumu’ adını taşıyor.

Ardahan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ramazan Korkmaz’ın da açılış konuşması yapacağı sempozyum, Ardahan Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü Salonu’nda, 17 Kasım Perşembe günü saat 14.00’te başladı. Sempozyuma, altısı yurtdışından olmak üzere toplam 14 tarihçi katılacak.

Açılışta, Ardahan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ramazan Korkmaz’ın yanı sıra Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Cezmi Eraslan, Ardahan Belediye Başkanı Faruk Köksoy ve Ardahan Valisi Mustafa Tekmen de birer konuşma yapacaklar.

Tarihi öneme sahip Moskova ve Kars Anlaşmaları neticesinde Ardahan’ın anavatana katılışının ayrıntılı bir şekilde tartışılacağı sempozyumda; Türk, Rus, Gürcü, Ermeni, İngiliz, Amerikan, Fransız ve Alman arşivlerindeki belgeler gün ışığına çıkarılarak tarihi gerçekler ortaya konulacak.

Bilindiği üzere, 16 Mart 1921 tarihinde, TBMM Hükümeti ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği arasında imzalanan Moskova Anlaşması, TBMM Hükümeti’nin dış politikada kazandığı ilk zafer olarak kabul edilmektedir. Bu anlaşma ile doğu sınırımız çizilerek, Kars ve Ardahan’ın Türk toprağı olduğu kabul edilmiştir. 13 Ekim 1921’de imzalanan Kars Anlaşması ise Moskova Anlaşması’nda belirlenen sınırların onaylandığı bir anlaşma olmuştur.

2008 yılındaki kuruluşunun ardından “Işığa Karışın” sloganıyla belirlemiş olduğu hedeflere emin adımlarla ilerleyen, ulusal ve uluslararası alanlarda önemli çalışmalara imza atan Ardahan Üniversitesi, Türk tarihi açısından büyük öneme sahip bu anlaşmalardaki bilgilerin gündeme getirilerek yaşatılmasını sağlayarak, tarihi bir misyon üstlenmektedir.


Back to top
Publicité






PostPosted: Fri 18 Nov 2011 - 16:39
PostPost subject: Publicité

PublicitéSupprimer les publicités ?
Back to top
mafilou
Administrateur
Administrateur

Online

Joined: 04 Sep 2006
Posts: 14,392
Point(s): 43,612
Moyenne de points: 3.03

PostPosted: Fri 25 Nov 2011 - 21:36
PostPost subject: 1921 Moskova - Kars Anlaşmaları
Reply with quote

Hastane, postane, pastane derken şimdi de bir sempozyuma da fon oldu …
Atatürk Araştırma Merkezi, « Mustafa Kemal »’e ne kadar taraf çıkar ?
14 tarihçiden 6’sı dışarıdanmış …
Gerçekler açığa çıkınca bu anlaşmanın TBMM’nin SSCB ile yapmadığı meydana çıkacaktır. O tarihte Mustafa Kemal bir isyancı olarak aranmaktaydı ve TBMM’den de eser yoktu. SSCB ise Ermenistan’ın topraklarını ne hakla açık artırmaya çıkarabilirdi ?
Bu anlaşma ile katiyen Doğu sınırı da çizilmemiştir, ABD bile bu sınırı tanımamakta.
Kars ve Ardahan ise Türkiye’ye Ruslar tarafından « hediye » edilmiştir ; bir kurşun bile atılmamıştır.
Ne yazık ki bu çarptırmalar zihinlere yerleştiriliyor …

_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Back to top
mafilou
Administrateur
Administrateur

Online

Joined: 04 Sep 2006
Posts: 14,392
Point(s): 43,612
Moyenne de points: 3.03

PostPosted: Sun 13 Jul 2014 - 01:38
PostPost subject: 1921 Moskova - Kars Anlaşmaları
Reply with quote

Moskova anlaşması 25 yıllığına, 1946’ya kadar imzalandı.

Սենսացիոն բացահայտում Մոսկվայի պայմանագրի վերաբերյալ

    • ՆԱԻՐԱ ՀԱՅՐՈՒՄՅԱՆ, Մեկնաբան

[*]Մեկնաբանություն - 09 Հուլիսի 2014, [*]
[*]
[*]

«Երկրամաս» թերթը հրապարակել է հանգուցյալ դիվանագետ Լևոն Էյրամջյանցի սենսացիոն հոդվածը, որում անհերքելի ապացույցներ են բերվում, որ Մոսկվայի պայմանագիրը ստորագրվել է ընդամենը 25 տարով՝ մինչև 1946 թվականը: Պայմանագրով հայկական հողերը բաժանվել են Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Վրաստանի միջև, այն գործում է մինչ օրս, չնայած պատմաբանները վաղուց են խոսում, որ նույնիսկ Թուրքիան էր 1946 թվականին պատրաստ վերադարձնել Արևմտյան Հայաստանը, սակայն հայերին, այլ ոչ թե ռուսներին:Սա Հայաստանը բաժանող գլխավոր պայմանագիրն է, և Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակին աստիճանաբար հասունանում է այն վերանայելու անհրաժեշտությունը: Լևոն Էյրամջյանցը պնդում է, որ այդ պայմանագիրը և որոշ գաղտնի արձանագրություններ քիչ են ուսումնասիրված և հրապարակային քննարկման չեն դրվել: Մինչդեռ այդ պայմանագրերում բոլոր հիմքերը կան Արևմտյան ու Արևելյան Հայաստանների միավորման համար:
2011 թվականին Հայաստանի նախագահի հրամանագրով ստեղծված Պետական հանձնաժողովին կից ստեղծվել է հայ-թուրքական հարաբերությունների վերանայման համար իրավական փաթեթ նախապատրաստող հանձնախումբ: Այն գլխավորել է Հայաստանի նախկին գլխավոր դատախազ Աղվան Հովսեփյանը, ով առաջին խորհրդակցություններից մեկի ժամանակ սենսացիոն հայտարարությամբ է հանդես եկել՝ չբացառելով Թուրքիայի նկատմամբ Հայաստանի տարածքային պահանջները: Հետո Եվրասիական միություն Հայաստանի մտնելու որոշումից հետո հանձնաժողովի մասին մոռացել են, քանի որ այն հակասում էր Ռուսաստանի և նրա գործընկեր Թուրքիայի շահերին:
Խորհրդարանի խոսնակ Գալուստ Սահակյանը, սակայն, հետաքրքիր առաջարկ է արել Ռուսաստանին: Նա իր ռուս գործընկերոջն առաջարկել է մասնակցել միջազգային խորհրդարանական համաժողովին, որը կայանալու է 2015 թվականի ապրիլին Երևանում: Համաժողովը նվիրված է լինելու ցեղասպանության և տարածաշրջանային իրավիճակի հարցերին, որովհետև ցեղասպանության և հայերի արտաքսման նկատմամբ մոտեցումների վերանայումը կարող է ամբողջությամբ փոխել տարածաշրջանային դասավորությունը:
Դեռ հայտնի չէ, թե հանձնաժողովն ինչ թղթապանակ կպատրաստի, ակնհայտ է սակայն, որ Հայաստանը կարող է միջազգային պայմանագրերի վերանայում կամ էլ չեղարկում պահանջել: Մոսկվայի պայմանագրի դեպքում, որը «ամրապնդվել է» Կարսի պայմանագրով, վերանայումը կարող է հեշտ լինել, քանի որ պայմանագիրը ստորագրվել է մինչև 1946 թվականը, և Թուրքիան, փաստորեն, մինչ օրս անօրինական է պահում հայկական հողերը:
Հայաստանը պետք է նման նախաձեռնությամբ հանդես գա անկախ այն բանից՝ կաջակցեն արդյոք Արևմուտքը կամ Ռուսաստանը: Հայաստանը 100 տարի առաջ բաժանվել է միայն այն բանի համար, որ հետապնդել է ոչ թե սեփական շահերը, այլ թաքցրել է Ռուսաստանի մեղքերը և Արևմուտքի կողմից ռուս-թուրքական դավադրությանը լուռ աջակցությունը:






- See more at: http://www.lragir.am/index/arm/0/comments/view/101476#sthash.gBh8kkdv.dpuf
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Back to top
mafilou
Administrateur
Administrateur

Online

Joined: 04 Sep 2006
Posts: 14,392
Point(s): 43,612
Moyenne de points: 3.03

PostPosted: Mon 19 Oct 2015 - 22:50
PostPost subject: 1921 Moskova - Kars Anlaşmaları
Reply with quote

Kars Antlaşması

Կարսի պայմանագիրը

ԹԱԹՈՒԼ ՀԱԿՈԲՅԱՆ
13 October 13, 2015
http://www.aniarc.am/


Լուսանկարում՝ Ասքանազ Մռավյան (Askanaz Mravyan)

13 հոկտեմբեր, 1921թ.

Հայկ. ԽՍՀ-ի, Ադրբ. ԽՍՀ-ի ու Վրաց. ԽՍՀ-ի միջև` մի կողմից և Թուրքիայի միջև` մյուս կողմից, ՌԽՖՍՀ-ի մասնակցությամբ Կարսում կնքված բարեկամության պայմանագիրը Հայաստանի Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետության, Ադրբեջանի Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետության և Վրաստանի Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետության կառավարությունները` մեկ կողմից և Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի կառավարությունը` մյուս, հավատարիմ ազգերի եղբայրության և ժողովուրդների ինքնորոշման սկզբունքներին, նրանց միջև մշտական սրտագին փոխհարաբերություններ ու երկու կողմերի փոխադարձ շահերի վրա հիմնված անխախտ ու անկեղծ բարեկամություն հաստատելու ցանկությամբ խանդավառված, որոշեցին բարեկամության պայմանագիր կնքելու նպատակով Ռուսաստանի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Խորհրդային Հանրապետության մասնակցությամբ սկսել բանակցություններ, որի համար իրենց լիազորներ նշանակեցին`Հայաստանի կառավարությունը` Արտաքին գործերի ժողովրդական կոմիսար Ասքանազ Մռավյանին, Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսար Պողոս Մակինցյանին. Ադրբեջանի կառավարությունը` Պետական վերահսկողության ժողովրդական կոմիսար Բեհբուդ Շախթախթինսկուն. Վրաստանի կառավարությունը` Ռազմական և ծովային գործերի ժողովրդական կոմիսար Շալվա Էլիավային, Արտաքին գործերի ժողովրդական կոմիսար և ֆինանսների ժողովրդական կոմիսար Ալեքսանդր Սվանիձեին.
Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի կառավարությունը` Ադրիանապոլսի կողմից Ազգային մեծ ժողովի պատգամավոր, Արևելյան ռազմաճակատի հրամանատար Քյազիմ Կարաբեքիր փաշային, Բուրդուրի կողմից Ազգային մեծ ժողովի դեպուտատ Վելի բեյին, Հանրային աշխատանքների պետական քարտուղարի նախկին օգնական Մուխթար բեյին, Ադրբեջանում Թուրքիայի լիազոր ներկայացուցիչ Մեմդուհ Շևքեթ բեյին.
Ռուսաստանի կառավարությունը` Լատվիայում լիազոր ներկայացուցիչ Յակով Գանեցկուն, որոնք իրենց լիազորագրերը փոխանակելով, դրանք համարեցին պատշաճ ու օրինական և համաձայնեցին ներքոհիշյալի շուրջը.

Հոդված 1. Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի կառավարությունը և Հայաստանի, Ադրբեջանի ու Վրաստանի կառավարությունները վերացված և ուժից զուրկ են համարում այն պայմանագրերը, որոնք կնքվել են ներկայում պայմանավորվող կողմերի տարածքների մեջ մտնող, նախկինում իրենց ինքնիշխան իրավունքները կենսագործող պետությունների միջև, և որոնք վերաբերում են վերոհիշյալ տարածքներին, վերացված և ուժից զուրկ են համարվում նաև երրորդ տերությունների կնքած և Անդրկովկասյան հանրապետություններին վերաբերող պայմանագրերը:
Սույն հոդվածը չի վերաբերում 1921 (1337) թվականի մարտի 16-ին Մոսկվայում կնքված ռուս-թուրքական պայմանագրին:

Հոդված 2. Պայմանավորվող կողմերը համաձայն են չճանաչել ոչ մի հաշտության պայմանագիր կամ միջազգային որևէ այլ ակտ, եթե նրանցից մեկին ուժով են հարկադրում այն ընդունել: Այդ պատճառով Հայաստանի, Ադրբեջանի և Վրաստանի կառավարությունները համաձայն են չճանաչել որևէ միջազգային ակտ, որը վերաբերում է Թուրքիային և ճանաչված չէ այսօր Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովը ներկայացնող ազգային կառավարության կողմից:
(Սույն պայմանագրում որպես Թուրքիա հասկացվում են այն տարածքները, որոնք մտած են 1920 (1336)թ. հունվարի 28-ի թուրքական Ազգային ուխտի մեջ, որը Կ. Պոլսում մշակել և հռչակել է օսմանյան պատգամավորների պալատը և հաղորդել է մամուլին ու բոլոր պետություններին):
Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի կառավարությունն իր հերթին համաձայն է չճանաչել որևէ միջազգային ակտ, որը վերաբերում է Հայաստանին, Վրաստանին ու Ադրբեջանին և ճանաչված չէ այդ երկրների համապատասխան կառավարությունների կողմից, որոնք այսօր ներկայացնում են Հայաստանի, Ադրբեջանի և Վրաստանի Խորհուրդներին:

Հոդված 3. Հայաստանի, Ադրբեջանի և Վրաստանի կառավարությունները, ընդունելով, որ կապիտուլյացիաների կանոնակարգը անհամատեղելի է որևէ երկրի ազգային ազատ զարգացման, ինչպես նաև ինքնիշխան իրավունքների լիակատար կենսագործման հետ, գտնում են, որ այդ կանոնակարգին առնչվող բոլոր գործառություններն ու իրավունքները կորցրել են իրենց ուժը և համարվում են վերացված:

Հոդված 4. Թուրքիայի հյուսիս-արեւելյան սահմանը (ըստ ռուսական Գլխավոր շտաբի քարտեզի` մասշտաբը 1/210000, մեկ մատնաչափում` 5 վերստ) որոշվում է այն գծով, որն սկսվում է Սեւ ծովի ափամերձ Սարպ գյուղի մոտից, անցնում է Խեդիսմթա սարի վրայով, Շավշետ սարի, Քաննիդաղ սարի ջրբաժան գծի երկարությամբ, այնուհետեւ առաջանում է Արդահանի, Կարսի սանջակների հին հյուսիսային վարչական սահմանագծերի` Արփաչայի և Արաքս գետերի հնահունի ուղղությամբ մինչև Ստորին Կարասուի գետաբերանը: (Սահմանների մանրամասն նկարագրությունը և նրանց վերաբերող հարցերը որոշված են 1-ին և 2-րդ հավելվածներում և կից քարտեզում, որն ստորագրել են երկու պայմանավորվող կողմերը: Պայմանագրի տեքստի և քարտեզի միջև անհամապատասխանություն լինելու դեպքում գերապատվությունը տրվում է տեքստին):
Բնության մեջ պետական սահմանագծի մանրամասն որոշումն ու անցկացումը, ինչպես նաև սահմանանշանների տեղադրումը կատարելու է խառը սահմանային հանձնաժողովը, որին մասնակցում են պայմանավորվող կողմերից հավասար թվով անդամներ և ՌԽՖՍՀ-ի ներկայացուցիչը (Հավելված 4` քարտեզ):

Հոդված 5. Թուրքիայի կառավարությունը և Խորհրդային Հայաստանի ու Ադրբեջանի կառավարությունները համաձայն են, որ սույն պայմանագրի երրորդ հավելվածում նշված սահմաններում Նախիջևանի մարզը կազմի ինքնավար տարածք` Ադրբեջանի խնամակալության ներքո:

Հոդված 6. Թուրքիան համաձայն է Վրաստանին զիջել Բաթում քաղաքի ու նավահանգստի և սույն պայմանագրի 4-րդ հոդվածում նշված սահմանագծից հյուսիս ընկած ու Բաթումի մարզի բաղադրիչ մասը կազմող տարածքի սյուզերենությունը` պայմանով, որ`
1) սույն հոդվածում նշված վայրերի բնակչությունը վարչական առումով կունենա տեղական լայն ինքնավարություն, որը կապահովի յուրաքանչյուր համայնքի մշակութային և կրոնական իրավունքները եւ բնակչությանը հնարավորություն կընձեռնի հիշյալ վայրերում սահմանել իր ցանկություններին համապատասխանող հողային օրենք.
2) Թուրքիային կտրվի Բաթում նավահանգստի վրայով ներմուծվող և այնտեղից արտահանող ամեն տեսակ ապրանքների ազատ, անտուրք տեղափոխման իրավունք, տեղի չեն ունենա խափանումներ: Թուրքիային կտրվի Բաթում նավահանգստից օգտվելու իրավունք և դրա համար նրանից չեն գանձվի առանձին տուրքեր:
Այս հոդվածը կենսագործելու համար սույն պայմանագրի ստորագրումից անմիջապես հետո շահագրգիռ կողմերի ներկայացուցիչներից կկազմվի հանձնաժողով:

Հոդված 7. Վրաստանի կառավարությունը և Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի կառավարությունը պայմանավորվում են սահմանամերձ գոտու բնակիչների համար դյուրացնել սահմանի անցումը` պայմանով, որ պահպանվեն մաքսային, ոստիկանական եւ սանիտարական կանոնները, որոնք այդ առթիվ կսահմանվեն խառը հանձնաժողովի կողմից:

Հոդված 8. Վրաստանի կառավարությունը և Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի կառավարությունը, նկատի առնելով երկու երկրների սահմանամերձ վայրերի բնակիչների համար սահմանից անդին գտնվող ամառային ու ձմեռային արոտավայրերից օգտվելու անհրաժեշտությունը, պայմանավորվեցին այդ բնակիչներին տալ իրենց նախիրների հետ սահմանն անցնելու և սովորական արոտավայրերից օգտվելու իրավունք:
Սահմանն անցնելու մաքսային կանոնները, ինչպես նաև ոստիկանական, սանիտարական և մյուս միջոցառումները կսահմանի խառը հանձնաժողովը:

Հոդված 9. Նեղուցների բացումը և նրանցով բոլոր ժողովուրդների առևտրական նավերի ազատ անցումն ապահովելու համար Թուրքիան և Վրաստանը պայմանավորվում են Սև ծովի և նեղուցների միջազգային կարգավիճակի վերջնական մշակումը հանձնել ափամերձ պետությունների ներկայացուցիչների համաժողովին` պայմանով, որ նրա ընդունած որոշումները չեն վնասի Թուրքիայի լիակատար իշխանությունը, ինչպես նաև Թուրքիայի և նրա մայրաքաղաք Կ. Պոլսի անվտանգությունը:

Հոդված 10. Պայմանավորվող կողմերը պարտավորություն են ստանձնում իրենց տարածքներում արգելել այնպիսի կազմակերպությունների և խմբերի առաջացումն ու գոյությունը, որոնք ունեն մյուս երկրի կամ նրա տարածքի մի մասի կառավարության դերն ստանձնելու հավակնություն, ինչպես նաև պարտավորվում են իրենց տարածքներում արգելել այնպիսի խմբերի գոյությունը, որոնց նպատակն է պայքարը մյուս երկրի դեմ:
Որոշված է, որ սույն հոդվածում հիշատակված թուրքական տարածքի տակ հասկացվում է այն տարածքը, որը գտնվում է Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի կառավարության զինվորական և քաղաքացիական անմիջական իրավասության ներքո:

Հոդված 11. Երկու պայմանավորվող կողմերի այն քաղաքացիների վրա, որոնք գտնվում են մյուս կողմի տարածքում, կտարածվեն հյուրընկալող երկրի օրենքից բխող իրավունքներն ու պարտականությունները, բացառությամբ ազգային պաշտպանության պարտականությունների, որոնցից նրանք կազատվեն.
Երկու կողմերի քաղաքացիների ընտանեկան և ժառանգության իրավունքին ու գործունեության վերաբերող հարցերը նույնպես բացառվում են սույն հոդվածի որոշումներից: Դրանք կորոշվեն հատուկ համաձայնությամբ:

Հոդված 12. Կողմերը համաձայն են յուրաքանչյուրի տարածքում գտնվող մյուս կողմի քաղաքացիների նկատմամբ կիրառել առավելագույն բարենպաստության սկզբունքը:
Սույն հոդվածը չի կիրառվում այն իրավունքների նկատմամբ, որոնք խորհրդային հանրապետությունները իրենց տարածքում փոխադարձաբար տվել են դաշնակից խորհրդային հանրապետությունների քաղաքացիներին, ինչպես նաև այն իրավունքների նկատմամբ, որոնք Թուրքիան վերապահել է Թուրքիայի դաշնակից մահմեդական պետությունների քաղաքացիներին:

Հոդված 13. Մինչև 1918թ. Ռուսաստանի մի մասը հանդիսացող և այժմ Թուրքիայի գերիշխանության ներքո գտնվող տարածքների յուրաքանչյուր բնակիչ, եթե ցանկանա, ունի թուրքական քաղաքացիությունից դուրս գալու, Թուրքիայից ազատ հեռանալու և սեփական կայքը, գույքը կամ դրանց արժեքն իր հետ տանելու իրավունք:
Հավասարապես, այն տարածքի բոլոր բնակիչները, որոնց նկատմամբ Թուրքիան սյուզերենությունը զիջել է Վրաստանին, եթե ցանկանան, ունեն վրացական քաղաքացիությունից դուրս գալու, Վրաստանի տարածքից ազատ հեռանալու և սեփական կայքը, գույքը կամ դրանց արժեքն իրենց հետ տանելու իրավունք:
Վերոհիշյալ հոդվածում հիշատակվող բնակիչները, եթե պատշաճ ձևով հայտարարեն հիշյալ տարածքներից հեռանալու իրենց ցանկության մասին, այդ պահից կստանան զինապարտությունից ազատվելու միամսյա իրավունք:

Հոդված 14. Կողմերը պարտավորվում են սույն պայմանագրի ստորագրման օրից հաշված վեց ամսվա ընթացքում կնքել 1918-1920 թթ. պատերազմների հետևանքով գաղթածներին վերաբերող հատուկ համաձայնագրեր:

Հոդված 15. Կողմերից յուրաքանչյուրը պարտավորվում է սույն պայմանագրի ստորագրումից անմիջապես հետո հայտարարել մյուս կողմի քաղաքացիների լիակատար ներում այն հանցանքների և զանցանքների համար, որոնք բխել են Կովկասյան ռազմաճակատում տեղի ունեցած պատերազմական գործողություններից:

Հոդված 16. Կողմերը համաձայն են սույն պայմանագրի ստորագրման օրից հաշված երկու ամսվա ընթացքում վերադարձնել որևէ կողմի տարածում գտնվող նախկին ռազմագերիներին և քաղաքացիական գերիներին:

Հոդված 17. Կողմերն իրենց երկրների միջև հաղորդակցությունների անընդհատությունն ապահովելու նպատակով պարտավորվում են փոխադարձ համաձայնությամբ ձեռք առնել բոլոր անհրաժեշտ միջոցները, որպեսզի պահպանվեն և որքան հնարավոր է արագ զարգանան երկաթուղային, հեռագրական և հաղորդակցության մյուս միջոցները, ինչպես նաև այն նպատակով, որպեսզի առանց որևէ կասեցումների ապահովվեն մարդկանց և ապրանքների ազատ փոխադրումները:
Սակայն համարվում է, որ ճանապարհորդների, ապրանքների փոխադրման, մուտքի և ճանապարհման վերաբերյալ լիովին կգործադրվեն պայմանավորվող երկրներից յուրաքանչյուրում այդ մասին սահմանված կանոնները:

Հոդված 18. Առևտրական հարաբերություններ հաստատելու և բոլոր տնտեսական ու ֆինանսական կամ պայմանավորվող երկրների միջև բարեկամական հարաբերությունների ամրապնդման համար անհրաժեշտ մյուս հարցերը կարգավորելու նպատակով սույն պայմանագրի ստորագրումից անմիջապես հետո Թիֆլիսում կստեղծվի շահագրգռված երկրների ներկայացուցիչներից կազմված հանձնաժողով:

Հոդված 19. Կողմերը պարտավորվում են սույն պայմանագրի ստորագրման օրից հաշված երեք ամսվա ընթացքում կնքել հյուպատոսային համաձայնագրեր:

Հոդված 20. Սույն պայմանագիրը, որը կնքված է Հայաստանի, Ադրբեջանի, Վրաստանի և Թուրքիայի կառավարությունների միջև, ենթակա է վավերացման:
Վավերագրերի փոխանակումը տեղի կունենա Երևանում, մոտակա ժամանակներում:
Սույն պայմանագիրն ուժի մեջ կմտնի վավերագրերի փոխանակման պահից, բացառությամբ 6, 14, 15, 16, 18 եւ 19 հոդվածների, որոնք ուժի մեջ կմտնեն անմիջապես պայմանագրի ստորագրումից հետո:

Ի վավերացումն շարադրյալի, վերոհիշյալ լիազոր անձինք ստորագրեցին սույն պայմանագիրը և հաստատեցին իրենց կնիքներով:
Կազմված է հինգ օրինակով Կարսում, 1921 (1337) թվականի հոկտեմբերի 13-ին:
Ա. Մռավյան Քյազիմ Կարաբեքիր
Պ. Մակինցյան Վելի Մուխթար
Բ. Շախթախթինսկի Մեմդուհ Շևքեթ
Շ. Էլիավա
Ա. Սվանիձե
Գանեցկի
Վավերագրերի փոխանակումը կատարված է Երևանում 1922 թ. սեպտեմբերի 11-ին:
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Last edited by mafilou on Mon 19 Oct 2015 - 23:05; edited 1 time in total
Back to top
mafilou
Administrateur
Administrateur

Online

Joined: 04 Sep 2006
Posts: 14,392
Point(s): 43,612
Moyenne de points: 3.03

PostPosted: Mon 19 Oct 2015 - 22:56
PostPost subject: 1921 Moskova - Kars Anlaşmaları
Reply with quote

Günümüz Türkiye-Ermenistan sınırını Kars Antlaşması çizmiştir.

Թուրքիա-Հայաստան այսօրվա սահմանը գծել է Կարսի պայմանագիրը

ԹԱԹՈՒԼ ՀԱԿՈԲՅԱՆ
13 October 13, 2015
http://www.aniarc.am/


Վագոնը, որտեղ ստորագրված է Կարսի պայմանագիրը, լուսանկարը՝ Թաթուլ Հակոբյանի
(Kars antlaşmasının imzalandığı wagon)

Հաղթական Քյազիմ Կարաբեքիր փաշան Ռուսաստանի ներկայացուցիչ Յակով Գանեցկուն ու անդրկովկասյան երեք հանրապետությունների բոլշևիկ պատվիրակներին սպասում էր Կարսի իր նստավայրում:
Արդեն գրեթե մեկ տարի քաղաքը քեմալականների ձեռքում էր: 1920թ. դեկտեմբերի 2 լույս 3-ի գիշերը Կարաբեքիրի ու Ալեքսանդր Խատիսյանի ստորագրած Ալեքսանդրապոլի դաշնագրում թեև ասվում էր, որ «Կարսի նահանգը և Սուրմալուն համարվում են վիճելի մինչև երեք տարի, որի ընթացքում հայոց կառավարությունը կարող է հայտարարել հանրաքվե` որոշելու այդ նահանգների վերջնական բախտը», սակայն ինչպես Կարսի և Սուրմալուի, այնպես էլ Նախիջևանի ճակատագիրը կանխորոշել էր 1921թ. մարտի 16-ին Մոսկվայում կնքված ռուս-թուրքական պայմանագրով:
1921թ. սեպտեմբերի 26-ին Կարս ժամանած պատվիրակության պատվին կայարանում տրվեց զորահանդես ու պատվո պահակ, որից հետո Գանեցկին, Հայաստանի արտգործժողկոմ Ասքանազ Մռավյանը, ներքգործժողկոմ Պողոս Մակինցյանը, Ադրբեջանի ու Վրաստանի ներկայացուցիչների հետ այցելեցին Կարաբեքիրին:
Նույն օրը երեկոյան Կարսի նախկին նահանգապետի բնակարանում բացվում է խորհրդաժողովը: Տան առաջ բացվող հրապարակը լուսավորված էր ջահերով, զինվորական վաշտերը պատրաստ էին ողջույնի: Առաջինը խորհրդաժողովի դահլիճ էր մեկնել թուրքական պատվիրակությունը:
Բացման պատիվն ու առաջին ճառի իրավունքը տրված էր Կարաբեքիրին. «Թուրք ժողովուրդը կապիտալիստ և իմպերիալիստ պետությունների պարտադրած Սևրի պայմանագիրը չի ճանաչում: Մոսկվայում հիմքերը դրված դաշնագիրը կրկին հաստատելը նշանակում է մշտատև եղբայրություն Արևելքում»:
Ապա բացման խոսքի իրավունք է տրվում Գանեցկուն, ով հայտարարում է, թե Կարսում լուծվելու է մի կարևոր ու մեծ խնդիր. «Փառապանծ թուրք և հայ ժողովուրդները ոչ թե խոսքով, այլ գործով ցույց կտան, որ ընդմիշտ վերացած է նրանց փոխադարձ թշնամությունը: Նրանք ոչ թե թաքցրած սրերով են մոտենում միմյանց, այլ եղբայրական ջերմագին սիրո»:
Անդրկովկասյան երեք պատվիրակությունների կողմից բացման ելույթի համար ընտրվել էր Ասքանազ Մռավյանը: Դիմելով «թուրք մեծապատիվ պատվիրակներին»` Մռավյանը հավաստիացնում է, որ իրենք Կարս են եկել «ոչ թշնամական զգացումներով»: Մռավյանն ասում է. «Մենք այս խորհրդաժողովին եկել ենք ոչ որպես հաղթողներ ու հաղթվածներ: Անդրկովկասյան ժողովուրդները համոզված են, որ ներկա խորհրդաժողովը կտա մեզ թուրք ժողովրդի հետ բարեկամության և եղբայրության դաշինքի ամուր հիմքեր»:
Խորհրդաժողովի առաջին նիստի ավարտից հետո ու երեկոյան Կարսի մահմեդականներն ու զինվորականները մեծ ցույց են կազմակերպում այն բնակարանի առաջ, որտեղ իջևանել էր Գանեցկին: Ռուս ներկայացուցչի ճառից հետո մահմեդական ազգաբնակչությանը դիմում են նաև Մռավյանն ու վրացի և ադրբեջանցի ներկայացուցիչները: «Այլևս երկու հարևան ազգերի միջև արյունահեղություն չպիտի լինի: Եկել ենք բարեկամության հիմքեր հաստատելու ձեզ հետ»,- ասում է Մռավյանը: Բոլոր ճառերն ընդմիջվում էին «խանդավառ ուռաներով», իսկ նվագախումբը հնչեցնում էր Ինտերնացիոնալը: Ժողովուրդը խանդավառված կոչում էր «կեցցե հաշտությունը», «կեցցե Ռուսաստանը», «կեցցե Հայաստանը»:
Հայ ժողովրդի պատմության ամենատխուր իրադարձություններից Կարսի խորհրդաժողովն ահա այսպիսի տոնակատարության էին վերածել «համաշխարհային հեղափոխության հաղթանակի» համար մարտչնող հայ բոլշևիկները, ովքեր ամիսներ առաջ օգնել էին ռուսներին ու քեմալականներին` տապալելու Հայաստանի Հանրապետությունը: Խորհրդային Հայաստանը իր ստորագրությունն էր դնում մի փաստաթղթի տակ, որով Թուրքիային էին մնում նաև Արևելյան Հայաստանի հողերից Արդահանը, Կարսի մարզն ու Սուրմալուի գավառը:
Չնայած Կարսի խորհրդաժողովի արդյունքները կանխորոշված էին, հայ պատվիրակները Գանեցկու միջնորդությամբ փորձեցին հայ-թուրքական սահմանում որոշ փոփոխություններ կատարել հօգուտ Հայաստանի: Սեպտեմբերի 27-ին, խորհրդաժողովի երկրորդ նիստում, ռուս պատվիրակը ներկայացնում է երկու սահմանային պահանջ, որից առաջինը վերաբերում էր Անիի ավերակներին: «Անին հայերի համար ունի պատմական ու գիտական մեծ արժեք,- Կարաբեքիրին բացատրում է Գանեցկին ու ներկայացնում երկրորդ հողային պահանջը:- Կողբն իր աղի հանքերով ունի համակովկասյան նշանակություն»:
Կարաբեքիրը, սակայն, անդրդվելի էր: Նա ասում է, որ իր պատվիրակությունը որևէ իրավասություն չունի Մոսկվայի պայմանագրով գծած սահմանների մեջ փոփոխություն կատարել և դրա համար պետք է հրահանգ ստանա Անկարայից: Արևելյան ռազմաճակատի հրամանատարը սպառնում է դադարեցնել խորհրդաժողովը, որին ի պատասխան Գանեցկին առաջարկում է շարունակել աշխատանքները այլ հարցերի շուրջ, մինչև Անկարայից ստացվի համապատասխան հրահանգ:
1921թ. հոկտեմբերի 13-ին կնքված Կարսի պայմանագրի 5-րդ կետով Երևանի նահանգի Նախիջևանի մարզը ինքնավար տարածքի կարգավիճակով դրվեց Ադրբեջանի «խնամակալության ներքո»: Թուրքիան Վրաստանին զիջեց Բաթում քաղաքն ու Սև ծովի աջարական հատվածը, սակայն դրա դիմաց ստացավ Սուրմալուի գավառը, Կարսի մարզն ու Արդահանի և Արդվինի շրջանները (վերջին երեքի նկատմամբ հավակնություններ ուներ նաև Վրաստանը):
1922 թ. մարտի 20-ին Խորհրդային Հայաստանի պետական բարձրագույն մարմինը` Կենտգործկոմը, հաստատում է 1921 թ. հոկտեմբերի 13-ին Թուրքիայի հետ կնքված Կարսի պայմանագիրը, որի վավերացված փաստաթղթերը փոխանակվեցին Երևանում 1922թ. սեպտեմբերի 11-ին:
Կարսի պայմանագրի ստորագրումից մեկ օր անց` 1921թ. հոկտեմբերի 14-ին, Երևան են վերադառնում ռուսաստանյան, ադրբեջանական և հայկական պատվիրակությունները և ուղևորվում ներկա լինելու Հայկոմկուսի մայրաքաղաքային կազմակերպության ընդհանուր ժողովին:
«Ժողովականները նրանց դիմավորեցին բուռն ծափահարություններով»,- գրում է բոլշևիկյան մամուլը: Հիվանդության պատճառով ներկա չէր միայն Վրաստանի պատվիրակության ղեկավարը: Գանեցկին հայ բոլշևիկներին ներկայացնում է խորհրդաժողովի արդյունքները, հաստատելով, որ «Կարսի դաշնագրով վերացվում է նաև Հայաստանի աշխատավորների թշնամի Խատիսյանի կնքած Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը»:
Մուստաֆա Քեմալը 1922թ. մարտի 1-ին թուրքական խորհրդարանում ունեցած ելույթում` գովաբանելով ռուս-թուրքական հարաբերությունները, հայտարարում է, որ Մոսկվայի պայմանագրի շարունակությունը Կարսի պայմանագիրն է Ռուսաստանի դաշնակիցներ Ադրբեջանի, Վրաստանի և Հայաստանի հետ, որով հաստատվում է, որ «անհնար է կիրառել Սևրի դաշնագիրը», և «հայկական հարցը Կարսի պայմանագրում գտել է իր ամենաճիշտ լուծումը»:
Կարսի խորհրդաժողովի թերևս միակ դրական արդյունքը, որ ունեցավ հայ ժողովրդի համար, հայ գերիների վերադարձի թույլտվությունն էր: 1920թ. թուրք-հայկական պատերազմից հետո, երբ մեկը մյուսի հետևից ընկնում էին Կաղզվանը, Սարիղամիշը, Կարսը, Ալեքսանդրապոլն ու բազմաթիվ այլ բնակավայրեր, հազարավոր հայեր գերի ու պատանդ ընկան ու քշվեցին դեպի Արևմտյան Հայաստանի խորքերը, որտեղ արդեն հաստատվել էին Մուսթաֆա Քեմալի ուժերը: Արդեն 1921թ. հոկտեմբերի սկզբին մոտ 400 հայեր ազատվեցին թուրքական գերությունից ու վերադարձան Ալեքսանդրապոլ:
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Back to top
mafilou
Administrateur
Administrateur

Online

Joined: 04 Sep 2006
Posts: 14,392
Point(s): 43,612
Moyenne de points: 3.03

PostPosted: Wed 21 Oct 2015 - 01:59
PostPost subject: 1921 Moskova - Kars Anlaşmaları
Reply with quote

92 ՏԱՐԻ ԱՌԱՋ ՄԱՐՏԻ 16-ԻՆ ԿՆՔՎԵՑ ՄՈՍԿՎԱՅԻ ՊԱՅՄԱՆԱԳԻՐԸ. ՓՈՐՁԱՔՆՆՈՒԹՅՈՒՆ

ԱՐԱ ՊԱՊՅԱՆ
ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԵՎ ԼԻԱԶՈՐ ԴԵՍՊԱՆ,
«ՄՈԴՈՒՍ ՎԻՎԵՆԴԻ» ՀԵՏԱԶՈՏԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԻ ՂԵԿԱՎԱՐ

www.diplomat.am



Այդ ժամանակ՝ 1921թ. մարտի 16-ին, բոլշևիկները պայմանագիր կնքեցին Քեմալի հետ, որով Թուրքիային հանձնեցին Հայաստանի Հանրապետության մի մասը, երկու այլ մասեր տվեցին Ադրբեջանին, և մնացորդի վրա փակցրեցին «Սովետական Հայաստան» պիտակն ու բռնակցեցին Ռուսաստանին:
Ջեյմս Ջերարդ, ԱՄՆ դեսպան Գերմանիայում (1913-17թթ.):

Այս օրերին լրանում է Մոսկվայի ռուս-թուրքական կամ ավելի ճիշտ բոլշևիկա-քեմալական, պայմանագրի (16 մարտի, 1921թ.) հերթական տարելիցը: Հիրավի տարելիցը, քանի որ նշյալ պայմանագրից է ածանցվում Կարսի պայմանագիրը (13 հոկտեմբերի, 1921թ.), որով, ըստ ոմանց, «որոշվում է» հայ-թուրքական սահմանը:
Sասնյակ գրքեր ու հարյուրավոր հոդվածներ են գրվել Մոսկվայի պայմանագրի մասին, սակայն որքան էլ տարօրինակ է, միջազգային իրավունքի տեսանկյունից երբեք չի կատարվել պայմանագրի փորձաքննություն՝ որոշելու համար նրա վավերական կամ ոչ վավերական(valid or not valid) լինելը:

Ըստ ՄԱԿ-ի պաշտոնական ուղեցույց-ձեռնարկի՝ «միջազգային պայմանագրերը համաձայնություններ են միջազգային իրավունքի սուբյեկտների միջև, որոնց միջոցով նրանք ստեղծում, փոփոխության են ենթարկում կամ դադարեցնում են փոխադարձ իրավունքներն ու պարտավորությունները»: Սա ամրագրված է Պայմանագրային իրավունքի վերաբերյալ 1969թ. Վիեննայի կոնվենցիայի մեջ: Կոնվենցիայի հոդված 2 {1} {ա}-ն պայմանագիրը բնորոշում է որպես «պետությունների միջև գրավոր կերպով կնքված և միջազգային իրավունքի վրա խարսխված միջազգային համաձայնություն»: Այսինքն, պայմանագրի օրինականության համար վճռորոշ է միջազգային իրավունքին համապատասխանելը: Ըստ այդմ, անհրաժեշտ է, որ պայմանագիրը կնքող կողմերից յուրաքանչյուրը լինի միջազգայնորեն ճանաչված պետության օրինական կառավարության լիազոր ներկայացուցիչը:

Ինչպես գրված է Մոսկվայի պայմանագրի նախաբանում, այն կնքվել է «Ռուսաստանի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Սովետական Հանրապետության կառավարության և Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի կառավարության» միջև: Քանի որ ցանկացած պայմանագրի կարգավիճակ ածանցվում է այն ստորագրողների իրավական կարգավիճակից, ուստի առաջին հերթին պետք է հստակեցնել նրանցից յուրաքանչյուրի կարգավիճակը 1921թ. մարտի 16-ի դրությամբ:



I. Ռուսաստանի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Սովետական Հանրապետության (РСФСР, ՌՍՖՍՀ) կարգավիճակը 1921թ.-ին:
Պայմանագիրը կնքելու պահին չկար «ՌՍՖՍՀ» ճանաչված պետություն, հետևաբար՝ միջազգային իրավունքի սուբյեկտ: Բնականաբար նրա կառավարությունը չուներ որևէ միջազգային պայմանագիր կնքելու իրավասություն: ՌՍՖՍՀ-ի, արդեն ԽՍՀՄ տարազով, միջազգային օրինական ճանաչումը սկսվել է միայն 1924-ից՝ Մեծ Բրիտանիայի ճանաչումով (1 փետրվարի, 1924թ.): Մինչև 1924թ. տեղի ունեցած «ճանաչումներըե չեն առաջացրել որևէ իրավական հետևանք, քանի որ իրենց հերթին բխել են չճանաչված երկրներից կամ վարչախմբերից: Որպեսզի ճանաչումն օրինապես համարվի այդպիսին, այն պետք է կատարվի իր հերթին օրինականորեն ճանաչված միջազգային իրավունքի սուբյեկտի կողմից: Օրինակ, 1920թ. սովետական կառավարությունը ճանաչել է Բալթյան երկրները, սակայն այդ ճանաչումը չի ընդունվել Դաշնակից ուժերի կողմից, այն հիմնավորմամբ, որ սովետական կառավարությունն իր հերթին օրինապես ճանաչված չէր: Նման մոտեցումը երկրորդվել է դատական վճիռներով: Այսպես, ՌՍՖՍՀ ընդդեմ Սիբրարիոյի (RSFSR vs. Cibrario) դատական գործում (1923թ.) ԱՄՆ դատարանը մերժել է ընդունել սովետական կառավարության հայցն այն հիմնավորմամբ, որ վերջինս ճանաչված չէ: Նմանատիպ վճիռ, նույն հիմնավորմամբ կայացրել է Շվեդիայի Գերագույն դատարանը Սովետական կառավարությունն ընդդեմ Էրիքսոնի (Soviet Government vs. Ericsson) գործում (1921թ.):

Վերոհիշյալ և տասնյակ այլ դատական վճիռներ և կառավարական որոշումներ վերահաստատում են միջազգային իրավունքի այն սկզբունքը, որ առանց ճանաչման կառավարություններն իրավական տեսնանկյունից գոյություն չունեն, հետևաբար որևէ իրավական գործունեություն (պայմանագրերի կնքում, քաղաքացիության շնորհում կամ զրկում, մասնակցություն դատական գործընթացին և այլն) չեն կարող ծավալել:

II. Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի կարգավիճակը 1921թ.-ին:
Ըստ էության, սովետական իշխանության և կառավարության վերաբերյալ վերոգրյալն ամբողջովին վերաբերում է նաև, այսպես կոչված, «Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի» կառավարությանը, որի անունից թուրքական կողմը ստորագրել է Մոսկվայի պայմանագիրը: Հիշարժան է, որ անգամ քեմալականները որևէ հավակնություն չունեին օրինական իշխանությունների առկայության դեպքում իրենց համարելու Թուրքիայի լիազոր ներկայացուցիչներ: Նրանք պայմանագրերը կնքում էին ոչ թե Թուրքիայի կամ Թուրքիայի կառավարության անունից, այլ՝ «Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողով» կառույցի «կառավարության»: Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովն իր կարգավիճակով հասարակական կազմակերպություն էր (NGO), և նրա մեջ միավորված էին նախկին պատգամավորներ, պաշտոնանկ զինվորականներ ու պաշտոնյաներ:

Նմանօրինակ կազմակերպություններ եղել են ու կան աշխարհի զանազան երկրներում, այդ թվում նաև՝ Հայաստանում: Մուստաֆա Քեմալի վարչախումբը որևէ իրավական հիմք չուներ միջազգային հարաբերություններում ներկայացնելու թուրքական պետությունը: Աներկբայորեն, առնվազն մինչև 1922թ. նոյեմբերը, այսինքն՝ սուլթան Մուհամմեդ VI-ի մեկնումը Թուրքիայից, վերջինիս կառավարությանն էր վերապահված Թուրքիայի անունից միջազգային հարաբերությունների մեջ մտնելու իրավունքը, և միայն սուլթանն էր կարող, ըստ Օսմանյան կայսրության սահմանադրության 7-րդ հոդվածի, լիազորել որևէ անձի՝ հանդես գալու երկրի անունից:

Ընդհանրապես քեմալականների շարժումը սկզբնավորվել ու ընթացել է օսմանյան սահմանադրության ոտնահարումով և միջազգային իրավունքի խախտումով, որոնք են երկրի օրինական իշխանության՝ սուլթան-խալիֆի, դեմ ապստամբությունը և Մուդրոսի զինադադարի (30 հոկտեմբերի, 1918թ.) ոտնահարումը: Մուստաֆա Քեմալը 1921-ին պարզապես փախուստի մեջ գտնվող քրեական հանցագործ էր: Այդ իսկ պատճառով դեռևս 1920թ. ապրիլի 11-ին կայսրության բարձրագույն կրոնավորի՝ շեյխ-ուլ-իսլամի, ֆեթվայով (կոնդակով) Մուստաֆա Քեմալը մահվան էր դատապարտվել: Նրա նկատմամբ նույն տարվա մայիսի 11-ին մահապատժի վճիռ էր կայացրել նաև թուրքական ռազմական դատարանը: Այս դատավճիռը 1920թ. մայիս 24-ին հաստատվել էր սուլթանի կողմից: Ի դեպ, Քեմալի և քեմալականների նկատմամբ քրեական հետապնդումը կարճվել է միայն 1923թ. հուլիսի 24-ին՝ ներման համապատասխան հայտարարագրով:

Ի լրումն սրա, Մոսկվայի պայմանագրի Հայաստանին վերաբերող մասը միջազգային իրավունքի ևս մի խախտում է, քանի որ «պայմանագրերը կարող են վերաբերել միայն պայմանագիրը ստորագրող կողմերին և որևէ պարտավորություն կամ իրավունք չեն ստեղծում պայմանագրին մաս չկազմող երրորդ կողմի համար առանց վերջինիս համաձայնության»: Այս հիմնադրույթն ամրագրված է Պայմանագրային իրավունքի մասին Վիեննայի կոնվենցիայի 34-րդ հոդվածում. "A treaty does not create either obligations or rights for a third State without its consent”:

Այսպիսով, ըստ վերոշարադրյալի, Մոսկվայի պայմանագիրը.
ա) անօրինական է ու անվավեր:
բ) այն չէր կարող որևէ պարտավորություն պարունակել Հայաստանի Հանրապետության համար, առավել ևս՝ որոշել հայ-թուրքական սահմանը (պայմանագրում՝ հոդված 1) կամ Նախիջևանը որպես պրոտեկտորատ հանձնել Ադրբեջանին (պայմանագրում՝ հոդված 3), քանի որ Մոսկվայի պայմանագիրը կնքվել է միջազգային իրավունքի դարեր ի վեր գործող պարտադիր և անբեկանելի մի քանի հիմնադրույթների (jus cogens) բացահայտ ոտնահարումով: Իսկ ինչպես ամրագրված է Պայմանագրերի իրավունքի մասին Վիեննայի կոնվենցիայի 53-րդ հոդվածում. «Պայմանագիրն անվավեր է, եթե կնքվելու պահին հակասել է միջազգային հանրային իրավունքի անբեկանելի հիմնադրույթին»:
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Back to top
mafilou
Administrateur
Administrateur

Online

Joined: 04 Sep 2006
Posts: 14,392
Point(s): 43,612
Moyenne de points: 3.03

PostPosted: Sun 25 Mar 2018 - 03:49
PostPost subject: 1921 Moskova - Kars Anlaşmaları
Reply with quote

Sarkis Hatspanian: 16 MART 1921: MOSKOVA ANTLAŞMASI BATI ERMENİSTAN’IN İŞGALİNİN BAŞLANGICIDIR !



https://ermenistan.de/sarkis-hatspanian-yazi-16-mart-1921-moskova-antlasmas…
16/03/2015

30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra, yenik Osmanlı orduları önce Kafkasları, ardından Batı Ermenistan’ın geniş sınır bölgelerini boşaltmak zorunda kaldılar. 10 ağustos 1920’de Sevr Antlaşması imzalandı, sınırları ABD devlet başkanı W. Wilson tarafından belirlenen Ermenistan devletinin yüzölçümü 160.000 km2 idi. Sovyet Rusya’daki bolşevik devriminden sonra Moskova’da iktidarın, İngiltere, Fransa, İtalya ve ABD ile ciddi sorunlar yaşaması nedeniyle, sınırlarına yakın bölgede kendisine müttefik arama durumundan yararlanan dünyada hiç bir devlet tarafından tanınmayan TBMM, uygulamaya konulmak üzere olan Sevr Antlaşması’na karşı ortak bir hareket alanı oluşturabilme amacıyla Sovyet hükümeti ile gizli görüşmelerde bulundu. Moskova açısından bu, hem dönemin Sovyet hükümetinin Kafkasya’da en önemli arzusu ve öncelikli hedefi olan Demokratik Ermenistan ve Gürcistan Cumhuriyetleri’nde bolşeviklerin iktidara gelişinin sağlanması, hem de kendisini ulusal kurtuluşçu-ihtilalci tanımlayan kemalistlere sunulacak desteğe karşılık, İstanbul ve Çanakkale boğazlarına neredeyse tek başına hükmederek, Kara Deniz’i, Ege ve Akdeniz’e bağlayarak bolşevik devrimin geniş bir coğrafyaya yayılmasını beraberinde getirecek ilk adım olarak görülüyordu.
1920 eylülüne kadar Türk tarafı Sovyet Rusya’dan bir iyi niyet ifadesi anlamında karşılıksız olarak 5 milyon rubli değerinde altın, 400 uzun menzilli top, 100 000 tüfek ve milyonlarca mermi, 200 telli telefon, radio muharebe aygıtları, tonlarca benzin ve mazot, 100 000 askeri elbise, 5000 makineli tüfek, sayısız havan topu ve savaş uçakları edindi. Bolşevik hükümetten böylesine cömert bir yardımla arzulanan yeşil ışığın yakılmış olduğu mesajının edinilmesinin hemen akabinde Mustafa Kemal başkanlığındaki TBMM, Batı Ermenistan’ın kan ve ateşle yokedilmesi kararını aldı. Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasının ertesinde Türk askeri işgal birliklerinin Batı Ermenistan’dan çekilme esnasında soykırım mağduru Ermeni halkından mucizeyle kurtulan mazlumlara yaptıkları zulüm ve katliamlar hâlâ hatırlardayken, Ankara TBMM hükümeti, Mondros Mütarekesi kararı gereği boşaltılan Kars, Artvin ve Ardahan’ın zorla alınması için düzenli ordusu bulunmayan Ermenilere savaş açtı. Kâzım Karabekir komutasındaki düzenli Türk Birlikleri bölgede oldukça ciddi bir askeri varlığı olan Sovyet Kızıl Ordusu’nun duyarsız-hareketsizliğinin garanti edildiği koşullarda, 28 Eylül 1920’de taarruza geçti. Bunun üzerine Ermeni köylülerinden oluşan az sayıda sivil gönüllü birliklerinin savunmasız biçare halkı hayatları pahasına koruyabilme hattı oluşturmayı denemenin ötesine geçmeyen koşullarda, saldırganlar 29 Eylül’de Sarıkamış’ı, 30 Ekim’de Kars’ı, 7 Kasım’da ise Gümri’yi işgal etti. Ermenilerin ateşkese zorlandığı bu şehirde 3 Aralık’ta imzalanan antlaşma sonucu, TBMM’nin varlığı kaderin bir cilvesi olarak ilk kez Demokratik Ermenistan Cumhuriyeti tarafından tanınmış oluyordu.

Gümri Antlaşması şöyleydi:
Kars ve yöresi Türklere verilecek,
Ermenistan’ın Türklere karşı diğer devletlerle yaptığı tüm antlaşmalar kaldırılacak,
Araks nehri Çıldır Gölü’ne kadar uzanan hat Doğu sınırı olarak çizilecek,
Sevr antlaşmasıyla, Türklerin çıkarlarına uygun olmayan antlaşmaları Ermenistan hükümeti de kabul etmeyecek,
Türkiye’deki Ermenilerle, Ermenistan’daki Müslümanlar diğer yurttaşlar gibi eşit haklardan yararlanacak,
Ermenistan saldırıya uğrar ve yardım isterse, Türkiye ona askeri yardımda bulunacak,
Ermenistan silah ithal etmeyecek,
Her iki taraf birbirinden savaş ödeneği istemeyecek,
Ermeni ordusu antlaşmada saptanan sayıya indirildiği taktirde Türk ordusu Ermeni topraklarını boşaltacaktır.

Gümri Antlaşması, Türklerin dış ilişkilerini canlandırmış olup, Gürcistan ve Rusya ile ilişkilerin kurulmasında etkili olmuştur. Gümri Antlaşması’nın imzalanmasından sadece saatler sonra, Demokratik Ermenistan Cumhuriyeti Kızılordu’nun işgaline uğradı ve Sovyet Ermeni Cumhuriyeti kuruldu. Saldırgan Türk ordusu tarafından Batı Ermenistan’ın işgali sırasında parmağını bile kıpırdatmayan Sovyet Kızılordusu’nun Yerevan’a girerek Ermenistan Cumhuriyeti’ni sovyetleştirmesinden sonra “dostlar alışverişte görsün” usulü Gümri Antlaşması’nın onaylanması birkaç aylığına askıya alınsa da, Batı Ermenistan topraklarının tümüyle Türk askeri işgaline uğradığı şartlarda, önce Ermenistan devletinden bir temsilcinin katılmasına bile izin verilmeden imzalanan 16 Mart 1921 Moskova Antlaşması ve onun ardından da 13 Ekim 1921’de imzalanan Kars Antlaşması ile ufak değişikliklerle hukuken varolmayan bir Türk devletiyle, Uluslar Liga’sının (o zamanların Birleşmiş Milletler teşkilatı) üyesi Ermenistan Cumhuriyeti arasındaki sınır Bolşevik Sovyet Rusya ile ırkçı-faşist Türkler arasında belirlenmiştir.
Gümri Antlaşması, TBMM’nin imzaladığı ilk antlaşma olmasından dolayı Türkler tarafından önemli sayılırken, 16 Mart 1921 Moskova Antlaşmasıyla varlığını ilk tanıyan Avrupa devletinin Sovyetler Birliği olması çok kısa bir zaman biriminde daha önemli sonuçların ortaya çıkmasını sağladığından soykırımcı, ırkçı-faşist Türk devleti nezdinde yaşamsal öneme sahiptir.
Antlaşma sonrası Erzurum-Bakû demiryolu açıldı. TBMM-Sovyetler arasında doğrudan bağlantı bu yolla sağlanarak Türklerin kendisini sosyalist tanımlayan bu devletten olağanüstü büyük çaplarda yardım alması kolaylaştı. Türk kuvvetleri herhangi bir tehlike beklentisi olmadığını garanti altına aldıkları doğuda Ermenilerden alınan silah ve cephaneyle güney ve batıya yönelerek, orada başta yine Ermeniler, Elenler (Rum) ve Asuri-Süryani hristiyan halklar olmak üzere, Zazalar, Araplar, Kürtler ve (Y)Ezidî halklarına karşı hep cezasız kalacak katliamlar gerçekleştirme olanağı buldular.
Şimdi gelin, güney sınırlarını güvenceye almak isteyen Sovyet Rusya’nın, İstanbul ve Çanakkale boğazlarının İtilâf devletlerinin elinde olmasından kaygılandığı için Ankara ile yakın ilişki kurduğu 16 mart 1921’de imzalanan Moskova Antlaşması’nın nasıl hazırlandığına bir göz atalım.
1917 Ekim Devrimi’nden sonra, S.S.C.B.’de yaşanan değişimler, 23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılmasıyla yeni bir devlet kuracağını tüm dünyaya açıklayan Ankara Hükümeti’nin yararına ilişkilerin gelişmesine yol açtı. Ankara’da bulunan Sovyet elçiliğinin birinci sekreteri Yan Yanoviç Upmal Angorski’nin Moskova’da Dışişleri Halk Komiser Yardımcısı Ermeni Levon M. Karakhan’a gönderdiği 8 Kasım 1920 tarihli ilk kapsamlı ve “Gizli” ibaresi taşıyan raporda, yaptığı görüşmeler üzerinden Mustafa Kemal’in “Dış Politika”yla ilgili görüşleriyle, yürütmeye çalıştığı politikanın ilk günlerinden beri Moskova’nın belirgin soğukluğuna işaret ettiği sözlerini şöyle aktarmaktadır:

“Sovyet Rusya açısından açık olmalıdır ki, Doğu’daki ulusal kurtuluş savaşlarının kaderi, oluşan durumda tüm Müslüman Doğu’yu emperyalizme karşı mücadelede birleştirebilecek tek [güç] bugünkü Anadolu’ya sıkıca bağlıdır. Ancak mücadeleyi yönetebilmek için ilk başta Anadolu’daki hareketin kendisinin zafer kazanması lazımdır. Bunun için iki devlet arasında en sıkı temas zorunludur. Kafkaslar’dan (Ermenistan) geçen yol, kesinlikle açık olmalıdır, ancak o zaman şu an yaşamakta olduğumuz bu korkunç kopukluğa yer olmayacaktır. O sıcak sempatinin, son dönemde tüm Türk halkını iyice sarmış olan kardeşlik duygusunun hayal kırıklığına, gerçek bir birleşmeye giden yolun önüne çıkan nesnel veya öznel engellerden kaynaklanan yanlış anlamalara dönüştüğünü oldukça acı duyarak ifade etmek zorunda kaldı. Daha 4-6 ay önce yolun açılması, Sovyet Rusya tarafından söz verilmişti. Herkes sabırsızca bunun gerçekleşeceği günü bekledi. Ancak yol, o zamandan beri açık değil. Bu yönde bir çalışmanın izi de görünmüyor. Tam tersine aradaki bağ gittikçe daha sorunlu hale geliyor.
Şahtahtı-Nakhiçevan-Culfa demiryolu hattının Ermenistan’ın tam kontrolü altına verilmesi, paradoksal bir şekilde kendi önüne ciddi bir set kurmak eğilimi dışında neyle açıklanabilir. Diyelim ki Ermenistan, iki tarafla da uzlaşmak istemiyor, o zaman onu bunu yapmaya zorlamak lazım, Doğu’daki devrimin çıkarları kesinlikle bunu gerektiriyor. Ancak Sovyet Rusya, belirli kişilerin etkisi yüzünden bunu yapmak istemiyor ve bütün bunlara, bazen Taşnakların küstah çıkışlarına sessiz kalıyor. İttifak, bu şekilde hayal olur. Neyle açıklanabilir, bilemiyorum; korkarım ki, böyle bir taktikte mantık bulmak da zor. Sovyet Rusya, Batı emperyalizmine karşı savaşta bizi destekleyecek güçte değildir veya bunu istemiyor olabilir. Bunun kendi ilkeleri ve fikirleriyle çeliştiğini söylemiyorum bile. Böylece sırf şekli pratik bir bakış açısına göre de büyük bir siyasi hata yapıyor. Eğer ki Ankara hükümeti kendi kaderine terk edilir ve eşit olmayan bir savaşta ezilirse, bundan da herkesten önce Rusya’nın kendisi zarar görür, çünkü muhakkak müttefiklerin ısrarıyla İstanbul hükümeti, 200.000 kişilik Anadolu ordusuyla ona karşı yeni bir cephe açacaktır. Her zaman samimi bir şekilde en yakın dostun olmayı isteyen kesimlerden kendine düşman kazanmak çok büyük bir hata olur. Belki yüzeysel bir bakış açısıyla tüm bu Ermeni meselesi birincil öneme sahip değilmiş, teferruatmış gibi gözükebilir, ancak bu vaziyette oldukça mühimdir, öyle ki Ankara hükümeti, maddi ve manevi olarak bir tek bu ittifakı beklemektedir. Türk halkı, ittifak istiyor ve bu, vekillerin işi, halk onlara şimdi daha güvenle yaklaşıyor. Rusya politikasında başarısızlık, Ankara hükümetinin geniş halk kitleleri içindeki etkisini çok zayıflatır ve aynı zamanda gerici unsurların durumunu güçlendirir. Hatta şu an otoritemizin sarsılmasından çekinerek belirli genel bir hayal kırıklığına yol açmamak için görüşmeler sürecindeki başarısızlığımızı halktan saklamayı tercih ediyoruz. Ancak Sovyet Rusya’nın kendi ilkelerini çiğneyeceğini sanmıyoruz, bu da bize umut veriyor ve bu Ermenilerin toprak istemi meselesinin bir yanlış anlamadan doğduğu, Moskova’nın Dışişleri Halk Komiserliği’nin Ermenilerin her zaman azınlık olduğu Bitlis, Van ve Muş bölgelerindeki durumla ilgili iyi bilgilendirilmediği düşüncesinden emin olmamızı sağlıyor. Bu yanlış anlama, açıklığa kavuşturulmak zorunda ve [o zaman] ortadan kaybolacaktır. İki devlet arasında ittifak imzalanmalıdır, çünkü bunu Doğu devrimi davası gerektirmektedir.”
Sovyet elçiliği birinci sekreteri Upmal, bu rapordan kısa bir süre önce 18 Ekim 1920’de Ankara’dan Çiçerin’e gönderdiği şifreli telgrafta Moskova’nın Ermeniler adına toprak talebinin TBMM’de yarattığı tepkiyi aktarmıştır. Yusuf Kemal (Tengirşenk)’in Moskova’dan dönüşüyle konu Meclis’in kapalı oturumunda tartışılmış ve Van, Bitlis ve Muş’un Ermenilere verilmesi talebi büyük protestolara yol açmıştır. Upmal’in ifadesiyle ortaya çıkan eğilim ilişkileri koparma noktasına gelince Mustafa Kemal, antlaşmanın oylamasına geçmeden oturumu kapatmıştır. Upmal’in anlatımıyla gericiler, Ankara’nın diplomasisinin başarısızlığını kullanmakta ve Sovyet Rusya’ya karşı propaganda da yapmaktadır. Hükümetin itibarı sarsılmıştır, hatta Mustafa Kemal’in ifadesiyle silinip gitme riskiyle karşı karşıyadır. Upmal, telgrafında fazladan düşman kazanabilecekleri ve tüm Müslüman Doğu’yu kendilerine karşı ayaklandırabilecekleri uyarısında da bulunur. Ona göre başka dost ve devrimci bir güç de bulunmamaktadır. Upmal, Mustafa Kemal’in kişisel görüşmelerinde şunları söylediğini de aktarır: “Ne lazımsa, hepsi kabul, sadece toprağımıza tecavüz olmaz.” Upmal’a göre milli duyguların Batı tarafından ağır bir şekilde rencide edildiği bir dönemde, Ermenilerin toprak meselesinin Türkler tarafından kabul görmesi mümkün değildir. Upmal’ın son cümleleri şöyledir:
“Benim görüşüm: Van-Bitlis-Muş hakkındaki meselenin başarısız bir çözümü, Türklerle önümüzdeki karşılıklı ilişkilerimizde belirleyici olacaktır ve Doğu’daki devrimci hareketi frenleyecektir. Küçük meselede geri adım atıp büyükte kazanmak daha iyi değil mi?”
Kemalistlere Osmanlı İmparatorluğu yerine yeni bir Türk devleti kurma amacıyla gereksinme duyduğu para, silah ve malzeme yardımında bulunan S.S.C.B.’nin Dışişleri Komiseri Çiçerin’e meclisin açılmasından üç gün sonra Mustafa Kemal’in gönderdiği bir mektupla iki taraf arasında politik ve askeri planda bir ittifak kurulması istendi. Çiçerin bu isteği kabul ederek, Ankara hükümetinden görüşmelerde bulunmak için, Moskova’ya bir kurul gönderilmesini istedi. Bunun üzerine Bekir Sami başkanlığındaki bir kurul, 11 Mayıs 1920’de Moskova’ya gönderildi. Görüşmeler sonunda, iki taraf arasındaki diplomatik düzeyde ilk ilişki, 20 Kasım 1920’de kuruldu. Ali Fuat (Cebesoy) TBMM Hükümeti’nin S.S.C.B.’ye gönderdiği ilk diplomatik temsilci oldu. Yapılacak olası bir anlaşmaya iki taraf da dünya politikasında içine düştükleri yanlızlıktan kurtulabilmeleri için atılacak bir ilk adım olarak bakmaktaydı.
Sovyet Rusya’nın Ankara Büyükelçisi Budu Mdivani Moskova yolcusu Türk heyetine, Moskova’daki görüşmeleri sadece Dışişleri Halk Komiserliği’nin yürütmeyeceğini, ayrıca Milletler Halk Komiseri Stalin’in de müdahalede bulunacağını belirtmiş ve özellikle de her ne olursa olsun, soykırımla işgal edilen Batı Ermenistan topraklarının Ermenilere geri verilmesinin kesinlikle söz konusu olmadığı güvencesini vermiştir. Bu hususta herhangi bir kaygıları olması ve olası bir güçlükle karşılaştıkları zaman da Stalin’e başvurmalarını salık vermiştir.
Yusuf Kemal (Tengirşenk), Dr. Rıza Nur ve Ali Fuat (Cebesoy)’dan oluşan Türk heyeti, 19 Şubat 1921’de Sovyet yönetimi tarafından Moskova’da “her nevi protokol ve uluslararası kaidelerin çok üstünde, örneği az görülen resmi bir törenle” karşılanmıştı. 21 Şubat günü başlanan görüşmelerde, Sovyet tarafını Dışişleri bakanı Çiçerin ve yardımcısı Ermeni Levon Karakhan temsil etmiştir. Esas anlaşmazlık, Ermeni Meselesiyle, Batum konusunda yoğunlaşmıştır.
Çiçerin’in başında bulunduğu ekip, Ermeni meselesi konusunda Türk tezleriyle çelişen bir tutum sergilemiştir. Ancak ilerleyen süreç içinde Türk heyetinin de açıklıkla ifade ettiği gibi Lenin ve Stalin’in Çiçerin’i sert bir şekilde eleştiren müdahaleleri sonucunda Ermeni meselesi, hem Türk, hem de Sovyet tarafını memnun kılacak olan bir çözüme kavuşturuldu.

Stalin, 12 Şubat 1921 tarihinde el yazısıyla Lenin’e gönderdiği notta aynen şunları yazıyordu:
“Lenin Yoldaş, ben, yalnız dün öğrendim ki, Çiçerin, ne hikmetse Türklere aptalca ve provokatörce bir talep ileterek, Türk nüfusun çoğunlukta olduğu vilayetlerden Van, Muş ve Bitlis’i boşaltmalarını istemiştir. Bu emperyalist Ermeni talebi bizim talebimiz olamaz. Çiçerin’in milliyetçi ruhlu Ermeni telkinleri doğrultusunda Türklere nota göndermesini yasaklamak gerekir.”
Stalin’in bu tutumundan haberdar edilen Türk heyeti, görüşmelerin devam edilebilmesi için Sovyet heyetinde bir Ermeni olmasının kabul edilemeyeceği konusunu da Stalin’le görüşmüş ve Stalin onların isteminden çok daha ötesinde bir adım atarak, Ermeni meselesinin Türklerin istemi doğrultusunda çözülmesi konusunda onlara yardımcı olmuştur. Lenin de, Stalin’in Türk yanlısı tutumunu onaylar bir duruş sergilemiş olduğundan, daha önce heyet üyeleri arasında olan Ermeni Levon Karakhan Sovyet heyetinden çıkartılmış, yerine Dağıstanlı Celal Korkmazov getirilmiştir. Sovyet hükümeti, 22 Şubat 1921 günkü görüşmelerde, Türklerin askeri ittifak önerisini kabul edemeyeceğini resmen bildirmiş olduğu halde, Ankara’ya bir dostluk ve kardeşlik antlaşması yapabileceklerini iletmiş ve 26 Şubat 1921’de Moskova Konferansı bu şekilde çalışmalarına başlamıştır. Konferansa sırayla Yusuf Kemal (Teşgirenk) ve Çiçerin başkanlık etmiştir. Konferans’ta başta Ermeni meselesi olmak üzere tartışmalı bazı sorunlar Stalin’in müdahalesi üzerine çözülmüş, bütün anlaşmazlıklar giderilmiş ve antlaşma metnine son hali verilmiştir.
TBMM-Sovyet Rusya Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması’nın İstanbul’un “işgalinin” yıldönümü olarak addedilen 16 Mart günü imzalanmasını Rus tarafı önermiş olup, bununla emperyalist tanınlanan devletlere bir mesaj verilmek istenmiştir. Bu antlaşmayla, daha önce Brest Litovsk’ta Sovyetlerin Osmanlı Devleti’yle imzaladığı antlaşma, iki taraf arasındaki ilişkiler tarihinde, bir tarafın diğerine askeri güç kullanarak dayatmadığı ilk antlaşmalar olmuştur. Bugün de hâlâ yürürlükte olan bu antlaşmadır.
Böylece Moskova Antlaşması ile :

İlk defa büyük bir devlet TBMM’yi tanımıştır.
• Rusya, yayılmacı ırkçı-Türkçü ideolojinin ifadesi Misâk-ı Millî’yi tanımıştır (Misâk-ı Millî, ilk kez bir Avrupalı devlet tarafından tanınmış, Sovyetleştirilen Ermenistan, Moskova’ya bağlı bir uydu devlet haline getirildiği için, Gümri Antlaşması ile belirlenen doğu sınırı Sovyet Rusya tarafından da kabul edilmiştir).
• Tsarlık Rusyası ile Osmanlı Devleti arasında yapılan antlaşmalar geçersiz sayılmıştır (bu kapsamda Rusya, 1774’ten beri sahip olduğu kapitülasyon hakkından vazgeçen ilk devlet olmuştur).
• Birinin tanımadığı antlaşmayı, diğeri de tanımayacaktır (Böylece Sovyet Rusya, Sevr Antlaşması’nı tanımayan ilk Avrupalı devlet olmuştur).
• Batum ve çevresi Sovyet Gürcistanı’na bırakılmış, bunun karşılığında hem bölge halkına özerklik tanınması ve Türklerin Batum limanını serbestçe kullanabilmesi kararı alınmış, hem de Ermenilere ait Kars, Ardahan, Surmalu ve çevresinin henüz varolmayan yeni Türk Devleti’ne ait olduğu kabul edilmiştir.
• Antlaşmayla bu toprakların yerlisi olan mazlum halklara karşı sürdürülmekte olan katliamlarda kullanılmak üzere, önemli ölçüde para ve silah yardımı sağlandı.
Yazımın başlarında 10 ağustos 1920’de imzalanan Sevr Antlaşması’na istinaden sınırları ABD devlet başkanı W. Wilson tarafından belirlenen Ermenistan devletinin yüzölçümünün 160.000 km2 olduğunu kaydetmiştim. Sovyet Rusya ve TBMM Ankara hükümeti arasında ondan sadece 7 ay sonra, 16 mart 1921’de imzalanan Moskova Antlaşması’yla Sovyet Ermenistan’ın yüzölçümü 12 bin km2 kadardı. Kadim Ermenistan topraklarından tam 148.000 km2 adında neden bilmem dostluk ve kardeşlik ibareleri bulunan TBMM Ankara hükümetiyle Sovyet Rusya arasında imzalanan Moskova Antlaşması’yla tarihte eşine az rastlanır bir hıyanetle “bir varmış, bir yokmuş” edilmişti işte !

Sarkis HATSPANIAN
Yerevan, 16 mart 2015
DOĞU ERMENİSTAN
_________________
Emeğe saygılı olun, alıntılarınızda link gösterin ...


Back to top
Contenu Sponsorisé






PostPosted: Today at 02:04
PostPost subject: 1921 Moskova - Kars Anlaşmaları

Back to top
Display posts from previous:   
Armenian on web Forum Index -> Courant / Contre-courant (points de vue - Տեսակետ - Görüş açısı) -> Histoire arménienne-Հայոց Պատմություն-Ermeni tarihi All times are GMT + 1 Hour
Post new topic   Reply to topic
Page 1 of 1
Jump to:  

 



Portal | Index | Create a forum | Free support forum | Free forums directory | Report a violation | Conditions générales d'utilisation
phpBB
Template by BMan1